--- title: "Gelir fazlası nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gelir-fazlasi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gelir fazlası **Kısaca:** Gelir fazlası, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.355 · gelirlerin sarfı: Öncelikli bakım, yetiştirme, eğitim ve hakkaniyete uygun aile ihtiyaçları karşılandıktan sonra geriye kalan gelir tutarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-355) - 5018 s. K. m.78 · kurumlardan alınacak hasılat payı: Düzenleyici ve denetleyici kurumların üçer aylık dönemlerde elde ettiği gelirin giderini aşan kısmıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-78) - 5411 s. K. m.101 · kurumun bütçesi, hesap ve harcamaların denetimi: Malî yıl sonunda Kurumun gelirlerinin giderlerini aşan kısmıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-101) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.355 – C. Gelirlerin sarfı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-355#f2): Öncelikli bakım, yetiştirme, eğitim ve hakkaniyete uygun aile ihtiyaçları karşılandıktan sonra geriye kalan gelir tutarıdır. Bu tutar çocuk mallarına katılır. ### Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.78 – Kurumlardan alınacak hasılat payı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-78): Düzenleyici ve denetleyici kurumların üçer aylık dönemlerde elde ettiği gelirin giderini aşan kısmıdır. Maddenin ikinci fıkrası kapsamında her üç ayda bir genel bütçeye aktarılır. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.101 – Kurumun bütçesi, hesap ve harcamaların denetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-101): Malî yıl sonunda Kurumun gelirlerinin giderlerini aşan kısmıdır. Bu tutar izleyen yılın mart ayı içinde genel bütçeye aktarılır; Kurum bütçe durumuna göre daha önce de aktarma yapabilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Gelirden sarf / gelir fazlası** (TMK m.355): Gelirden yapılan ve maddede sayılan amaçlara bağlı sarf. Sarf sonrası geriye kalan gelir fazlası. Fazla, çocuk mallarına katılır; ana babaya bırakılmaz. Böylece çocuğun malvarlığı artar. - **Kamu iktisadi teşebbüsü hasılat payı / Düzenleyici ve denetleyici kurum gelir fazlası** (5018 s. K. m.78): Kamu iktisadi teşebbüsleri ve kamu şirketleri, gayrisafi hasılat üzerinden hesaplanan bir bedel öderler. Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, dönemsel gelir fazlasını aktarırlar. Birinci tarafta oran ve tutar Cumhurbaşkanınca belirlenir ve üst sınır yüzde onbeştir; ikinci tarafta esas alınan gelir fazlası üç aylık dönemlere göre tespit edilir ve aktarım süresi ayın onbeşidir. - **Gelir fazlası aktarması / Giderlerin katılma payı ile karşılanması** (5411 s. K. m.101): Gelir fazlası, malî yıl sonunda Kurumun gelirlerinin giderlerini aşan kısmıdır ve genel bütçeye aktarılır. Katılma payı, Kurumun giderlerini karşılamak için ilgili kuruluşlardan alınan ödemedir ve bütçe yürürlüğe girmeden tahsil edilir. Birinci tutar genel bütçeye akar, ikincisi Kurumun kendi giderine gider. Aktarma zamanı ile katılma payı ödeme zamanı farklıdır. - **Gelir fazlası / Giderlerin karşılanması** (4628 s. K. m.10): Gelirlerin giderleri karşılaması esastır ve gelir fazlası genel bütçeye aktarılır. Gelirler yeterli düzeye gelinceye kadar eksik kalan mali kaynak genel bütçeden karşılanır. Kurum gelir yetersizliğinde genel bütçeden destek alır; gelir fazlasında ise bütçeye aktarım yükümlülüğü doğar. - **Eski net gelir fazlası / yeni kadro net geliri** (5283 s. K. m.5): Devir öncesi kadro veya pozisyonun toplam net mali hakkı yüksekse aradaki fark hesaplanır. Yeni kadro veya pozisyonun döner sermaye ek ödemesi dahil toplam net mali hakkı düşükse fark doğar. Fark tutarı kesintisiz ayrıca tazminat olarak ödenir; yeni kadroda kalındığı sürece devam eder. - **Bütçe ödeneği / yıl içi gelir fazlası** (6306 s. K. m.7): Birinci fıkrada sayılan gelirler karşılığı Başkanlık bütçesine ödenek öngörülür. Öngörülen ödeneği aşan yıl içi gerçekleşmeler, yalnız (a) ve (b) bentleri için ve Cumhurbaşkanı yetkisiyle eklenir. Ek ödenek Hazine yardımı ile ilişkilendirilir; (c) ve diğer bentler için ek ödenek bu yoldan verilemez. ## İlgili konular - Çocuk malları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/cocuk-mallari ## İlgili terimler [Gelir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gelir) · [Hakkaniyete uygunluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakkaniyete-uygunluk) · [Düzenleyici ve denetleyici kurum](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzenleyici-ve-denetleyici-kurum) · [Gayrisafi hasılat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayrisafi-hasilat) · [Katılma payı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/katilma-payi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.