--- title: "Gemi alacaklısı hakkı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-alacaklisi-hakki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gemi alacaklısı hakkı **Kısaca:** Belirli deniz alacaklarının teminatı olarak gemi ve eklentisi üzerinde kanun gereği doğan sınırlı aynî haktır. Sözleşmeye dayanmaz, tescile de bağlı değildir. (TTK m.1321) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1023 – bb) Sigortacının yapacağı ödemeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1023#f2): Gemi üzerinde, gemiyle ilgili belirli borçlar nedeniyle doğan ve gemiye bağlı bulunan rehin benzeri bir hak niteliğindeki haktır. Maddenin ikinci fıkrasında, malikin bu hakka temel oluşturan borçlarını ödemesi durumu düzenlenmiştir. - TTK m.1275 – II- Alacaklıların rehin hakları — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1275#f1): Geminin üzerinde, gemiden doğan belirli alacakların güvencesi olarak kendiliğinden kurulan ve alacaklıya gemiyi takip ve paraya çevirme yetkisi veren teminat hakkıdır. Sözleşmeye dayanmaz, kanun gereği doğar. - TTK m.1315 – 5. Rehin hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1315#f1): Kurtarma ücreti alacağını kurtarılan gemi üzerinde güvence altına alan hakkı ifade eder. Maddenin birinci fıkrası uyarınca kurtarana tanınan bu hak, gemiye özgü bir alacak hakkıdır. - TTK m.1320 – A) Gemi alacaklısı hakkı veren alacaklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1320#f1): Belirli alacakların teminatı için gemi üzerinde kanun gereği doğan, sınırlı bir ayni haktır. Sicile kayıt ya da tescil gerekmez; geminin kimin malik veya zilyedi olduğuna bakılmaksızın doğar ve uygulanır. - TTK m.1321 – I- Kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1321): Belirli deniz alacaklarının teminatı olarak gemi ve eklentisi üzerinde kanun gereği doğan sınırlı aynî haktır. Sözleşmeye dayanmaz, tescile de bağlı değildir. - TTK m.1324 – IV- Sırası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1324#f1): Belirli gemi alacaklarının, alacaklıya gemi üzerinde kanuni rehin hakkı veren niteliğidir. Hangi alacakların bu niteliği taşıdığı 1320. maddede sayılmıştır. - TTK m.1369 – 7. İhtiyati haciz hakkının kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1369#f1-e): 1320 uyarınca gemi üzerinde doğan ve geminin paraya çevrilmesini sağlayan ayni nitelikli haktır. Bu hakkın varlığı, alacağın doğduğu gemi bakımından birinci fıkranın (e) bendinde haciz gerekçesi olur. ### Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.36 – G) Gemi alacaklısı hakkının devamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-36#f1): Belirli deniz alacaklarını teminat altına almak üzere gemi üzerinde kanun gereği doğan kanuni rehin hakkıdır. Hakkın doğması için alacağın kanunda sayılan alacaklardan olması yeterlidir; sicile tescil bu koşula bağlı değildir. ## Karıştırılan kavramlar - **Gemi alacaklısı hakkı / hapis hakkı** (TTK m.1275): Gemi alacaklısı hakkı gemi üzerinde, gemiden doğan alacak için kendiliğinden kurulan bir haktır. Hapis hakkı, garameye girecek eşya üzerinde ve alacaklının zilyetliğinde bulunan eşya için doğar. Her iki hak farklı taşınır varlıklar üzerinde doğar; birinin bulunması diğerinin kurulmasını kendiliğinden gerektirmez. - **Gemi alacaklısı hakkı veren alacak / deniz alacağı** (TTK m.1320): Gemi alacaklısı hakkı veren alacak, birinci fıkranın (a)-(f) bentlerinde sayılan ve kanuni rehin hakkı doğuran alacaktır. Deniz alacağı, m.1352'de sayılan daha geniş listeden doğan istemdir ve gemi alacaklısı hakkı doğurup doğurmamasından bağımsızdır. Her gemi alacaklısı hakkı veren alacak bir deniz alacağıdır ancak tersi doğru değildir. Gemi alacaklısı hakkı, sıra cetvelinde ve paraya çevirme yolunda ayrı sonuçlar doğurur (m.1390-1397, m.1380). - **Gemi alacaklısı hakkı-hapis hakkı / gemi ipoteği** (İİK m.153/A): Gemi alacaklısı hakkı ve gemi üzerindeki hapis hakkı, kanuni rehin haklarıdır ve sicile kaydedilmezler. Gemi ipoteği, gemi sicilinde kayıtlı olup sözleşmeden ya da kanundan doğan ipoteklerdir. Birincisi taşınır rehni hükümlerine, ikincisi ipotek hükümlerine göre paraya çevrilir. ## İlgili konular - İhtiyati haczin yapılması (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/ihtiyati-haczin-yapilmasi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2017/147 E., 2019/519 K., 02.05.2019 — ilgili: 6103 s. K. m.36 - 11. Hukuk Dairesi, 2019/3041 E., 2019/5145 K., 09.09.2019 — ilgili: 6103 s. K. m.36 - 11. Hukuk Dairesi, 2014/12701 E., 2014/19122 K., 05.12.2014 — ilgili: 6103 s. K. m.36 ## İlgili terimler [Kanuni rehin hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-rehin-hakki) · [Hapis hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hapis-hakki) · [Alacak rehni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alacak-rehni) · [Garame](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/garame) · [Yeterli teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeterli-teminat) · [Sigorta tazminatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sigorta-tazminati) · [Kurtaran](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurtaran) · [Müşterek avarya](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/musterek-avarya) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.