--- title: "Gemi alacaklısı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-alacaklisi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gemi alacaklısı **Kısaca:** Gemi üzerinde rehin hakkı bulunan ve bu hakkın güvencesinden yararlanan alacaklıdır. (TTK m.1322) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1322 – II - Temin ettiği alacaklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1322): Gemi üzerinde rehin hakkı bulunan ve bu hakkın güvencesinden yararlanan alacaklıdır. Alacağın deniz alacağı niteliğinde olması gerekir; bu niteliğin kapsamı TTK m.1352'de sayılan hallerle sınırlıdır. - TTK m.1326 – VI- Düşmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1326): TTK m.1320 birinci fıkrada sayılan alacaklar nedeniyle gemi üzerinde kanuni rehin hakkı bulunan alacaklıdır. Bu maddedeki sürelerin hangi alacaklılar bakımından işleyeceği, 1320. maddedeki (a)-(f) bent ayrımına bağlıdır. - TTK m.1363 – 5. Alacaklı tarafından teminat gösterilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1363): Madde 1320 birinci fıkra (a) bendinde sayılan alacaklılardır ve bu sıfatı taşıyan alacaklılar teminat yatırma yükümlülüğünden muaftır. Maddenin gerekçesine göre bu kapsamda gemi adamları yer alır. - TTK m.1380 – 4. Rehinli alacaklıların takip hakkı a) Kanuni rehin hakkı sahiplerinin (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1380): Gemi alacaklısı hakkı (TTK m.1320 vd.) sahibi olan ve bu kanuni rehin hakkının teminatındaki alacağı bulunan kişidir. Bu hakkın kapsamı ve sıralaması ayrı maddelerde düzenlenmiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel alacaklı / gemi alacaklısı (muafiyet)** (TTK m.1363): Deniz alacağına dayanarak ihtiyati haciz isteyen ve m.1320/I-a kapsamında olmayan alacaklı, 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında teminat yatırmakla yükümlüdür. m.1320/I-a bendindeki gemi alacaklısı sıfatını taşıyan alacaklı, teminat yatırma yükümlülüğünden muaftır. Gemi alacaklısı teminat olmadan ihtiyati haciz talebinde bulunabilir; diğer alacaklı teminat yatırmadan talebi incelettiremez. - **Gemi alacaklısı / Kanuni rehin hakkı sahibi (haciz yolu)** (TTK m.1380): Gemi alacaklısı hakkı sahibi, bu maddeye göre rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapar. Aynı kanuni rehin hakkına sahip alacaklı genel haciz veya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla da takip yapabilir. Haciz yoluna başvuran alacaklı kanuni rehin hakkından feragat etmiş olur (m.1379). Bu nedenle rehin yolu ile haciz yolu arasındaki seçim alacaklının aleyhine sonuç doğurur. - **Gemi alacaklısı / Gemi üzerinde akdi veya kanuni rehin hakkı sahibi (iflas yolu)** (TTK m.1380): Bu maddedeki alacaklı rehnin paraya çevrilmesi yolunu kullanır. Gemi üzerinde akdi veya kanuni rehin hakkı olan alacaklı, önce rehne başvurmadan iflas yoluyla takip yapabilir. İflas yoluna gidilmesi kanuni rehin hakkından feragat sonucu doğurmaz; bu husus m.1378 ile ayrılır. - **Gemi alacaklısı hakkı-hapis hakkı / gemi ipoteği** (İİK m.153/A): Gemi alacaklısı hakkı ve gemi üzerindeki hapis hakkı, kanuni rehin haklarıdır ve sicile kaydedilmezler. Gemi ipoteği, gemi sicilinde kayıtlı olup sözleşmeden ya da kanundan doğan ipoteklerdir. Birincisi taşınır rehni hükümlerine, ikincisi ipotek hükümlerine göre paraya çevrilir. - **Gemi önceki durumuna getirilmesi / gemi alacaklısı hakkına temel borçların ödenmesi** (TTK m.1023): Gemi önceki durumuna getirildiği veya eklenti parçalar yerlerine konulduğu takdirde sorumluluk tümüyle sona erer. Malikin gemi alacaklısı hakkına temel borçlarını ödemesi hâlinde sorumluluk yalnızca değer oranında kaldırılır. Önceki duruma getirme tam kurtarıcı sonuç doğurur; borç ödemesi ise oran kadar sınırlı bir kurtarma sağlar. - **Gemi alacaklısı hakkı / hapis hakkı** (TTK m.1275): Gemi alacaklısı hakkı gemi üzerinde, gemiden doğan alacak için kendiliğinden kurulan bir haktır. Hapis hakkı, garameye girecek eşya üzerinde ve alacaklının zilyetliğinde bulunan eşya için doğar. Her iki hak farklı taşınır varlıklar üzerinde doğar; birinin bulunması diğerinin kurulmasını kendiliğinden gerektirmez. ## İlgili konular - Cebrî icraya ilişkin özel hükümler, gemiler hakkında ve yetkili mahkeme (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/cebri-icraya-iliskin-ozel-hukumler-gemiler-hakkinda-ve-yetkili-mahkeme - Rehinli alacakların takibi, rehinli alacaklıların takip hakkı ve cebrî satış (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/rehinli-alacaklarin-takibi-rehinli-alacaklilarin-takip-hakki-ve-cebri-satis ## İlgili terimler [İhtiyati Haciz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-htiyati-haciz) · [Ek teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-teminat) · [Varma yeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/varma-yeri) · [Özel Çekme Hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-cekme-hakki) · [Donatma iştiraki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/donatma-istiraki) · [İyiniyetli üçüncü kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyiniyetli-ucuncu-kisi) · [Hapis hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hapis-hakki) · [Teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.