--- title: "Gemi ipoteği nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-ipotegi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gemi ipoteği **Kısaca:** Gemi ipoteği, 3 kanunda 17 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.1060 · uygulanacak hükümler: Gemi üzerinde alacağın güvencesi için kurulan ayni haktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1060) - İİK m.153/A · rehnin paraya çevrilmesine ilişkin hükümlerin gemilere uygulanması: Gemi sicilinde kayıtlı bir gemi üzerinde kurulan ipotektir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-153a) - 6103 s. K. m.33 · ipoteğin terkinini talep hakkı: Bir geminin değeri üzerine, alacağın güvencesi olarak kurulan ayni haktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-33) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.966 – II- Resen — 1. Genel şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-966#f2): Geminin üzerinde alacağın teminatı olarak kurulan ayni haktır. İpotekli alacaklının itirazı, gemi ipoteğinin hâlâ var olduğu iddiasına dayanır. - TTK m.984 – G) Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-984#f3): Geminin üzerine alacağın güvencesi olarak kurulan ve gemi sicilinde tescil edilen ayni hak türüdür. Tescili, güvence altına alınan alacak için zamanaşımını durdurucu bir etki doğurur. - TTK m.1014 – II- Gemi ipoteği — 1. Niteliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1014#f1): Bir alacağı teminat altına almak için gemi üzerinde kurulan ayni haktır; alacaklıya alacağını geminin bedelinden alma yetkisi verir. Teminat ipoteğidir, tedavül ipoteği şeklinde kurulamaz. - TTK m.1015 – 2. Kurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1015#f1): Geminin maliki lehine değil, alacaklı lehine kurulan ve gemi üzerinde rehin hakkı doğuran aynî güvence türüdür. Kurulabilmesi için malik ile alacaklının anlaşması ve sicile tescil birlikte gerekir. - TTK m.1018 – 5. İpoteğin teminat altına aldığı alacak a) Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1018): Türk Ticaret Kanunu'na göre bir geminin ayni teminat olarak alacaklıya bağlanmasıdır. Gemi üzerinde kurulan bu rehin, geminin değeriyle borcun ödenmesini güvence altına alır. - TTK m.1022 – c) Sigorta tazminatı aa) Kural (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1022#f1): Geminin ve gemi ipoteğinin kapsamına giren diğer hususların alacak güvencesi olarak ipotek edilmesidir. Teminat, ipoteğin konusu olan hususların sigortası ile sınırlıdır. - TTK m.1025 – bbb) Birden çok sigortacının varlığında (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1025): Geminin, alacağın teminatı olarak alacaklı lehine kurulan rehin hakkıdır. Bu maddede, sigorta bedeli üzerindeki ipotek alacaklısının haklarının korunması için bildirim konusu olarak ele alınır. - TTK m.1033 – bbb) Alacağın muacceliyeti için bildirimde bulunma hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1033#f1): Geminin, alacağın güvencesi olarak sicile tescil edilen ayni haktır. Madde, ipotek hakkının muacceliyet bildirimine bağlı alacaklarda hangi bildirimin ipotek yönünden hüküm ifade ettiğini belirler. - TTK m.1038 – 8. Gemi ipoteğinin devri ve değiştirilmesi a) İpoteğin devri aa) Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1038#f1): Gemi maliki olan borçlunun gemi üzerinde, alacaklı lehine kurulan ve alacağı teminat altına alan aynî hak niteliğindeki rehindir. Alacaktan ayrı bir hak değildir ve alacağa bağlı olarak varlığını sürdürür. - TTK m.1044 – 9. Gemi ipoteğinin sona ermesi a) Sebepleri aa) Alacakla birlikte ipoteğin de düşmesi sonucunu doğuran sebepler aaa) Alacağın düşmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1044#f3): Gemi siciline tescil edilmiş, bir alacağı güvence altına alan ayni haktır. Alacağa bağlı bir haktır; ayrı bir hak olarak alacaktan bağımsız var olamaz. - TTK m.1045 – bbb) Alacaklı ve malik sıfatlarının birleşmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1045#f1): Gemi üzerinde, ipotekli alacağın güvencesi olarak kurulan ve tescille doğan rehin hakkıdır. Bu madde bakımından ipoteğin varlığı, alacaklı ile borçlu sıfatlarının ayrı kişilerde kalmasına bağlıdır. - TTK m.1049 – bb) Sadece ipoteğin düşmesi sonucunu doğuran sebepler aaa) Tarafların anlaşması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1049): Gemi üzerinde alacağın güvencesi olarak kurulan ve gemi sicilinde kayıtlı olan rehin türüdür. Bu maddede konu, bu ipoteğin sona erdirilmesidir. - TTK m.1058 – 5. Uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1058): Gemi üzerinde alacağın teminatı için kurulan ayni haktır. Bu maddeye göre, yapı hâlindeki gemi üzerindeki ipotek de gemi ipoteğine ilişkin genel hükümlere tabi olur. - TTK m.1060 – B) Uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1060#f2): Gemi üzerinde alacağın güvencesi için kurulan ayni haktır. Madde, intifa hakkı ile gemi ipoteği arasındaki önceliği Türk Medenî Kanunun 869 uncu maddesine bağlar. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.136 – Taşınmazların satışına ilişkin hükümlerin gemilere uygulanması: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-136): Taşınmaz satış hükümlerinde geçen ipotek teriminin gemilerde karşılığıdır. Gemi üzerindeki rehin hakkını ifade eder ve sicile kayıtlı olması gerekir. - İİK m.153/A – Rehnin paraya çevrilmesine ilişkin hükümlerin gemilere uygulanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-153a#f2): Gemi sicilinde kayıtlı bir gemi üzerinde kurulan ipotektir. Bu maddede, ipotek hükümlerinin gemiye uygulanmasında 'taşınmaz' ve 'tapu sicili' terimleri gemi sicilini ve gemi ipoteğini karşılar. ### Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.33 – D) İpoteğin terkinini talep hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-33#f1): Bir geminin değeri üzerine, alacağın güvencesi olarak kurulan ayni haktır. Madde bakımından önemli olan, hakkın Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olmasıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Gemi ipoteği / gemi üzerinde intifa hakkı** (İİK m.136): Gemi ipoteği, taşınmaz satışında geçen ipotek teriminin gemideki karşılığıdır. Sicile kayıtlı gemi üzerindeki intifa hakkı, irtifak hakkı teriminin gemideki karşılığıdır. Her iki hak da satış sırasında sicil kaydı üzerinden izlenir ve satış sonrasında sicilden terkin ya da nakil konusu olur. - **Gemi alacaklısı hakkı-hapis hakkı / gemi ipoteği** (İİK m.153/A): Gemi alacaklısı hakkı ve gemi üzerindeki hapis hakkı, kanuni rehin haklarıdır ve sicile kaydedilmezler. Gemi ipoteği, gemi sicilinde kayıtlı olup sözleşmeden ya da kanundan doğan ipoteklerdir. Birincisi taşınır rehni hükümlerine, ikincisi ipotek hükümlerine göre paraya çevrilir. - **Gemi ipoteği tescili / alacak zamanaşımı** (TTK m.984): Gemi ipoteğinin tescili, güvence altına alınan alacak hakkında zamanaşımının işlemesine engel olur. İpoteğin tescili bulunmayan veya silinmiş alacak için bu engel yoktur ve genel zamanaşımı işler. Tescil devam ettiği sürece alacak için zamanaşımı işlemez; tescil sona erdiğinde genel süreler uygulanır. - **Genel gemi ipoteği hükmü / yapı hâline özgü özel hüküm** (TTK m.1058): 1014-1053 m. arasındaki genel gemi ipoteği hükümleri, bu maddeye göre yapı hâlindeki gemilere de uygulanır. Yapı hâlindeki gemi üzerindeki ipoteğe ilişkin özel hükümler, saklı kalma ifadesi uyarınca genel hükme öncelik taşır. Yapı hâline özgü özel bir düzenleme varsa önce o uygulanır, yoksa genel gemi ipoteği hükümleri devreye girer. - **İntifa hakkı / gemi ipoteği önceliği** (TTK m.1060): İntifa hakkı ile gemi ipoteği arasındaki ilişki, Türk Medenî Kanunun 869 uncu maddesine göre belirlenir. İntifa hakkı ile gemi ipoteği dışındaki diğer ayni haklar arasındaki ilişki bu maddenin kapsamında değildir. Yalnızca intifa hakkı ile gemi ipoteği arasındaki sıralama 869 uncu madde ile belirlenir; diğer haklar için ayrı hükümlere bakılır. - **Mülkiyet veya gemi ipoteği / intifa hakkı** (TTK m.979): Mülkiyetin, gemi ipoteğinin veya ipotek üzerindeki hakkın iktisabı; ayni hakkın tam ya da rehin niteliğindeki kazanımıdır. İntifa hakkının iktisabı; kullanma ve yararlanma yetkisi veren sınırlı bir ayni haktır. Her ikisi için de aynı onay isteme yolu açıktır; madde bu hakların türüne göre ayrı bir rejim kurmaz. ## İlgili konular - Sonradan tesis edilen taşınmaz mükellefiyetleri ve ipotekli ve mahcuz (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/sonradan-tesis-edilen-tasinmaz-mukellefiyetleri-ve-ipotekli-ve-mahcuz - Müşterek hükümler (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/tasinir-rehninin-paraya-cevrilmesi-musterek-hukumler ## İlgili terimler [Bildirim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bildirim) · [Sıra](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sira-kavrami) · [Yetkili icra dairesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-icra-dairesi) · [Kanuni rehin hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-rehin-hakki) · [Sicile kayıtlı gemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sicile-kayitli-gemi) · [İstem hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istem-hakki) · [Birleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birlesme) · [Yapı hâlindeki gemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yapi-halindeki-gemi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.