--- title: "Gemi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gemi **Kısaca:** Gemi, 7 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - İİK m.23 · kanundaki Istılahlar: Uygulamada istisna, ancak kanunlarda açıkça öngörülmüş olmalıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-23) - TTK m.931 · gemi, ticaret gemisi: Tahsis edildiği amaç, suda hareket etmesini gerektiren, yüzme özelliği bulunan ve pek küçük olmayan her araçtır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-931) - Harçlar K. m.18 · gayrimenkul veya gemilerin tahliye ve teslimi: Harç matrahı yönünden taşınmazla aynı kurala tabidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-18) ## Kanunda nerede geçiyor ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.23 – Kanundaki Istılahlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-23#f3): Maddenin son fıkrasında, bayrağı ve sicile kayıtlı olup olmadığı önemsiz tutularak taşınırlara ilişkin İİK hükümlerinin uygulanacağı mal türüdür. Uygulamada istisna, ancak kanunlarda açıkça öngörülmüş olmalıdır. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.931 – I- Gemi, ticaret gemisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-931#f1): Tahsis edildiği amaç, suda hareket etmesini gerektiren, yüzme özelliği bulunan ve pek küçük olmayan her araçtır. Kendiliğinden hareket edebilme imkânı bulunmasa da bu Kanun bakımından gemi sayılır. Tekne terimi kullanılmamış, yerine araç kavramı getirilmiştir. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.293 – Menkul mallar ve gemiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-293): Maddede ayrı bir değerleme ölçüsüne bağlanmış taşınırdır. Sicile kayıtlı olup olmamasına bakılmaksızın bu maddedeki değerleme kuralı gemiler için de geçerlidir. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.18 – Gayrimenkul veya gemilerin tahliye ve teslimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-18): Maddede taşınmazla birlikte sayılan, tahliye ve teslim takibine konu olabilen taşıttır. Harç matrahı yönünden taşınmazla aynı kurala tabidir. ### Su Ürünleri Kanunu - Su Ürünleri Kanunu m.2 – Tarifler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1380-sayili-su-urunleri-kanunu/madde-2#f19): Tonajı ve adı ne olursa olsun, su ürünleri araştırması, istihsali, nakli ve işlenmesinde kullanılan kayık, sandal, yelkenli, şat, salmavna gibi araçlar ile buharlı veya motorlu bütün yüzer vasıtalardır. ### Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ile 491 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ile 491 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4490-sayili-turk-uluslararasi-gemi-sicili-kanunu-ile-491-sayili-kanun-hukmunde-kararnamede/madde-2#f1-a): Kabotaj ve/veya kabotaj harici sularda ticari amaçla kullanılan her türlü yük, yolcu ve açık deniz balıkçı gemileri ile özel maksatlı ve özel yapılı gemilerdir. Tanımın belirleyici unsuru ticari amaçla kullanılmasıdır. ### Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.1 – Tarifler ve ticaret gemilerinin teknik nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-1#f3): Adı, tonilatosu ve kullanma amacı ne olursa olsun, denizde kürekten başka bir aletle yola çıkabilen her araçtır. Tanımda tonilato ya da amaç bir ölçüt değildir; belirleyici olan denizde kürekten başka araçla yol alabilme niteliğidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Sicile kayıtlı gemi / sicile kayıtlı olmayan gemi** (VUK m.293): Gemi siciline kayıtlı gemilerdir. Gemi siciline kayıtlı olmayan gemilerdir. Maddedeki değerleme ölçüsü sicil durumuna bakılmaksızın gemilere uygulanır; sicil kaydı değerleme ölçüsünü değiştirmez. - **Gemi / Diğer istihsal vasıtası** (1380 s. K. m.2): Gemi, tonajı ve adı ne olursa olsun, su ürünü araştırması, istihsali, nakli veya işlenmesinde kullanılan yüzer vasıtadır. Diğer istihsal vasıtaları gemi dışındaki malzeme, teçhizat, alet, edevat, yem, takım ve tesislerdir. Gemi tonaj ya da ad ölçütüne bağlı olmadığından, her yüzer vasıta bu tanıma girebilir; yüzmeyen araçlar gemi sayılmaz ve istihsal vasıtası olarak değerlendirilir. - **Gemi / Diğer taşınırlar** (İİK m.23): Gemiler, bayrağına ve sicile kayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın, İİK'nun taşınırlara ilişkin hükümlerine tabidir. Diğer taşınırlar için taşınırlara ilişkin hükümler doğrudan geçerlidir ve gemilere özgü bir sicil ayrımı yapılmaz. Gemi bakımından yalnızca açık bir kanun istisnası varsa taşınır hükümleri uygulanmaz; sicil kaydı yokluğu uygulamayı etkilemez. - **Gemi / Yat** (4490 s. K. m.2): Gemi, ticari amaçla kullanılan yük, yolcu veya açık deniz balıkçı gemisi ya da özel maksatlı ve özel yapılı gemidir. Yat, gezi ve spor amacıyla kullanılan, yük ve yolcu gemisi niteliği olmayan, turizm şirketi envanterinde kayıtlı ve tonilatoda "Ticari Yat" olarak yazılı deniz aracıdır. Yat tanımındaki ölçütlere uyan araç, Kanun'daki gemi tanımına girmez. Yat tanımı, yatı gemi kavramından ayırmak için kullanılır. (20. Hukuk Dairesi, 2020/91 E., 2020/691 K., 13.02.2020) - **Gemi / Özel maksatlı ve özel yapılı gemi** (4490 s. K. m.2): Gemi kavramının genel unsuru ticari amaçla kullanılmasıdır. Özel maksatlı ve özel yapılı gemi, özel bir amaçla işletilen ve bu amaçla donatılan, tip ve evsafı Bakanlıkça belirlenmiş araçtır. Özel maksatlı ve özel yapılı gemi, tanımda ayrıca sayılmış bir gemi türüdür; Bakanlık tip ve evsafını belirlemeden bu sıfat tam olarak oluşmaz. - **Gemi / Ticaret gemisi** (4922 s. K. m.1): Gemi, denizde kürekten başka aletle yol alabilen her araçtır ve kullanım amacına bakılmaz. Ticaret gemisi, menfaat sağlamak kastıyla kullanılan gemidir. Bir araç gemi olmakla birlikte kâr amacı taşımıyorsa ticaret gemisi tanımına girmez; denize elverişlilik ve küçük deniz aracı hükümleri ticaret gemileri için geçerlidir. ## İlgili konular - Harçdan müstesna işlemler ve harçtan muaf olanlar (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/harcdan-mustesna-islemler-ve-harctan-muaf-olanlar - İş görmekten memnuiyet ve icra mahkemesi hâkiminin reddi, müddetler (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/is-gormekten-memnuiyet-ve-icra-mahkemesi-hakiminin-reddi-muddetler - Servetleri değerleme (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/servetleri-degerleme ## Örnek kararlar - 2008/36 E., 2009/22 K., 05.02.2009 — ilgili: 4922 s. K. m.1 - Hukuk Genel Kurulu, 2011/856 E., 2012/192 K., 16.03.2012 — ilgili: İİK m.23 - Hukuk Genel Kurulu, 2011/513 E., 2011/549 K., 21.09.2011 — ilgili: İİK m.23 ## İlgili terimler [Ticaret gemisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticaret-gemisi) · [DWT](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dwt) · [Milli Gemi Sicili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/milli-gemi-sicili) · [Net Ton](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/net-ton) · [Yat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yat) · [Araç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arac) · [Bir yıllık kira bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bir-yillik-kira-bedeli) · [Takdir edilecek bedel](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takdir-edilecek-bedel) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.