--- title: "Genel şartlar nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-sartlar" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Genel şartlar **Kısaca:** Genel şartlar, 7 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - DMK geç. m.48: Başvurunun kabulü için sözleşmeli personelin taşıması gereken niteliklerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/gecici-madde-48) - TTK m.1425 · içerik: Sigortacı tarafından önceden hazırlanmış ve çok sayıda sözleşmede kullanılan standart sözleşme hükümleridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1425) - 3568 s. K. m.4 · genel şartlar: Meslek mensubu olabilmek için her adayda aranan, meslekten bağımsız olarak uygulanan asgari koşullardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3568-sayili-serbest-muhasebeci-mali-musavirlik-ve-yeminli-mali-musavirlik-kanunu/madde-4) ## Kanunda nerede geçiyor ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.48 – Genel ve özel şartlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-48#f2): Bütün memur sınıfları için aranan, hizmet sınıfına bakılmaksızın uygulanan şartlardır. Madde A bendinde sekiz başlık altında sayılmıştır. - DMK m.60 – İstisnai memurluklara atanmada aranacak şartlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-60#f1): Kanunun 48. maddesinde sayılan ve her memurluk için aranan asgari koşullardır. İstisnai memurluklarda da bu şartların bulunması gerekir; madde bu şartların yerine yeni bir şart koymaz. - DMK geç. m.37 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/gecici-madde-37#f1): Madde metninde 48. maddeye yapılan atıfla belirtilen, memur olma için aranan genel niteliklerdir. Bu şartları taşımayan sözleşmeli personel atanma başvurusundan yararlanamaz. - DMK geç. m.48 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/gecici-madde-48#f2): Başvurunun kabulü için sözleşmeli personelin taşıması gereken niteliklerdir. Madde bu şartların içeriğini tanımlamaz, 48. maddeye atıf yapar. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1425 – bb) İçerik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1425#f3): Sigortacı tarafından önceden hazırlanmış ve çok sayıda sözleşmede kullanılan standart sözleşme hükümleridir. Bu maddede yer alan değişiklik rejimi genel şartlara özgüdür; özel şartlar bakımından aynı hüküm uygulanmaz. ### Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu - Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu m.4 – Genel şartlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3568-sayili-serbest-muhasebeci-mali-musavirlik-ve-yeminli-mali-musavirlik-kanunu/madde-4#f1): Meslek mensubu olabilmek için her adayda aranan, meslekten bağımsız olarak uygulanan asgari koşullardır. Maddede a'dan f'ye kadar sayılan bentlerin tamamı bu niteliktedir. ### Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.4 – Sözleşmeli personelin atanma şartları ve nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4924-sayili-eleman-temininde-gucluk-cekilen-yerlerde-sozlesmeli-saglik-personeli-calistirilmasi/madde-4#f1): 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde yer alan, her kamu personeli için aranan nitelikler olarak tanımlanır. Maddenin birinci fıkrası bu şartları özel koşullar ve cetvelde belirtilen niteliklerle birlikte zorunlu kılar. ### Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu - Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.57 – Genel sekreterler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-57#f6): 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde yer alan memurluğa giriş koşullarıdır. Genel sekreter ve yardımcısı olarak atanacaklarda aranır. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.36 – Sorumluluk sigortası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-36#f1): Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenen, sorumluluk sigortasının asgari içeriğini gösteren şartlardır. Bu şartlar belirlenmiş olabileceği gibi, sigorta sözleşmesinin bu şartlara uygunluğu da teyit edilebilir. ### Sigortacılık Kanunu - Sigortacılık Kanunu m.11 – Sigorta sözleşmeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5684-sayili-sigortacilik-kanunu/madde-11#f1): Müsteşarlıkça onaylanan ve sigorta şirketlerince aynı biçimde uygulanan, sözleşmenin ana muhtevasını oluşturan şartlardır. Onay makamı Müsteşarlıktır; şirketler bu şartları değiştirerek uygulayamaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel şartlar / Özel şartlar** (DMK m.48): Genel şartlar, bütün memur sınıfları için aynı biçimde aranır ve A bendinde sayılmıştır. Özel şartlar, hizmet göreceği sınıfa veya kurumun mevzuatına göre değişir ve B bendinde yer alır. Genel şartı taşımayan kişi, özel şartları karşılasa bile memur olamaz. Özel şart, genel şartın yerine geçmez. - **Genel şartlar / tarife ve talimat** (KTK m.93): Genel şartlar, sigorta sözleşmesinin ortak hükümlerini ve teminat tutarlarını kapsar. Tarife ve talimat, primin hesaplanma yöntemini ve bunun uygulanmasını düzenler. Her ikisi de aynı Bakanlık tarafından tespit edilir ve Resmi Gazete'de yayımlanır; ancak tarife ve talimatların tespitinde madde ayrıca ölçütler öngörür. - **Genel şartlar / iltisak ve irtibat yasağı** (5188 s. K. m.11): Soruşturma sonucuna ve eğitime dayanan genel çalışma şartları. Terör örgütü veya MGK kararına konu yapılarla iltisak ya da irtibat. İltisak veya irtibat tespit edilen kişi, eğitim ve soruşturma şartlarını taşısa bile özel güvenlik alanında çalışamaz; bu yasak kişiye özgü ayrı bir engeldir. - **Tarife ve talimat / uygulama usul ve esasları / genel şartlar** (6305 s. K. m.13): Her yıl Bakan tarafından belirlenip Resmî Gazetede yayımlanan zorunlu deprem sigortası tarife ve talimatları ile azami teminat tutarı (1. fıkra). Müsteşarlık tarafından belirlenen uygulama usul ve esasları ile sigorta genel şartları (3. fıkra). Prim ve teminat sınırı Bakan düzenlemesiyle, sözleşmenin işleyişine ilişkin usul ve genel şartlar Müsteşarlık düzenlemesiyle belirlenir; iki düzenleme farklı yıllarda ve farklı yetkililerce yapılır. - **Genel şartlar / Bakanlık şartlarını taşıyan yabancılar** (6458 s. K. m.43): Birinci fıkraya göre başvuranlar, (a)-(d) bentlerinin tamamını taşımalıdır. Bakanlığın belirlediği şartlara sahip olması nedeniyle izin verilmesi uygun görülen yabancılar, ikinci fıkra uyarınca yalnız (d) bendini aşmak zorundadır. İkinci fıkra kapsamındaki yabancılar için sekiz yıl kesintisiz ikamet, sosyal yardım yasağı, gelir ve sağlık sigortası şartları aranmaz. ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/250 E., 2025/354 K., 28.05.2025 — ilgili: 5684 s. K. m.11 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/1131 E., 2024/75 K., 07.02.2024 — ilgili: 5684 s. K. m.11 - 8. Daire, 2022/58 E., 2025/7113 K., 23.09.2025 — ilgili: 3568 s. K. m.4 ## İlgili terimler [Özel şartlar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-sartlar) · [Teklifname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teklifname) · [Zeyil name](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zeyil-name) · [Kura](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kura) · [Ortak imza](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortak-imza) · [Merkezî sınav](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/merkezi-sinav) · [Prim farkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/prim-farki) · [Saklı hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sakli-hukum) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.