---
title: "Genel yetki kuralı nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-yetki-kurali"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Genel yetki kuralı

**Kısaca:** Kanunda özel yetkili mahkeme gösterilmediğinde uygulanan kuraldır. (İYUK m.36)

## Kanunda nerede geçiyor

### İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK m.35 – Taşınır mallara ilişkin davalarda yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-35): Kanunda ya da özel kanunda yetkili mahkeme gösterilmemişse, dava konusu işlemi veya sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasını öngören kuraldır. Özel yetki kuralları varsa genel yetki kuralı uygulanmaz.
- İYUK m.36 – Tam yargı davalarında yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-36): Kanunda özel yetkili mahkeme gösterilmediğinde uygulanan kuraldır. Bu maddede tam yargı davaları için ayrı bir sıralama getirildiğinden, genel yetki kuralı doğrudan değil, maddenin öngördüğü sıra üzerinden işler.

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.5 – Genel kural (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-5): Özel bir düzenleme bulunmadığı sürece açılan bütün hukuk davaları için yetkili mahkemeyi gösteren kuraldır. Kanunun genel yetki maddesi davalının yerleşim yeri mahkemesini işaret eder.

## Karıştırılan kavramlar

- **Taşınır mal davası / Genel yetki kuralı** (İYUK m.35): Taşınır mal davasında, malın bulunduğu yer idare mahkemesi özel yetkili mahkemedir. Genel yetki kuralında, dava konusu işlemi veya idari sözleşmeyi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir (m.32). Taşınır mal davalarında işlemi yapan merciin yeri değil, malın bulunduğu yer belirleyicidir. İki yer farklıysa taşınır mal davası m.35'e göre açılır.
- **Kanunun genel yetki kuralı / Özel kanunda yer alan yetki kuralı** (HMK m.5): 6100 sayılı Kanunun yetki maddeleri, genel olarak her hukuk davası için geçerli olan ve özel bir düzenleme yokken uygulanan kurallardır. Diğer kanunlarda yer alan yetki kuralları, belirli dava türlerine özgü olup madde gereğince saklıdır. Özel kanunda yetki düzenlemesi varsa o öncelikle uygulanır; yoksa genel kural devreye girer. Özel düzenleme kesin yetki içermiyorsa genel yetki kuralı ile birlikte seçimlik bir yetki oluşturur.
- **Taşınmaz mal davası / genel yetki kuralı** (İYUK m.34): Taşınmazla ilgili mevzuat ya da hak uyuşmazlığında yetki, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesine aittir. Özel yetki gösterilmediğinde genel yetki, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesine aittir. Dava taşınmazla ilgiliyse işlemi yapan merciin yeri değil taşınmazın yeri belirleyici olur.
- **Asıl dava yetkisi / genel yetki kuralı** (TMK m.214): Boşanma veya iptal davasıyla bağlantılı tasfiye talebinde yetki, asıl davanın yetki kuralıyla belirlenir. Boşanma veya mal ayrılığı kararı olmayan tasfiye talebinde yetki, davalı eşin yerleşim yerine göre belirlenir. Yetki ölçütü, tasfiyenin hangi davanın ardından istendiğine göre değişir.
- **Madde 1355 / Genel yetki kuralı (MÖHUK m.40)** (TTK m.1355): TTK m.1355 gemilere özgü, münhasır bir yetki kuralıdır ve gemi hakkında ihtiyati haciz bakımından öncelikle uygulanır. MÖHUK m.40 genel yetki kuralıdır ve gemi dışındaki taşınır ve taşınmazlara ilişkin ihtiyati haciz talepleri için tanınan genel yolları düzenler. Yabancı bayraklı gemi hakkında ihtiyati haciz talebinde yetki TTK m.1355 ile sınırlıdır; MÖHUK'un genel yetki kuralına dayanarak başka bir Türk mahkemesinde talep yapılamaz.

## İlgili konular

- İdari davalarda yetki ve bağlantı ile görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlemler (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/idari-davalarda-yetki-ve-baglanti
- Yetki (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yetki

## Örnek kararlar

- 13. Daire, 2025/2090 E., 2025/2634 K., 12.09.2025 — ilgili: İYUK m.35
- 8. Daire, 2025/1545 E., 2025/2460 K., 13.03.2025 — ilgili: İYUK m.35
- 8. Daire, 2024/4747 E., 2024/4660 K., 19.09.2024 — ilgili: İYUK m.35

## İlgili terimler

[Taşınır mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasinir-mal) · [Tam Yargı Davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tam-yargi-davasi) · [Taşınmaz mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasinmaz-mal) · [İkametgah](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ikametgah) · [Kesin yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-yetki) · [Yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki) · [Yargı çevresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargi-cevresi)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.