--- title: "Gerçeğe aykırı beyan nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercege-aykiri-beyan" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gerçeğe aykırı beyan **Kısaca:** Gerçeğe aykırı beyan, 9 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.341 · vergi ziyaı: Şahsi, medeni hâller veya aile durumu hakkında yapılan, gerçeğe uymayan açıklamadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-341) - 1618 s. K. m.19 · reklam ve tanıtma: Hizmetin niteliği, kapsamı, fiyatı veya koşulları hakkında doğru olmayan bilgi verilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1618-sayili-seyahat-acentalari-ve-seyahat-acentalari-birligi-kanunu/madde-19) - 4632 s. K. m.23 · ceza sorumluluğu: Yetkili mercilere, denetim görevlilerine, mahkemelere ve resmi dairelere verilen belgelerde yer alan, gerçeği yansıtmayan açıklamadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4632-sayili-bireysel-emeklilik-tasarruf-ve-yatirim-sistemi-kanunu/madde-23) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.341 – Vergi ziyaı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-341#f2): Şahsi, medeni hâller veya aile durumu hakkında yapılan, gerçeğe uymayan açıklamadır. Bu beyan, verginin noksan tahakkukuna ya da haksız iadeye sebebiyet verdiğinde ikinci fıkra kapsamında vergi ziyaı oluşturur. ### Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu - Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu m.19 – Reklam ve tanıtma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1618-sayili-seyahat-acentalari-ve-seyahat-acentalari-birligi-kanunu/madde-19): Hizmetin niteliği, kapsamı, fiyatı veya koşulları hakkında doğru olmayan bilgi verilmesidir. Yanıltıcılık ayrı bir ölçüt olup, gerçeğe aykırı olmayan ama izlenim yaratan beyanlar da bu kavramla değerlendirilebilir. ### Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu - Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu m.23 – Ceza sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4632-sayili-bireysel-emeklilik-tasarruf-ve-yatirim-sistemi-kanunu/madde-23): Yetkili mercilere, denetim görevlilerine, mahkemelere ve resmi dairelere verilen belgelerde yer alan, gerçeği yansıtmayan açıklamadır. Bu beyanı içeren belgeyi imzalayanlar da kapsama girer. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.155 – Gerçeğe aykırı beyanda bulunmak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-155): Belgede yer alan bilgilerin gerçek durumla uyuşmamasıdır. Beyanın yalan olduğunun bilinmesi, suçun kasten işlenmesi için gereklidir. ### Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu - Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu m.37 – Gerçeğe aykırı beyan, sözleşme ve eki belgelerde sahtecilik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5464-sayili-banka-kartlari-ve-kredi-kartlari-kanunu/madde-37#f1): Kartın kaybedildiği veya çalındığı yolunda, gerçekte böyle olmadığı hâlde yapılan açıklama. Beyanın sahte olduğu bilinmelidir; kartın gerçekten kaybedildiği durumda bu fıkra uygulanmaz. ### Nüfus Hizmetleri Kanunu - Nüfus Hizmetleri Kanunu m.68 – İdarî para cezaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5490-sayili-nufus-hizmetleri-kanunu/madde-68#f1-c): Nüfus idaresine verilen bilgi ya da beyanın gerçek durumla bağdaşmamasıdır. Burada aranan, beyanın bilerek ya da en azından bilinçli biçimde yanlış verilmiş olmasıdır. ### Özel Öğretim Kurumları Kanunu - Özel Öğretim Kurumları Kanunu m.11 – Denetim, reklâm ve ilânlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5580-sayili-ozel-ogretim-kurumlari-kanunu/madde-11): Reklam ve ilanda yer alan, kurumun gerçek durumuna uymayan açıklamalardır. Bu tür beyanlar kesinlikle yasaklanmıştır ve yasağın kapsamı tanıtım amacı taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın geçerlidir. ### Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu - Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.16 – Bitki hastalık ve zararlıları tazminatı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-16#f2): Ürün sahibinin tazminat talebine dayanak olarak ileri sürdüğü bilgilerin doğru olmadığı hâldir. Bu hâlde tazminat ödenmez; beyanın gerçeğe aykırılığı idarece ortaya konulur. ## Karıştırılan kavramlar - **Gerçeğe aykırı beyan / yanıltıcı beyan** (1618 s. K. m.19): Gerçeğe aykırı beyan, hizmet hakkında doğru olmayan bir bilginin açıkça verilmesidir. Yanıltıcı beyan, tek tek doğru olabilecek bilgilerin bütünü itibarıyla yanlış bir izlenim yaratmasıdır. Madde her iki hali de yasaklar; yanıltıcılık yalnız açık yalanla sınırlı değildir. - **Bilgi verme ihlali / gerçeğe aykırı beyan** (4632 s. K. m.23): Yetkili merci ya da denetim görevlisinin istediği bilgi ve belgeyi vermemek ya da denetimi engellemek. Yetkililere, mahkemelere veya resmi dairelere verilen belgede gerçeğe aykırı beyan bulunması. Birinci halde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yüz günden az olmamak üzere adli para cezası verilir; ikinci halde beyanı imzalayanlara TCK sahtecilik cezası bir kat artırılarak uygulanır. - **Süresinde bildirmeme / gerçeğe aykırı beyan** (5490 s. K. m.68): Adres değişikliğinin süresinde bildirilmemesi, daha düşük tutarlı ceza ile yaptırıma bağlanmıştır. Gerçeğe aykırı beyanda bulunulması, daha yüksek tutarlı ceza ile yaptırıma bağlanmıştır. Her iki hal aynı bentte düzenlenmiş olmakla birlikte cezanın tutarı farklıdır; hangi halin gerçekleştiğine göre ayrı tutar uygulanır. - **Geçici yardım / gerçeğe aykırı beyan nedeniyle geri alma** (6284 s. K. m.17): Geçici maddi yardım, koşullar oluştuğunda öngörülen tutarlarda ve şartlarda yapılır. Korunan kişinin gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun tespiti hâlinde yapılan yardımlar korunan kişiden tahsil edilir. Yardım geri alınır ve bu tahsil de 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır. - **Mal beyanında bulunmama / Eksik veya gerçeğe aykırı beyan** (İİK m.76): Hiç beyanda bulunmayan borçlu hakkında m.76 uygulanır. Beyanda bulunup eksik veya gerçeğe aykırı beyan veren borçlu, m.76 kapsamına girmez. Eksik veya yanlış beyan için bu madde değil, ayrı suç hükümleri uygulanır; m.76 yalnız beyanın hiç yapılmamasına bağlıdır. - **Gerçeğe aykırı beyan / göreve başlamama** (2802 s. K. m.9/A): Gerçeğe aykırı beyanda bulunan kazanan, sınavı geçersiz sayılır ve atanmaz; atanmışsa atama iptal edilir. Atanan ancak 657 sayılı Kanunun 62 nci maddesindeki süre içinde zorlayıcı sebep belgesi olmaksızın göreve başlamayan kişinin ataması iptal edilir. Her iki durumda da atama iptal edilir; birinci durumda ilgili kişi hiçbir hak talebinde bulunamaz, ikinci durumda tekrar atanmak için başvurusu kabul edilmez. ## İlgili konular - Genel esaslar (VUK) (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/genel-esaslar-vuk ## Örnek kararlar - 2011/105 E., 2012/38 K., 15.03.2012 — ilgili: 5490 s. K. m.68 - Ceza Genel Kurulu, 2020/449 E., 2022/514 K., 04.07.2022 — ilgili: 5464 s. K. m.37 - Ceza Genel Kurulu, 2017/1151 E., 2021/90 K., 09.03.2021 — ilgili: 5464 s. K. m.37 ## İlgili terimler [Seyahat acentası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/seyahat-acentasi) · [Reklam](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/reklam) · [Asılsız haber](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asilsiz-haber) · [Korunan kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/korunan-kisi) · [Vergi ziyaı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-ziyai) · [Tahsil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsil) · [Mülkî idare amiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulki-idare-amiri) · [Sır](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sir) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.