--- title: "Geri alma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/geri-alma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Geri alma **Kısaca:** Geri alma, 11 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.226 · genel olarak: Her eşin diğer eşte bulunan mallarını talep edebilmesi, tasfiyenin başlangıcında zilyetliğin diğer eşe iade edilmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-226) - TBK m.295 · bağışlamanın geri alınması: Bağışlayanın tek taraflı irade beyanıyla bağışlamayı ortadan kaldıran yenilik doğurucu hakkıdır; bağışlama konusunun geri verilmesi ayrı bir talep olarak ileri sürülür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295) - Anayasa m.44 · toprak mülkiyeti: Esasları kanun belirler. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-44) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.295 – I. Bağışlamanın geri alınması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-295): Bağışlayanın tek taraflı irade beyanıyla bağışlamayı ortadan kaldıran yenilik doğurucu hakkıdır; bağışlama konusunun geri verilmesi ayrı bir talep olarak ileri sürülür. - TBK m.296 – II. Bağışlama sözü vermenin geri alınması ve ifadan kaçınma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-296): Bağışlayanın, madde metninde sayılan sebeplerden biri varsa henüz ifa etmediği bağışlama sözünü ortadan kaldırması ve edimi vermekten kaçınmasıdır. Geri alma, sözün kendiliğinden hükümsüz kalmasına değil, bağışlayanın iradesine dayanır. - TBK m.554 – E. Ticari temsilcilerin, ticari vekillerin ve diğer tacir yardımcılarının yetkilerinin sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-554): İşletme sahibinin, tacir yardımcısına verdiği yetkiyi tek taraflı irade beyanıyla sona erdirmesidir. Hak, yetkinin verilmesini sağlayan iç ilişkinin türünden bağımsız olarak tanınmıştır. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.44 – B. Toprak mülkiyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-44): Maddede öngörülen şartların kaybı halinde, Devletin dağıtılan toprağı çiftçiden geri almasıdır. Esasları kanun belirler. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.226 – II. Malların geri alınması ve borçlar — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-226): Her eşin diğer eşte bulunan mallarını talep edebilmesi, tasfiyenin başlangıcında zilyetliğin diğer eşe iade edilmesi anlamına gelir. Mülkiyet mülkiyet sahibine geri döner; geri alma, rejimin tasfiyesinin ilk adımıdır. ### Kabahatler Kanunu - Kabahatler K. m.30 – Vazgeçme ve kabul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-30): İlgili kamu kurum ve kuruluşunun, mahkeme karar verinceye kadar kanun yolu başvurusunu kabul ederek idari yaptırım kararını kendiliğinden geri almasıdır. Bu yetki, kurumun kendi kararı üzerindeki yetkisine dayanır ve yalnızca mahkeme karar verinceye kadar kullanılabilir. ### Karayolları Trafik Kanunu - KTK m.45 – Sürücülerin sağlık şartlarında sonradan meydana gelen değişiklikler: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-45): Trafik görevlilerince sürücü belgesinin sürücünün elinden alınmasıdır. Bu işlem, muayene sonucu belli olmadan önce yapılan geçici bir tedbirdir. ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.56 – Gelir ve aylık bağlanmayacak haller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-56): Hak sahibine ödenmiş gelir ve aylıkların 96. madde hükümlerine göre geri istenmesidir. ### Gecekondu Kanunu - Gecekondu Kanunu m.27 – Yardımlar ve muafiyetler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/775-sayili-gecekondu-kanunu/madde-27): Maddedeki yükümlülüklere uymayan kişiden taşınmazın, hiçbir hüküm alınmasına gerek kalmaksızın geri alınmasıdır. Bu işlem bir yaptırım olarak öngörülmüştür. ### 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun - 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2022-sayili-65-yasini-doldurmus-muhtac-gucsuz-ve-kimsesiz-turk-vatandaslarina-aylik-baglanmasi/madde-5): Gerçeğe aykırı belgeye dayanılarak ödenmiş aylıkların ilgiliden geri istenmesidir. Geri alınacak tutar, ödenen aylıklar ile bunlara ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar işletilen kanuni faizden oluşur. ## Karıştırılan kavramlar - **Geri alma / Cezai kovuşturma** (2022 s. K. m.5): Geri alma, ödenen aylıkların ve kanuni faizin ilgiliden tahsilini ifade eder ve idari ya da alacak niteliğinde bir sonuçtur. Cezai kovuşturma, belgeyi düzenleyen ve kullananlar hakkında genel hükümlere göre yürütülen ceza yargılamasıdır. İki yaptırım birbirinden bağımsızdır; biri uygulanmadan diğeri uygulanamaz gibi bir ilişki yoktur. Madde, geri almanın yanında 'ayrıca' cezai takibi öngörür. - **Geri alma / iade** (KTK m.45): Geri alma, sürücülüğe engel aşikar değişikliğin görülüp tespit edilmesiyle yapılan ilk işlemdir. İade, sağlık raporunun engel bulunmadığını ya da engelin ortadan kalktığını göstermesi üzerine yapılan işlemdir. Geri alma ile iade birbirine bağlı iki aşamadır; iade ancak sağlık raporuyla koşul gerçekleştiğinde mümkündür. - **Geri alma / hiç alınmamış sayılma** (4054 s. K. m.13): Geri alma, karar geçerli biçimde verilmiş ancak sonradan geri alınmış olan hallerdir. Kararın hukuki dayanağı sonradan ortadan kalkmış sayılır. Hiç alınmamış sayılma, yalnızca (c) bendindeki yanlış veya eksik bilginin teşebbüsün hilesi veya kastı ile verilmesi halinde söz konusudur. Karar baştan itibaren hiç verilmemiş gibi değerlendirilir. Geri almada karar geçmişte geçerli kalır, hukuki etkileri sebebe göre tarihinden itibaren ortadan kalkar. Hiç alınmamış sayılmada karar baştan itibaren hükümsüz kabul edilir. Kastın veya hilenin ispatı bu ikinci sonuç için belirleyicidir. - **(a) bendi / (b) ve (c) bentleri geri alma tarihi** (4054 s. K. m.13): (a) bendindeki değişiklik, kararın alınmasına esas olayların değiştiği hallerdir. (b) bendi şart ve yükümlülüklere uyulmaması, (c) bendi ise yanlış veya eksik bilgi halleridir. (a) bendinde geri alma kararı değişikliğin olduğu tarihten, (b) ve (c) bentlerinde muafiyet veya menfi tespit kararının verildiği tarihten geçerlidir. - **Geri alma / davranış yasağı** (4054 s. K. m.13): Geri alma, kararın kendisinin hüküm doğurmaktan çıkarılmasıdır. Madde aynı zamanda tarafların belirli davranışlarının yasaklanmasına da imkan tanır. Kurul, kararı geri almak yerine yalnızca belirli davranışları yasaklayabilir; bu seçimlik bir yetkidir. - **Geri alma / Tahsis** (TMK m.226): Geri alma, diğer eşte bulunan malın zilyetliğinin iadesini kapsar ve mülkiyet sahibine döner. Tahsis, paylı mülkiyete konu malın bölünmeden bir eşe devredilmesini sağlar ve üstün yarar ile bedel ödemesi gerektirir. Geri alma için üstün yarar ispatı aranmaz; tahsiste aranır ve bedel ödenmesi gerekir. Tahsiste hâkim kararı payın devri borcunu doğurur, tescil ile devir gerçekleşir. ## İlgili konular - Bağışlama sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/bagislama-sozlesmesi - Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler, kamu yararı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/sosyal-ve-ekonomik-haklar-ve-odevler-kamu-yarari - Ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ticari-temsilciler-ticari-vekiller-ve-diger-tacir-yardimcilari - Mal rejiminin sona ermesi ve tasfiye, malların geri alınması ve borçlar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mal-rejiminin-sona-ermesi-ve-tasfiye-mallarin-geri-alinmasi-ve-borclar - İsteğe bağlı sigorta hükümleri, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin ortak hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/istege-bagli-sigorta-hukumleri-kisa-ve-uzun-vadeli-sigorta-kollarina-iliskin ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/571 E., 2025/582 K., 01.10.2025 — ilgili: TBK m.295 ## İlgili terimler [Ağır suç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agir-suc) · [Elden bağışlama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/elden-bagislama) · [Fiil ehliyetinin kaybı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fiil-ehliyetinin-kaybi) · [Kesinleşmiş yargı kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesinlesmis-yargi-karari) · [Muhdesat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhdesat) · [Ayni yardım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayni-yardim) · [Ödeme güçsüzlüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/odeme-gucsuzlugu) · [Üstün yarar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ustun-yarar) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.