---
title: "Gıda nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gida"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Gıda

**Kısaca:** Gıda: Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi… (5996 s. K. m.3/1)

## Kanuni tanım

- **5996 s. K. m.3/1** (Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu): Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir maddeyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-3#f1-24

## Kanunda nerede geçiyor

### Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu
- Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-3#f1-14): İnsanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş ya da işlenmemiş her türlü madde veya ürünü, içki, sakız ve gıdanın üretiminde kullanılan su dahil ifade eder. Canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar bu tanımın dışında tutulmuştur.

## Karıştırılan kavramlar

- **Birincil üretim / Gıda işletmecisi faaliyeti** (5996 s. K. m.3): Birincil üretim, kesime kadar hayvan üretimi, hasat, avlanma ve balıkçılık gibi ilk üretim aşamalarını kapsar. Gıda işletmecisi kavramı, birincil üretim dahil gıdanın üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasını kapsar. Birincil üretim yapan kişi, gıda işletmecisi tanımı kapsamına da girdiğinden hem birincil üretim hem gıda işletmecisi sıfatıyla değerlendirilir.
- **Gıda / Yem** (5996 s. K. m.3): Gıda, insan tüketimine sunulan ya da tüketilmesi beklenen maddelerdir. Yem, hayvanların ağız yoluyla beslenmesi için kullanılan maddelerdir. Aynı madde hem insan hem hayvan beslenmesinde kullanılabilse de hangi amaçla sunulduğuna göre gıda veya yem olarak ayrı rejimlere tabi tutulur.
- **Gıda / Bulaşan** (5996 s. K. m.3): Gıda, insan tüketimine yönelik maddedir. Bulaşan, gıdaya kasten eklenmeyen ama gıdada istenmeden bulunan maddedir. Bulaşan gıda değildir; gıda mevzuatındaki sınır değerler ve kalıntı denetimleri bu ayrım üzerinden uygulanır.
- **Ürün / Gıda** (5996 s. K. m.3): Ürün, bitki, yem, veteriner ürünü, ziraî alet ve ahşap ambalaj malzemesi dahil geniş bir kategoridir. Gıda, insan tüketimine sunulan madde ve ürünleri ifade eden dar bir kategoridir. Gıda her zaman ürün sayılır, ancak ürün kavramına giren her madde gıda sayılmaz; bu ayrım uygulanacak alt mevzuatın seçiminde belirleyicidir.
- **Gıda bağışı / işbaşı eğitim ödemesi** (GVK m.40): 10. bent gıda bağışında bağışın maliyet bedelini esas alır ve belirlenen usul ve esaslara bağlar. 11. bent işbaşı eğitimde fiilen ödenen tutarı ve asgari ücret yarısı sınırını öngörür. Bağış ile eğitim ödemesi farklı sınırlara tabidir; biri maliyet, diğeri asgari ücret ölçütüyle sınırlıdır.
- **Haşarat ve hayvan / Gıda maddesi** (1593 s. K. m.72): Hastalık neşreden haşarat ve hayvanlar itlaf edilebilir. Hastalığın yayılmasına sebep olan gıda maddelerinin sarf ve istihlakinin men'i yapılabilir. İtlaf canlılara, men' ise maddelere yönelen ayrı tedbirlerdir.

## Örnek kararlar

- 12. Daire, 2021/7283 E., 2023/5950 K., 22.11.2023 — ilgili: 5996 s. K. m.3
- 10. Daire, 2019/8277 E., 2023/2469 K., 09.05.2023 — ilgili: 5996 s. K. m.3
- 7. Ceza Dairesi, 2021/16340 E., 2022/10755 K., 23.05.2022 — ilgili: 5996 s. K. m.3

## İlgili terimler

[Karantina](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karantina) · [Bulaşan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bulasan) · [İzlenebilirlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/izlenebilirlik) · [Kontrol görevlisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kontrol-gorevlisi) · [Birincil üretim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birincil-uretim) · [Ürün](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/urun) · [Alıkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alikoyma) · [Resmî kontrol](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resmi-kontrol)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.