--- title: "Göçmen nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gocmen" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Göçmen **Kısaca:** İskan Kanunu'na göre Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup yerleşmek amacıyla Türkiye'ye gelen ve İskan Kanunu uyarınca kabul edilen kişidir. Bu sıfat, kanunun ilgili hükümlerine göre kabul işlemiyle kazanılır. (5543 s. K. m.7) ## Kanuni tanım - **5543 s. K. m.3/1-d** (İskan Kanunu): Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup, yerleşmek amacıyla tek başına veya toplu halde Türkiye'ye gelip bu Kanun gereğince kabul olunanlardır — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-3#f1-d ## Kanunda nerede geçiyor ### İskan Kanunu - İskan Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-3#f1-d): Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup yerleşmek amacıyla tek başına veya toplu halde Türkiye'ye gelen ve kanun gereğince kabul edilen kişidir. Göçmen sıfatı kabul işlemine bağlıdır; kabul edilmemiş kişi bu sıfatı taşımaz. - İskan Kanunu m.4 – Göçmen olarak kabul edilmeyecekler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-4#f1): İskan Kanunu'na göre Türk soyundan olan veya Türk kültürüne bağlı bulunan ve bu Kanun uyarınca göçmen olarak kabul edilen kişiyi ifade eder. Göçmen sıfatı, Türkiye sınırlarına girdikten sonra mülki amire başvurularak göçmen belgesi alınmasıyla kazanılır. - İskan Kanunu m.7 – Türk soyundan olmanın ve Türk kültürüne bağlılığın tayin ve tespiti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-7#f1): İskan Kanunu'na göre Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup yerleşmek amacıyla Türkiye'ye gelen ve İskan Kanunu uyarınca kabul edilen kişidir. Bu sıfat, kanunun ilgili hükümlerine göre kabul işlemiyle kazanılır. ### Türk Vatandaşlarına Ait Olup Yugoslav Federatif Halk Cumhuriyetince Millileştirilmiş Bulunan Mal, Hak ve Menfaatlerin Tasfiyesi Hakkında Kanun - Türk Vatandaşlarına Ait Olup Yugoslav Federatif Halk Cumhuriyetince Millileştirilmiş Bulunan Mal, Hak ve Menfaatlerin Tasfiyesi Hakkında Kanun m.2 – Tazminattan istifade edecek olanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1135-sayili-turk-vatandaslarina-ait-olup-yugoslav-federatif-halk-cumhuriyetince/madde-2#f2): İskan Kanunu hükümlerine göre göçmen olarak kabul edilen kişidir. Bu sıfat, vatandaşlık şartının istisnasını oluşturur ve kişinin 13 Temmuz 1956 tarihinde Türkiye'ye gelmiş olması ile kanunun yürürlük tarihine kadar Türk vatandaşlığına alınmış olmasını gerektirir. - Türk Vatandaşlarına Ait Olup Yugoslav Federatif Halk Cumhuriyetince Millileştirilmiş Bulunan Mal, Hak ve Menfaatlerin Tasfiyesi Hakkında Kanun m.3 – Tazminattan istifade edemiyecek olanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1135-sayili-turk-vatandaslarina-ait-olup-yugoslav-federatif-halk-cumhuriyetince/madde-3#f1-c): İskan Kanunu hükümlerine göre Türkiye'ye gelen kişidir. Bendin (c) fıkrasında 13 Temmuz 1956 tarihinden sonra gelenler ile bu tarihte veya daha önce gelip yürürlük tarihine kadar vatandaşlığa alınmamış olanlar engel kapsamındadır. ## Karıştırılan kavramlar - **Doğumla Türk vatandaşı / göçmen olarak kabul edilenler** (1135 s. K. m.2): Doğumla veya sonradan Türk vatandaşı olan ve 13 Temmuz 1956 tarihinde Türk vatandaşı bulunan kişiler, tazminattan doğrudan yararlanır. İskan Kanunu uyarınca göçmen olarak kabul edilenler, 13 Temmuz 1956 tarihinde vatandaş olmasalar da, o tarihte Türkiye'ye gelmiş ve kanunun yürürlük tarihine kadar vatandaşlığa alınmış olmak koşuluyla yararlanır. Göçmenler için vatandaşlık şartı tarih bakımından esnetilmiş olur; ayrıca Türkiye'ye geliş ve vatandaşlığa alınma koşulları aranır. - **Göçebe / Göçmen** (5543 s. K. m.3): Göçebe, Türk vatandaşı olup göçer hayvancılıkla geçinen ve yurt içinde göçen kişidir. Göçmen, yurt dışından Türkiye'ye yerleşmek amacıyla gelen ve kabul edilen kişidir. Göçebe yurt içinde hareket eden, göçmen ise dışarıdan gelen kişidir; iki sıfat birbirinin yerine kullanılamaz. - **Serbest göçmen / İskânlı göçmen** (5543 s. K. m.3): Serbest göçmen Devlet eliyle iskân edilmesini istemez. İskânlı göçmen, bu Kanun hükümlerine göre taşınmaz mal verilerek iskânı sağlanan göçmendir. Devlet eliyle iskân talebi bulunup bulunmaması bu iki sıfatı birbirinden ayırır. - **Münferit göçmen / Toplu göçmen** (5543 s. K. m.3): Münferit göçmen, yurda bir aile olarak gelen göçmendir. Toplu göçmen, iki ülke arasındaki anlaşmaya göre toplu olarak gelen ailelerdir. Geliş biçimi ve dayanağı, münferit ile toplu göçmen sıfatını ayırır. - **Tespit makamı / göçmen kabul işlemi** (5543 s. K. m.7): Madde, Türk soyu ve Türk kültürü bağlılığının tespitini Cumhurbaşkanı kararına bağlar. Göçmen kabulünün kendisi ve göçmen belgesinin verilmesi İskan Kanunu'nun ilgili maddelerinde (m.8) düzenlenen idari işlemlerdir. Soy ve kültür tespiti Cumhurbaşkanı kararıyla yapılır; kabul ve belge işlemleri ise bu maddenin kapsamında değildir. - **Göçmen tespiti / TVK istisnai yol** (5543 s. K. m.7): İskan Kanunu m.7, göçmen olarak kabul edilecek kişiler için soy ve kültür tespitini düzenler. TVK m.12/1-d, göçmen olarak kabul edilen kişilerin vatandaşlığa alınmasını istisnai yol olarak düzenler. Tespit İskan Kanunu'na göre yapılır; vatandaşlık kazanımı ise TVK'nın istisnai hükmüne göre Cumhurbaşkanı kararıyla gerçekleşir. ## Örnek kararlar - 8. Daire, 2019/5886 E., 2022/6466 K., 11.11.2022 — ilgili: 5543 s. K. m.3, 5543 s. K. m.4 ## İlgili terimler [Fiziksel yerleşim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fiziksel-yerlesim) · [Tarım dışı iskân](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarim-disi-iskan) · [Tarımsal iskân](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarimsal-iskan) · [Göçebe](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gocebe) · [İskânlı göçmen](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iskanli-gocmen) · [Serbest göçmen](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-gocmen) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.