--- title: "Gönderen nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gonderen" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gönderen **Kısaca:** Gönderen, 3 kanunda 15 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.515 · kredi mektubu: Kredi mektubunu düzenleyip gönderilene gönderen kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-515) - TTK m.871 · gönderilenin hakları ve ödeme borcu: Taşımayı ettiren, eşyayı taşıyıcıya veren ve taşıma sözleşmesinin tarafı olan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-871) - 4925 s. K. m.8 · gönderenin sorumluluğu: Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve taşıma için gerekli bilgileri veren taraftır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4925-sayili-karayolu-tasima-kanunu/madde-8) ## Kanuni tanım - **6493 s. K. m.3/1-f** (Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun): Kendi ödeme hesabından veya ödeme hesabı bulunmaksızın ödeme emri veren gerçek veya tüzel kişiyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6493-sayili-odeme-ve-menkul-kiymet-mutabakat-sistemleri-odeme-hizmetleri-ve-elektronik-para/madde-3#f1-f ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.856 – I - Taşıma senedi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-856#f1): Eşyayı taşıtan, taşıma sözleşmesinin bir tarafı olan kişidir. Taşıma senedini imzalaması zorunludur ve taşıyıcının da senedi imzalamasını isteyebilir. - TTK m.859 – IV - Yük senedi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-859#f1): Taşıma sözleşmesi uyarınca eşyayı taşıyana veren ve yük senedini isteme hakkı bulunan taraftır. - TTK m.861 – VI - Tehlikeli eşya (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-861#f1): Taşımayı başlatan ve eşyayı taşıyıcıya teslim eden taraftır. Tehlikeli eşyayı bildirme yükümlülüğü bu tarafa aittir. - TTK m.862 – VII - Ambalaj ve işaret (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-862#f1): Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve ambalajlama ile işaretleme borcunu üstlenen taraftır. Yükümlülükler gönderene yüklenmiştir. - TTK m.864 – IX - Özel durumlarda gönderenin kusursuz sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-864#f1): Taşıma sözleşmesinde taşıtılacak eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve bu sıfatla gönderiye ilişkin hazırlık ve bildirim yükümlülüklerini taşıyan taraftır. Sorumluluk gönderenin kusuruna bağlı değildir; gönderen tüketici ise dördüncü fıkraya göre kusur şartı aranır. - TTK m.865 – X - Gönderen tarafından fesih (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-865#f1): Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıtan ve taşıma bedelini ödeme borcunu üstlenen taraftır. Eşya üzerindeki tasarruf hakkı kendisine ait olduğu için fesih hakkı tanınmıştır. - TTK m.871 – XVI - Gönderilenin hakları ve ödeme borcu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-871#f1): Taşımayı ettiren, eşyayı taşıyıcıya veren ve taşıma sözleşmesinin tarafı olan kişidir. Eşya teslim yerine vardıktan sonra da gönderen, taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını ileri sürme yetkisini korur. - TTK m.896 – C) Taşıma senedi, tehlikeli mal, refakat belgeleri, bildirim ve bilgi verme yükümlülükleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-896#f1): Taşımaya konu eşyayı taşıyana teslim eden ya da teslim ettiren kişidir. Bu maddede gönderenin taşıma senedi düzenleme yükümlülüğü bulunmadığı gibi, tüketici sıfatı taşıyıcının bilgilendirme yükümlülüğünün kapsamını belirler. - TTK m.897 – D) Gönderenin özel hâllerde sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-897#f1): Taşıma sözleşmesinde taşıyıcıya eşyayı taşıtan ve bu sözleşmeden doğan borçlarla yükümlü olan taraftır. Maddenin sınırlandırdığı sorumluluk, gönderenin taşıyıcıya karşı doğan sorumluluğudur. - TTK m.898 – E) Sorumluluktan kurtulma sebepleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-898#f1-b): Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve taşıma işini ısmarlayan taraftır. Paketleme, etiketleme, yükleme ve boşaltma gibi işlemlerin gönderen tarafından yapılmış olması bu maddede önemli bir sorumluluk sebebidir. - TTK m.917 – A) Taşıma komisyonculuğu sözleşmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-917#f1): Komisyoncuya eşya taşıtma işini veren ve kararlaştırılan ücreti ödemekle yükümlü olan kişidir. - TTK m.919 – II - Bildirme yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-919#f1): Taşıma işleri komisyoncusuna eşyanın taşınması için iş veren kişidir. Madde kapsamındaki yükümlülükler gönderenin sıfatından doğar. - TTK m.922 – V - Gönderenin alacakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-922#f1): Komisyoncuya iş gören ve komisyoncunun kendi adına yaptığı sözleşmelerin ekonomik sonucunu üstlenen taraftır. Madde, gönderenin komisyoncuya karşı doğan alacak haklarını koruyan taraf olarak düzenlenmiştir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.515 – A. Kredi mektubu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-515#f1): Kredi mektubunu düzenleyip gönderilene gönderen kişidir. Gönderilenin ifası gönderenin adına ve hesabına gerçekleşir. ### Karayolu Taşıma Kanunu - Karayolu Taşıma Kanunu m.8 – Gönderenin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4925-sayili-karayolu-tasima-kanunu/madde-8#f1): Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya teslim eden ve taşıma için gerekli bilgileri veren taraftır. Maddenin yükümlülüğü, eşyayı kendisi teslim etmiş olsun ya da bir başkası adına hareket etmiş olsun, bu bilgileri veren kişi bakımından doğar. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel gönderen / tüketici gönderen** (TTK m.864): Tüketici olmayan gönderen, birinci fıkradaki hallerde kusursuz sorumludur. Tüketici gönderen, taşıyıcıya karşı yalnız kusuru halinde sorumludur (dördüncü fıkra). Tüketici gönderende sorumluluk kusura bağlanır ve ispat yükü bu ölçüde taşıyıcıya düşer; tacir ya da mesleki faaliyet kapsamında gönderen kusursuz sorumluluğa tabi kalır. - **Gönderilen / Gönderen (istem hakkı)** (TTK m.871): Gönderilen, eşya teslim yerine vardıktan sonra eşyanın kendisine teslimini ve zayi, hasar veya geç teslim hallerinde taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını kendi adına taşıyıcıya karşı ileri sürebilir. Gönderen, taşıma sözleşmesinin tarafı olarak bu hakları ileri sürme yetkisini korur; gönderilenin ileri sürmesi onun yetkisini ortadan kaldırmaz. İki kişi aynı hakkı ileri sürebilir; hangi menfaatle hareket ettiklerinin (kendi veya başkasının) bu yetkiyi değiştirmediği madde metninde açıkça belirtilmiştir. - **Genel hal / tüketici gönderen** (TTK m.896): Gönderenin tüketici olmadığı hal; taşıma senedi ve bildirim yükümlülükleri 856, 857 ve 861 nci maddelere göre uygulanır. Gönderenin tüketici olduğu hal; gönderen taşıma senedi düzenlemekle yükümlü değildir ve taşıyanın bilgilendirme yükümlülüğü hafifletilmiştir. Tüketici gönderende taşıyanın yükümlülüğü genel bilgilendirme ve uyarı ile sınırlanır; 861 nci maddedeki daha ağır bildirim yükümlülüğü uygulanmaz. - **Komisyoncunun kendi adına sözleşme / Gönderen adına sözleşme** (TTK m.917): Gönderen adına yapılan sözleşmede özel yetki gerekir. Kural olarak komisyoncu sözleşmeyi kendi adına yapar. Kendi adına yapılan sözleşmede taraf komisyoncu olur; gönderen adına yapılan sözleşmede özel yetki aranır. - **Gönderen kurum ödemesi / vergi muafiyeti ödemesi** (2802 s. K. m.49): Gönderilenlerin masrafları, gönderen kurum bütçesinden karşılanır. Bu madde kapsamında yapılan ödeme, Dışişleri meslek memuru yurt dışı aylığı esas alınarak yapılır ve her türlü vergiden müstesnadır. Yurt dışı ödemesi vergiden muaftır, masrafları ise gönderen kurum karşılar. - **İşleten / gönderen** (KTK m.65): İşleten, aracı kendi adına işleten kişidir ve yolcu alma, araç çekme ve bazı yükleme ihlallerinden sorumludur. Gönderen, yükün taşınmasını ettiren kişidir ve (g) bendine aykırı yük gönderme ile fazla yüklemeden sorumludur. Üçüncü fıkrada fazla yüklemede işleten ve gönderene ayrı ayrı ceza uygulanır. İşleten ile gönderen aynı kişiyse yalnız işletene ceza verilir; birden fazla gönderen varsa cezaların toplamı işletene uygulanır. ## İlgili konular - Kredi mektubu ve kredi emri, simsarlık sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/kredi-mektubu-ve-kredi-emri-simsarlik-sozlesmesi ## Örnek kararlar - 11. Hukuk Dairesi, 2022/2625 E., 2023/5123 K., 19.09.2023 — ilgili: TTK m.864 - 11. Hukuk Dairesi, 2022/1852 E., 2023/4139 K., 05.07.2023 — ilgili: TTK m.898 ## İlgili terimler [Tehlikeli eşya](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tehlikeli-esya) · [Taşıma senedi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasima-senedi) · [Bekleme ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bekleme-ucreti) · [Tüketici](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuketici) · [Taşıma işleri komisyoncusu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasima-isleri-komisyoncusu) · [Özel Çekme Hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-cekme-hakki) · [Taşıyıcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasiyici) · [Gönderilen](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gonderilen) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.