---
title: "Gönüllü Vazgeçme nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gonullu-vazgecme"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Gönüllü Vazgeçme

**Kısaca:** Failin icra hareketlerinden kendi iradesiyle vazgeçmesi ya da kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlemesidir. Dış bir etkenin baskısıyla yapılan vazgeçme bu kapsamda değerlendirilmez. (TCK m.41)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Ceza Kanunu
- TCK m.36 – Gönüllü vazgeçme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-36): Failin suçun icra hareketlerini kendi isteğiyle bırakması ya da icra hareketleri bittikten sonra kendi çabasıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlemesidir. Cezayı kaldıran şahsi bir neden olarak kabul edilir.
- TCK m.41 – İştirak hâlinde işlenen suçlarda gönüllü vazgeçme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-41#f1): Failin icra hareketlerinden kendi iradesiyle vazgeçmesi ya da kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlemesidir. Dış bir etkenin baskısıyla yapılan vazgeçme bu kapsamda değerlendirilmez.

### Kabahatler Kanunu
- Kabahatler K. m.13 – Teşebbüs (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-13#f1): Failin elinde olmayan nedenlerle değil, kendi iradesiyle icraya devam etmekten vazgeçmesidir. Kabahatlerde, teşebbüsün cezalandırıldığı hallerde TCK'daki gönüllü vazgeçme hükümleri uygulanır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Gönüllü vazgeçme / etkin pişmanlık** (TCK m.36): Suç bütün unsurlarıyla tamamlanmadan önce, teşebbüs aşamasında yapılan vazgeçme gönüllü vazgeçmedir. Suç bütün unsurlarıyla tamamlandıktan sonra çalınan eşyanın geri verilmesi veya kaçırılanın serbest bırakılması etkin pişmanlıktır. Gönüllü vazgeçmede teşebbüsten ceza verilmez; etkin pişmanlık ise madde kapsamında değildir ve ayrı özel hükümlere bağlıdır.
- **Teşebbüs / Gönüllü vazgeçme** (Kabahatler K. m.13): Teşebbüste fiil, failin elinde olmayan nedenlerle tamamlanamamıştır. Gönüllü vazgeçmede fail icrayı kendi iradesiyle bırakmıştır. Teşebbüs cezalandırılabilir hâl olabilir; gönüllü vazgeçme halinde TCK'daki gönüllü vazgeçme hükümleri devreye girer ve ceza bakımından farklı sonuç doğurur.
- **Elinde olmayan nedenler / gönüllü vazgeçme** (TCK m.35): Elinde olmayan nedenlerle tamamlanamama; suçun dış bir engelle kesilmesidir. Gönüllü vazgeçme; failin kendi iradesiyle suçu tamamlamaktan vazgeçmesidir. Dış engel nedeniyle tamamlanamayan fail teşebbüsten sorumlu olur; gönüllü vazgeçme ise bu maddenin değil ayrı bir hükmün konusudur.
- **Etkin pişmanlık / gönüllü vazgeçme** (TCK m.110): Etkin pişmanlıkta suç tamamlanmıştır ve fail mağduru serbest bırakarak neticeyi sonradan ortadan kaldırmaya çalışır. Gönüllü vazgeçmede icra hareketleri henüz devam etmekte iken fail bunları kendiliğinden sona erdirir (m.36). Etkin pişmanlıkta cezada indirim (üçte ikiye kadar) uygulanır; gönüllü vazgeçmede ise failin hiç cezalandırılmaması veya yalnız hazırlıktaki fiilden sorumlu tutulması söz konusudur.

## Örnek kararlar

- Ceza Genel Kurulu, 2021/49 E., 2022/31 K., 18.01.2022 — ilgili: TCK m.36
- Ceza Genel Kurulu, 2011/692 E., 2012/60 K., 28.02.2012 — ilgili: TCK m.36
- Ceza Genel Kurulu, 2011/72 E., 2011/102 K., 17.05.2011 — ilgili: TCK m.36

## İlgili terimler

[Suç ortağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/suc-ortagi) · [Şahsi cezasızlık sebebi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sahsi-cezasizlik-sebebi) · [Teşebbüs](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tesebbus) · [Etkin pişmanlık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/etkin-pismanlik)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.