---
title: "Gönüllü nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gonullu"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Gönüllü

**Kısaca:** Gönüllü, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- 5253 s. K. m.13 · dernek görevlileri ve ücretleri: Dernek hizmetini karşılık aramaksızın yürüten kişi. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-13)
- 5393 s. K. m.77 · belediye hizmetlerine gönüllü katılım: Belediye hizmetlerinde karşılıksız ya da belediyenin belirleyeceği usul ve esaslara göre katılan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-77)
- 6358 s. K. m.13 · muafiyet ve istisnalar: Ajans tarafından bu Kanun kapsamındaki etkinlikler için görevlendirilen kişi. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6358-sayili-expo-2016-antalya-kanunu/madde-13)

## Kanunda nerede geçiyor

### Dernekler Kanunu
- Dernekler Kanunu m.13 – Dernek görevlileri ve ücretleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-13#f1): Dernek hizmetini karşılık aramaksızın yürüten kişi. Gönüllülük, hizmet karşılığında ödeme alınmaması anlamına gelir; bu nedenle gönüllü olarak görevlendirilen kişiye ücret ödenmez, yalnızca maddede öngörülen gündelik ve yolluk verilebilir.

### İl Özel İdaresi Kanunu
- İl Özel İdaresi Kanunu m.65 – İl özel idaresi hizmetlerine gönüllü katılım (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-65#f1): Madde kapsamında, il özel idaresinin hizmet programlarına katılan kişidir. Maddede gönüllünün nitelikleri yönetmelikle belirlenir; kanun bu niteliklerin içeriğini kendisi göstermez.

### Belediye Kanunu
- Belediye Kanunu m.77 – Belediye hizmetlerine gönüllü katılım (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-77#f1): Belediye hizmetlerinde karşılıksız ya da belediyenin belirleyeceği usul ve esaslara göre katılan kişidir. Gönüllülerin nitelikleri ve çalıştırılma usulleri maddede değil, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.

### Expo 2016 Antalya Kanunu
- Expo 2016 Antalya Kanunu m.13 – Muafiyet ve istisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6358-sayili-expo-2016-antalya-kanunu/madde-13#f4): Ajans tarafından bu Kanun kapsamındaki etkinlikler için görevlendirilen kişi. Gönüllülük ilişkisi, 5510 sayılı Kanun bakımından sigortalılık ve 4857 sayılı Kanun bakımından işçilik niteliği doğurmaz.

## Karıştırılan kavramlar

- **Gönüllü / ücretli hizmet görevlisi** (5253 s. K. m.13): Gönüllü hizmeti karşılıksız yürütür. Ücretli, yönetim kurulu kararıyla göreve başlatılır ve hizmetinin karşılığını alır. Ücretli görevlendirmesinde yönetim kurulu kararı gerekir; gönüllüye ücret ödenemez.
- **Gönüllü ilişkisinin kurulması / yönetmelik düzenlemesi** (5302 s. K. m.65): Gönüllülerin nitelikleri ve çalıştırılmaları yönetmelikle belirlenir. Kanun, gönüllü ile il özel idaresi arasındaki sözleşmesel veya hukuki bağın türünü ve içeriğini bu maddede belirlemez. Gönüllü ilişkisinin koşulları ve usulü yönetmeliğe göre belirlenir; kanunda bu ilişkinin ayrıntısı bulunmaz.
- **Zorunlu hizmet / gönüllü katılım programı** (5393 s. K. m.77): 14. maddede sayılan zorunlu belediye hizmetleri belediyenin kendi görevi olarak yürütülür ve kendi personeli veya yüklenicileri ile yapılır. 77. madde kapsamındaki gönüllü katılım programında hizmete vatandaşlar gönüllü olarak katılır; belediye bu katılımı organize eder. Gönüllü programı belediyenin hizmet yükümlülüğünü kaldırmaz; program, hizmetin yürütülmesine ek ve katılımı artıran bir araç olarak kurulur.
- **Gönüllü katılım / yönetmelik düzenlemesi** (5393 s. K. m.77): Maddede çerçeve kural yer alır: amaç, hizmet alanları ve programın belediyece uygulanması. Gönüllülerin nitelikleri ve çalıştırılma usulleri Bakanlık yönetmeliğine bırakılmıştır. Gönüllülerin nitelik ve çalıştırılma koşulları yönetmelik düzeyinde aranır; yönetmelikte bulunmayan bir nitelik şartı ancak kanuna dayanarak getirilebilir.
- **Gönüllü / işçi veya sigortalı** (6358 s. K. m.13): Ajans tarafından görevlendirilen gönüllü, bu Kanun kapsamındaki etkinlik için çalışır. Ajans ile iş sözleşmesi ile çalışan personel ya da genel sigorta mevzuatına tabi kişiler maddenin kapsamında değildir. Gönüllü, 5510 ve 4857 sayılı Kanunlar yönünden sigortalı veya işçi sayılmaz; kişinin statüsü gönüllülük ilişkisine göre değerlendirilir.
- **Cebren istihdam / gönüllü istihdam** (151 s. K. m.2): İşçinin iradesi dışında baskı ile maden işinde çalıştırılması. İşçinin rızasıyla ve kendi iradesiyle maden işinde çalışması. Cebren istihdam yasaktır; rızaya dayalı çalışma madde kapsamına girmez.

## Örnek kararlar

- 2004/107 E., 2007/44 K., 05.04.2007 — ilgili: 5253 s. K. m.13
- 8. Hukuk Dairesi, 2018/6479 E., 2020/8144 K., 10.12.2020 — ilgili: 5253 s. K. m.13
- 12. Hukuk Dairesi, 2016/14552 E., 2017/6400 K., 25.04.2017 — ilgili: 5253 s. K. m.13

## İlgili terimler

[Belde](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/belde)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.