--- title: "Gümrük vergileri nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gumruk-vergileri" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gümrük vergileri Diğer yazımlar: Gümrük vergisi **Kısaca:** Gümrük vergileri, 8 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 6111 s. K. m.1 · kapsam ve tanımlar: Eşyanın ithali veya ihracında uygulanan ve Gümrük Müsteşarlığına bağlı gümrük idarelerince takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6111-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik/madde-1) - 6552 s. K. m.80: İthalde veya ihracında eşyaya uygulanan ve gümrük idarelerince takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü kapsar. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6552-sayili-is-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-ile/madde-80) - 6736 s. K. m.1 · kapsam ve tanımlar: Eşyanın ithali veya ihracında ilgili mevzuat uyarınca uygulanan ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil daireleri tarafından takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü kapsar. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6736-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasina-iliskin-kanun/madde-1) ## Kanuna göre anlamı - **5607 s. K. m.2/1-a** (Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu): Gümrük idaresi veya başka idarelerce, eşyanın ithali veya ihracına bağlı olarak uygulanan vergiler ile diğer malî yükümlülükleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5607-sayili-kacakcilikla-mucadele-kanunu/madde-2#f1-a - **7020 s. K. m.1/2-b** (Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun): İlgili mevzuat uyarınca eşyanın ithali veya ihracında uygulanan ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil daireleri tarafından takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7020-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-ve-bir-kanun-hukmunde/madde-1#f2-b - **7143 s. K. m.1/2-b** (Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun): İlgili mevzuat uyarınca eşyanın ithali veya ihracında uygulanan ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil daireleri tarafından takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7143-sayili-vergi-ve-diger-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda/madde-1#f2-b - **7440 s. K. m.1/2-b** (Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun): İlgili mevzuat uyarınca eşyanın ithali veya ihracında uygulanan ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil daireleri tarafından takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7440-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik/madde-1#f2-b ## Kanunda nerede geçiyor ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6111-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik/madde-1#f1-cc): Eşyanın ithali veya ihracında uygulanan ve Gümrük Müsteşarlığına bağlı gümrük idarelerince takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümüdür. ### İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun - İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun m.80 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6552-sayili-is-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-ile/madde-80#f1): İthalde veya ihracında eşyaya uygulanan ve gümrük idarelerince takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü kapsar. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6736-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasina-iliskin-kanun/madde-1#f1-d): Eşyanın ithali veya ihracında ilgili mevzuat uyarınca uygulanan ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil daireleri tarafından takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü kapsar. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7020-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-ve-bir-kanun-hukmunde/madde-1#f1-b): İthalat veya ihracatta eşyaya uygulanan gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yükler toplamıdır; Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince takip edilir (fıkra 2/b). ### Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun - Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun m.1 – Kapsam ve Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7143-sayili-vergi-ve-diger-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda/madde-1#f1-d): İlgili mevzuat uyarınca eşyanın ithali veya ihracında uygulanan ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil daireleri tarafından takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü ifade eder. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7256-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi/madde-1#f1-b): Eşyanın ithali veya ihracında ilgili mevzuat uyarınca uygulanan ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince takip ve tahsil edilen vergi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümüdür. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7326-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik/madde-1#f1-d): Eşyanın ithali veya ihracında ilgili mevzuata göre uygulanan ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil daireleri tarafından takip ve tahsil edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümüdür. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7440-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik/madde-1#f1-b): Eşyanın ithalinde veya ihracında ilgili mevzuata göre uygulanan ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil daireleri tarafından takip edilen gümrük vergisi, diğer vergiler, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümüdür. ## Karıştırılan kavramlar - **Gümrük vergisi / diğer amme alacakları** (6736 s. K. m.1): Gümrük alacakları, gümrük yükümlülüğünün 30/6/2016 tarihinden önce doğmuş olması ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince takip edilmesiyle kapsama girer. Diğer amme alacakları ise (c) bendi uyarınca Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince takip edilmelidir. Hangi tahsil dairesinin takibi yaptığı, alacağın hangi bentte değerlendirileceğini belirler. - **Gümrük vergisi ve şikâyet yoluyla düzeltme / genel vergi** (İYUK m.37): Gümrük Kanununa göre alınması gereken vergilerle VUK gereğince şikâyet yoluyla yapılan düzeltme talebinin reddi işlemlerinde (b bendi) yetki, tarh ve tahakkuk ettiren dairenin yerine göre belirlenir. Diğer vergi uyuşmazlıklarında (a bendi) yetki, tarh ve tahakkuk ettiren daireye göre belirlenir ve düzeltme reddi ayrıca sayılmamıştır. Düzeltme talebinin reddi işlemi dava konusu yapıldığında, yetki bu bent üzerinden tespit edilir; yetki bulunan dairenin yerindeki vergi mahkemesi kullanılır. - **Gümrük vergisi ve diğer vergi ve resimler / katma değer vergisi** (2581 s. K. m.1): Madde gümrük vergisi ile ithalde alınan diğer vergi ve resimleri (damga resmi dahil) açıkça sayar. Katma değer vergisi maddede sayılmamıştır; uygulamada muafiyetin KDV bakımından ayrıca ilgili vergi mevzuatına dayanıp dayanmadığı tartışılmaktadır. KDV muafiyeti için yalnız bu maddeye dayanmak yeterli değildir; ayrı mevzuat dayanağı aranmalıdır. (7. Daire, 2020/3629 E., 2022/4488 K., 15.11.2022; 7. Daire, 2018/939 E., 2022/626 K., 21.02.2022) - **Gümrük vergisi teminatı / KDV teminatı** (KDVK m.49): Gümrük vergisi, gümrük mevzuatı uyarınca teminata bağlanarak işlem görür. Katma değer vergisi, bu maddenin birinci fıkrası uyarınca aynı usule tabi tutulur. Gümrük vergisinde teminat uygulanan eşyada KDV de aynı teminat usulünden yararlanır. Hangi malların teminata tabi olduğu gümrük mevzuatına göre belirlenir. - **Gümrük vergisi usulü / KDV'ye özgü usul** (KDVK m.50): Tebliğe karşı açılacak davalar gümrük vergisinin usul ve esaslarına tabidir. KDV'nin kendi tarh ve tebliğ hükümleri bu usul bakımından ayrıca yollama yapılmadığı sürece uygulanmaz. Dava usulü için 3065 sayılı Kanun'un bu maddesi ayrı bir süre veya mahkeme belirlemez; gümrük vergisi mevzuatına başvurulur. - **Maktu gümrük vergisi / nispi gümrük vergisi** (KDVK m.52): Maktu gümrük vergisinde vergi, malın miktarı, adedi veya ağırlığı üzerinden sabit tutarla alınır. Nispi gümrük vergisinde vergi, malın değeri üzerinden oransal olarak hesaplanır. Madde yalnızca maktu gümrük vergisinin alındığı hallerde uygulanır; nispi gümrük vergisinde KDV'nin tarifeye dahil edilmesi söz konusu değildir. ## Örnek kararlar - 2014/177 E., 2015/49 K., 14.05.2015 — ilgili: 6552 s. K. m.80 ## İlgili terimler [Vergi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi) · [Beyanname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyanname) · [Yİ-ÜFE aylık değişim oranları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yi-ufe-aylik-degisim-oranlari) · [Geç ödeme zammı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gec-odeme-zammi) · [Amme alacağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amme-alacagi) · [Gümrüklenmiş değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gumruklenmis-deger) · [Beyana dayanan vergi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyana-dayanan-vergi) · [Tahsil dairesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsil-dairesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.