---
title: "Hâkim nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/h-ki-m"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Hâkim

**Kısaca:** Tanım, yargısal görev yapıp yapmama ayrımına bakmaksızın kanun bakımından bu kişileri kapsar. (2802 s. K. m.3)

## Kanuna göre anlamı

- **2802 s. K. m.3/1-a** (Hakimler ve Savcılar Kanunu): 1. Adli yargıda: Mahkeme başkan ve üyelerini, hakimleri, Yargıtay tetkik hakimleri ile Adalet Bakanlığı merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında idari görevlerde çalışan hakimleri, 2. İdari yargıda: Mahkeme başkan ve üyelerini, hakimleri, Danıştay tetkik hakimleri ile Adalet Bakanlığı merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında idari görevlerde çalışan hakimleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-3#f1-a
- **6087 s. K. m.2/1-h** (Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu): 24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununda tanımlanan hâkim ile geçici yetki veya herhangi bir görevlendirmeyle başka bir kurum veya kuruluşta görev yapan hâkimi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6087-sayili-hakimler-ve-savcilar-kurulu-kanunu/madde-2#f1-h
- **6284 s. K. m.2/1-c** (Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun): Aile mahkemesi hâkimini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6284-sayili-ailenin-korunmasi-ve-kadina-karsi-siddetin-onlenmesine-dair-kanun/madde-2#f1-c

## Kanunda nerede geçiyor

### Hakimler ve Savcılar Kanunu
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.3 – Tanımlar: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-3#f1-a): Maddenin (a) bendinde sayılan, adli yargı ya da idari yargıda mahkeme başkan ve üyeleri, hakimler, tetkik hakimleri ile Adalet Bakanlığı merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında idari görevlerde çalışan hakimlerdir. Tanım, yargısal görev yapıp yapmama ayrımına bakmaksızın kanun bakımından bu kişileri kapsar.

## Karıştırılan kavramlar

- **Yargısal görevli hakim / Adalet Bakanlığında idari görevli hakim** (2802 s. K. m.3): Mahkemede ya da Yargıtay, Danıştay gibi yüksek yargı organında yargısal görev yapan hakim, yargı kolu esas alınarak (a/1) veya (a/2) kapsamında sayılır. Adalet Bakanlığı merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında idari görevlerde çalışan hakim, aynı alt bentlerde ayrıca anılmıştır. Her iki durumda da hakim tanımına girer; idari görevde bulunmak tanımdan çıkarmaz.
- **Hakim / savcı tanımı ve hakim-savcı yardımcısı** (2802 s. K. m.3): Madde, hakim ve savcı tanımını yapar. Hakim ve savcı yardımcılığı statüsü ve yardımcıların görev ve yetkileri ayrı maddelerde düzenlenmiştir. Yardımcının bu maddedeki hakim veya savcı tanımına girip girmediği bu madde ile çözülmez; ilgili hükümlere bakılır.
- **Askerî hâkim ve savcı / diğer personel** (205 s. K. m.18): Askerî hâkim ve savcılarda kesinti tutarı, 2802 sayılı Kanun'un ek gösterge cetvelindeki göstergelere göre tespit edilir. Diğer personelde kesinti doğrudan (a) bendindeki matrah ve oran üzerinden hesaplanır. Askerî hâkim ve savcılar için ayrı bir tespit yöntemi uygulanır.
- **Yargıtay-Danıştay üst kademesi / birinci sınıf hakim ve savcılar** (270 s. K. m.1): Sıra 1 ve 2'de sayılan Yargıtay ve Danıştay başkan, başsavcı, birinci başkan vekili, daire başkanı ve üyeleri ile Adalet Bakanlığı müsteşarı, Sayıştay başkan ve üyeleri gibi üst görevliler. Sıra 3'te sayılan birinci sınıf hakim ve savcılar ile Sayıştay savcısı. Sıra 1 ve 2'de gösterge 17.000, sıra 3'te 7.000'dir; üst kademe görevliler birinci sınıf hakim ve savcılara göre çok daha yüksek tazminat alır.
- **Yüksek yargı organı üyeleri / yüksek yargı dışındaki askeri hâkim ve general-amiraller** (270 s. K. m.3): Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi görevlerinde bulunanlar, cetveldeki sıralara göre Yüksek Hakimlik Tazminatı alır. Yüksek yargı organları dışındaki görevlerde bulunan askeri hâkim sınıfı general-amiraller bu tazminattan yararlanamaz. Bu gruba makam tazminatı ödenir; yüksek yargı üyeleri ise makam tazminatı alamaz.
- **Birinci fıkra (beyan) / Üçüncü fıkra (hâkim kararı)** (KMK m.49): Birinci fıkrada tek malik veya tüm ortak malikler beyanda bulunur ve beyan tapu memuruna verilir. Üçüncü fıkradaki beş yıl hükmünde ise yalnızca maliklerden birinin istemi yeterlidir ve karar sulh hâkiminden çıkar. Beş yıl hâlinde tüm paydaşların onayı aranmaz; tek bir malikin istemi hâkimin inceleme ve karar yetkisini harekete geçirir.

## Örnek kararlar

- 2014/57 E., 2014/81 K., 10.04.2014 — ilgili: 2802 s. K. m.3
- 1995/19 E., 1995/64 K., 07.06.1995 — ilgili: 2802 s. K. m.3
- 1990/13 E., 1990/30 K., 20.11.1990 — ilgili: 2802 s. K. m.3

## İlgili terimler

[Savcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/savci) · [Tetkik hâkimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tetkik-hakimi)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.