--- title: "Haciz nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/haciz" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Haciz **Kısaca:** Haciz, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.388: Alacaklının borçlunun malları üzerinde icra yoluyla el koyma işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-388) - TBK m.568 · üçüncü kişilerin iddiaları: Saklanan mal üzerinde icra organlarınca konulan el koyma işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-568) - VUK m.126 · düzeltmede zamanaşımı: Vergi borcunun tahsili için mükellefin mallarına el konulmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-126) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.388 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-388#f2): Alacaklının borçlunun malları üzerinde icra yoluyla el koyma işlemidir. Hacizli alacaklılara da ilan ayrıca bildirilir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.568 – 4. Üçüncü kişilerin iddiaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-568#f2): Saklanan mal üzerinde icra organlarınca konulan el koyma işlemidir. Haciz konulduğunda saklayan malı geri veremez; haciz, madde bakımından saklayanın geri verme yükümlülüğünü durduran bir olgudur. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.126 – Düzeltmede zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-126#f1-c): Vergi borcunun tahsili için mükellefin mallarına el konulmasıdır. Madde (c) bendi, ihbarname ve ödeme emri ilan yoluyla tebliğ edilen vergilerde hacze bağlı ek süre tanır. Hacizin 6183 sayılı Kanuna göre yapılmış olması aranır. ### Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun - Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun m.15 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4473-sayili-yangin-yersarsintisi-seylap-veya-heyelan-sebebiyle-mahkeme-ve-adliye-dairelerinde/madde-15#f1): Maddenin ilk cümlesinde ihtiyati tedbirin dışında tutulan, ayrı bir hüküm ve rejim kapsamında kalan cebri icra tedbiridir. Madde bakımından haciz ihtiyati tedbirden farklı tutulur. ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.62 – Haciz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-62#f3): Tahsil dairesinin amme alacağını karşılayacak kadar borçlu malına, alacak ve hakkına hukuken el koymasıdır. Haciz, malın mülkiyetini alacaklıya geçirmez; satıştan sonra paranın paylaştırılmasıyla alacak tahsil edilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Haciz / İhtiyati tedbir** (4473 s. K. m.15): Haciz, maddenin ilk cümlesiyle bu hükmün dışında tutulmuştur. Afet öncesi verilmiş bir haciz için madde ile tanınan bir ay ve yenileme koruması uygulanmaz. İhtiyati tedbir, afet tarihinden önce verilmişse madde kapsamına girer ve bu hükümle korunur. Afet sonrası ayakta kalma ve süre rejimi bakımından iki kurum birbirinden ayrı değerlendirilir. - **Üçüncü kişinin iddiası / haciz veya istihkak davası** (TBK m.568): Yalnızca ayni hak iddiasında bulunulması; bu durumda saklayan malı saklatana geri vermekle yükümlüdür. Malın haczedilmesi ya da saklayana karşı istihkak davası açılması; bu durumda saklayan geri verme yükümlülüğünden kurtulabilir. İddianın tek başına yeterli olmaması, saklayanın geri verme yükümünü değiştirmez; yalnızca haciz ya da dava somut engel oluşturur. - **Haciz veya istihkak davası öncesi / sonrası bildirim** (TBK m.568): Haciz veya dava olmadan önce saklayanın bildirim yükümlülüğü doğmaz; saklayan malı geri verir. Haciz konulması veya istihkak davası açılması hâlinde saklayan durumu hemen saklatana bildirmek zorundadır. Bildirim yükümü, geri verme engelinin doğduğu anda ortaya çıkar ve gecikmeksizin yerine getirilmelidir. - **Vergi istisnası / haciz istisnası** (182 s. K. m.4): Tazminatın vergiye tabi olmaması, gelir vergisi yükümlülüğünün doğmamasıdır. Tazminatın haczolunamaması, alacaklının borçlu adına tazminat üzerinden haciz yoluyla tahsilat yapamamasıdır. İki istisna birbirinden bağımsızdır; vergi istisnası haciz korumasını doğurmaz, haciz korumasının varlığı da vergi istisnasının varlığını göstermez. Her biri ayrıca değerlendirilir. - **Haciz öncesi vazgeçme / Satıştan sonra vazgeçme** (Harçlar K. m.23): Mal satılıp paraya çevrilmeden önce yapılan vazgeçmede, vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır. Kanun, takibi erken bırakanı ödüllendirir gerekçesiyle bu indirimi tanır. Haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra yapılan vazgeçmede tahsil harcı tam olarak alınır. Devlet satış hizmetini zaten vermiştir; vazgeçme bu hizmetin bedelini ortadan kaldırmaz. Aynı vazgeçilen miktar için satıştan önceki vazgeçmede yarı, satıştan sonraki vazgeçmede tam tahsil harcı ödenir. - **Genel istisnalar / keşif ve haciz harçları** (Harçlar K. m.123): Fıkra 2 ve sonrasındaki istisnalar, sayılan işlemlerin harçtan bağışıklığını sağlar. Son fıkra keşif harcı ile haciz, teslim ve satış harcını bu muafiyetlerin dışında bırakır. Bu iki harçta muafiyet ya da istisna hükmü olsa bile uygulanmaz; harç alınır. ## İlgili konular - Genel saklama sözleşmesi ve saklayanın borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/genel-saklama-sozlesmesi-ve-saklayanin-borclari - Aile yurdu ve kurulması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/aile-yurdu-ve-kurulmasi - Cebren tahsil ve şekilleri, teminatlı alacaklarda takip (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/cebren-tahsil-ve-sekilleri-teminatli-alacaklarda-takip - Vergi hatalarını düzeltme ve reddiyat (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-hatalarini-duzeltme-ve-reddiyat ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2016/914 E., 2019/1099 K., 22.10.2019 — ilgili: AATUHK m.62 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2024/780 E., 2025/54 K., 05.02.2025 — ilgili: VUK m.126 ## İlgili terimler [Düzeltme zamanaşımı süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzeltme-zamanasimi-suresi) · [İlan yoluyla tebliğ](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilan-yoluyla-teblig) · [Saklayan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/saklayan) · [İstihkak davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-stihkak-davasi) · [İhtiyati tedbir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtiyati-tedbir) · [Saklatan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/saklatan) · [Taşınmaz rehni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasinmaz-rehni) · [Aile yurdu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aile-yurdu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.