--- title: "Hak ehliyeti nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hak-ehliyeti" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hak ehliyeti **Kısaca:** Hak ehliyeti, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.23 · vazgeçme ve aşırı sınırlamaya karşı: Kişinin hak sahibi olabilmesi yeteneğidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-23) - TTK m.125 · tüzel kişilik ve ehliyet: Bir kişinin hak sahibi olabilme ve borç altına girebilme yeteneği. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-125) - MÖHUK m.9 · ehliyet: Kişinin hak sahibi olabilme yeteneğidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-9) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.8 – I. Hak ehliyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-8#f1): Kişinin haklara sahip olabilmesi ve borç altına girebilmesi yeteneğidir. Gerçek kişilerde kişiliğin başlangıcı ve sona ermesiyle birlikte doğar ve sona erer. - TMK m.23 – I. Vazgeçme ve aşırı sınırlamaya karşı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-23): Kişinin hak sahibi olabilmesi yeteneğidir. Madde uyarınca kişi bu ehliyetten önceden vazgeçemez; ancak doğmuş bir hakkının kullanılmasından vazgeçmesi ya da bu haktan feragat etmesi mümkündür. - TMK m.28 – I. Doğum ve ölüm (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-28#f2): Kişinin hak sahibi olabilme yeteneğidir. Çocuk bu ehliyeti ana rahmine düştüğü andan itibaren elde eder, ancak bu kazanım sağ doğma koşuluna bağlıdır ve geriye etkilidir. - TMK m.48 – B. Hak ehliyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-48): Haklara sahip olabilme ve borç altına girebilme yeteneğidir. Kişilikle eş anlamlı kabul edilir ve kişinin kendi fiiline bağlı değildir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.125 – B) Tüzel kişilik ve ehliyet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-125): Bir kişinin hak sahibi olabilme ve borç altına girebilme yeteneği. Şirketler bakımından bu ehliyet TMK m.48 ölçüsünde belirlenir; insana özgü niteliklere bağlı haklar bu kapsamın dışındadır. ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.9 – Ehliyet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-9): Kişinin hak sahibi olabilme yeteneğidir. Bu maddeye göre ilgilinin millî hukukuna tabidir. ### Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.15 – A) Ticaret şirketlerinin hak ehliyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-15#f1): Şirketin hak ve borç sahibi olabilme yeteneğidir. Madde, bu yeteneğin işletme konusuyla sınırlandırılmasını konu alır. ## Karıştırılan kavramlar - **Hak ehliyeti / Fiil ehliyeti** (TMK m.8): Hak ehliyeti, kişinin haklara sahip olabilme ve borç altına girebilme yeteneğidir; bu yeteneğe her insan sahiptir. Fiil ehliyeti, kişinin bu hakları kendi fiilleriyle kullanabilmesi ve hukuki işlem yapabilmesidir; yaş, ayırt etme gücü ve kısıtlılık durumuna bağlıdır. Bir bebeğin hak ehliyeti vardır ve miras alabilir, ancak fiil ehliyeti bulunmadığı için kendi başına hukuki işlem yapamaz. - **Hak ehliyeti / Doğmuş hakkın kullanılmasından vazgeçme** (TMK m.23): Hak ehliyetinden önceden vazgeçme, kişinin hak sahibi olma yeteneğinden hiç yararlanmamayı taahhüt etmesidir. Doğmuş bir hakkın kullanılmasından vazgeçme ya da bu haktan feragat, kişinin mevcut hakkı üzerinde tasarruf etmesidir. Hak ehliyetinden önceden vazgeçme kesin hükümsüzdür; doğmuş bir hakkın kullanılmasından vazgeçme ise geçerlidir. - **Hak ehliyeti / kişiliğin başlangıcı** (TMK m.28): Hak ehliyeti ana rahmine düşme anından başlar ve sağ doğum koşuluna bağlıdır. Kişilik ise sağ ve tam doğumla kesin olarak başlar. Cenin, sağ doğum gerçekleşmediği sürece bağımsız bir kişi değildir; doğum gerçekleşince ehliyet geriye etkili olarak kazanılmış sayılır. - **Tüzel kişi / gerçek kişi hak ehliyeti** (TMK m.48): Tüzel kişi, kuruldukça kişilik kazanır ve kural olarak insana özgü nitelikler dışındaki tüm haklara ve borçlara ehildir. Gerçek kişi, TMK m.8 uyarınca doğumla (sağ doğmak şartıyla ana rahmine düşmeyle) hak ehliyeti kazanır ve hukuk düzeninin sınırları içinde eşit ehliyete sahiptir. İki kişi türünün hak ehliyeti nitelik olarak aynıdır; fark içeriktedir. Tüzel kişi cins, yaş ve hısımlık gibi niteliklere bağlı haklara ehil değildir. - **Hak ehliyeti / fiil ehliyeti (tüzel kişi)** (TMK m.48): Hak ehliyeti, haklara ve borçlara ehil olmayı ifade eder ve bu maddeyle düzenlenir. Fiil ehliyeti, hakkın kişinin kendi fiiliyle kazanılmasını ifade eder ve tüzel kişide organların faaliyeti üzerinden gerçekleşir. Tüzel kişinin bir hakka sahip olması, o hakkı organları aracılığıyla kullanabilmesi anlamına gelmez; bu ayrım ayrı hükümlerle değerlendirilir. - **İnsana özgü nitelik / genel hak ehliyeti sınırı** (TMK m.48): Cins, yaş ve hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı haklar tüzel kişiye tanınmaz. Bu niteliklere bağlı olmayan haklar ve borçlar, kanunda özel bir sınırlama yoksa tüzel kişiye açıktır. Sınır, ilgili hakkın içeriğine bakılarak belirlenir; hakkın genel olarak tüzel kişiye tanınıp tanınmayacağı, o hakkın niteliğinden çıkar. ## İlgili konular - Kişiliğin korunması ve ad üzerindeki hak (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/kisiligin-korunmasi-ve-saldiriya-karsi - Genel olarak ve fiil ehliyeti (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-olarak-ve-fiil-ehliyeti - Tüzel kişiler: genel hükümler (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tuzel-kisiler-genel-hukumler - Genel hükümler, sermaye koyma borcu ve hükmü (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/genel-hukumler-sermaye-koyma-borcu-ve-hukmu ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/684 E., 2024/318 K., 06.06.2024 — ilgili: TMK m.8, TMK m.28 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2022/499 E., 2026/505 K., 15.04.2026 — ilgili: TMK m.8, TMK m.48 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/747 E., 2023/1080 K., 15.11.2023 — ilgili: TMK m.28 ## İlgili terimler [Fiil Ehliyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fiil-ehliyeti) · [Erginlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/erginlik) · [Cenin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cenin) · [Eşitlik ilkesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esitlik-ilkesi) · [Taraf ehliyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taraf-ehliyeti) · [Kanuni istisna](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-istisna) · [Yazılmamış sayılma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yazilmamis-sayilma) · [Millî hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/milli-hukuk) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.