--- title: "Hak sahipliği nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hak-sahipligi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hak sahipliği **Kısaca:** Hak sahipliği, 6 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - SMK m.77 · hükümsüzlük hâlleri: Tasarım üzerindeki tescil hakkının başvuruda gösterilen kişi dışında bir kişiye ait olmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-77) - 5147 s. K. m.19 · hükümsüzlük talebi ve hükümsüzlük hâlleri: Topoğrafyanın yaratıcısı ya da hukuken ondan hak alan kişi olarak topoğrafya üzerindeki hakkın kime ait olduğunu gösteren durumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5147-sayili-entegre-devre-topografyalarinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-19) - 5543 s. K. m.14 · gösterilen yerde iskânı kabul etmeyenler: İskân Kanunu'nun 10-13. maddelerine göre bir ailenin iskân hakkından yararlanabilecek kişi olarak tanınması durumudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-14) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.77 – Hükümsüzlük hâlleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-77#f1-b): Tasarım üzerindeki tescil hakkının başvuruda gösterilen kişi dışında bir kişiye ait olmasıdır. Hükümsüzlük sebebi, hak sahipliğinin başka kişiye ait olduğunun ispatına bağlıdır (b bendi). - SMK m.122 – Kamu destekli projelerde ortaya çıkan buluşlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-122#f1): Destek sağlayan kamu kurum veya kuruluşunun, buluş üzerindeki hakları proje desteğinden faydalanan kişiden devralmasını ifade eder. Hak sahipliği talebi, buluşun kamu kurumuna geçmesini sağlayan bir tercihtir ve yazılı olarak yapılır. ### Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması Hakkında Kanun - Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması Hakkında Kanun m.19 – Hükümsüzlük talebi ve hükümsüzlük hâlleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5147-sayili-entegre-devre-topografyalarinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-19#f1-b): Topoğrafyanın yaratıcısı ya da hukuken ondan hak alan kişi olarak topoğrafya üzerindeki hakkın kime ait olduğunu gösteren durumdur. Hak sahipliğinin başka kişiye ait olması, b bendi uyarınca ayrı bir hükümsüzlük nedenidir. ### İskan Kanunu - İskan Kanunu m.14 – Gösterilen yerde iskânı kabul etmeyenler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-14): İskân Kanunu'nun 10-13. maddelerine göre bir ailenin iskân hakkından yararlanabilecek kişi olarak tanınması durumudur. Hak sahipliği, Mahalli İskân Komisyonunca iptal edilebilir. ### Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu - Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-1): Kaynak üzerinde kanunda öngörülen ruhsat veya izin yoluyla kullanma ve işletme hakkının kazanılmasını ifade eder. Arazi mülkiyetinden ayrı bir haktır. ### Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.11 – Toptancı hallerindeki işyerleri ile pazar yerlerindeki satış yerlerinin işletilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5957-sayili-sebze-ve-meyveler-ile-yeterli-arz-ve-talep-derinligi-bulunan-diger-mallarin/madde-11): Başka bir alana taşınma halinde toptancı hallerindeki işyerleri ile pazar yerlerindeki satış yerlerinin kullandırılmasında mevcut kullanıcılara tanınan önceliktir. Bu öncelik taşınma hâline bağlıdır. ### Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun - Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun m.40 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7269-sayili-umumi-hayata-muessir-afetler-dolayisiyle-alinacak-tedbirlerle-yapilacak-yardimlara/madde-40#f1): Afetzedenin, Bakanlık tarafından dağıtılan arsa ya da inşa edilen taşınmazdan yararlanma statüsüdür. Borçlanma yapılmadığında ya da konut teslim alınmadığında bu statü kendiliğinden sona erer. ## Karıştırılan kavramlar - **Hak sahipliği talebi / Tercih yapılmaması** (SMK m.122): Proje desteğinden faydalanan kişinin bir yıl içinde hak sahipliği talep ettiği hal; bu durumda patent başvurusu yükümlülüğü doğar ve bedelsiz lisans hakkı kamu kurumuna geçer. Kişinin bir yıl içinde tercihini yazılı bildirmediği ya da hak sahipliği talep etmediği hal; bu durumda kamu kurumu hak sahipliğini alabilir. Hak sahipliği talep edilirse patent başvurusu yükümlülüğü ve bedelsiz lisans hakkı doğar; talep edilmezse kamu kurumu hak sahipliğini alabilir, kişi açısından ise patent başvurusu yükümlülüğü söz konusu olmaz. - **Usul ve esas / hak sahipliği koşulu** (2022 s. K. m.4): Başvuru yeri, belge, işlem sırası gibi hususlar usul ve esas kapsamındadır. Yaş, muhtaçlık, kimsesizlik ve vatandaşlık gibi koşullar kanunun esas hükmüne aittir. Bu koşullara ilişkin uyuşmazlıkta yönetmelik değil kanun hükmü esas alınır. - **Hak sahipliği süresi kademeleri** (4447 s. K. m.50): Son üç yılda 600 gün sigortalı çalışıp prim ödeyen sigortalı 180 gün ödenek alır. Son üç yılda 900 gün için 240 gün, 1080 gün için 300 gün ödenek süresi tanınır. Prim ödeme gün sayısına göre ödenek süresi kademeli olarak artar. - **Elbirliği mülkiyeti / Elbirliği hak sahipliği** (TMK m.644): Terekedeki mallar üzerindeki mirasçılık hâli; ortaklar bir malın tamamına belirli pay olmaksızın malik olur. Mülkiyet dışındaki hak ve alacaklar; mülkiyet hükümleri kıyasen uygulanır. Mülkiyet için dönüşüm paylı mülkiyete geçişle, hak ve alacaklar için paylar oranında bölünmeyle gerçekleşir; ikisi aynı çerçevede dönüşür ama kurallar kıyas yoluyla ayrılır. - **Makbuz ibrazı ile gerçek hak sahipliği araştırması / Saklı tutulmuş hakta araştırma yükümlülüğü** (TMK m.967): Makbuz karşılığı geri verme hakkı saklı tutulmamışsa işletme, makbuzu ibraz edenin gerçek hak sahibi olup olmadığını araştırmak zorundadır. Hak saklı tutulmuşsa işletme bu araştırmayı yapmakla yükümlü değildir. Saklı tutulmuş hakta işletme araştırma yapmadan teslim edebilir; ancak ibraz edenin hak sahibi olmadığını bilen ya da bilmesi gereken işletme sorumlu olur. - **Ölüm tarihi / Sonradan kazanılan hak sahipliği** (SGGSSK m.35): Hak sahipliği ölüm anında mevcutsa aylık, ölüm tarihini izleyen ay başından başlar. Hak sahibi niteliği ölümden sonra kazanılmışsa aylık, bu niteliğin kazanıldığı tarihi izleyen ay başından başlar. Başlangıç anı, niteliğin hangi tarihte doğduğuna göre değişir. ## Örnek kararlar - 4. Daire, 2023/12147 E., 2023/5159 K., 28.09.2023 — ilgili: 7269 s. K. m.40 ## İlgili terimler [Kısmi hükümsüzlük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kismi-hukumsuzluk) · [Hükümsüzlük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukumsuzluk) · [Entegre devre topoğrafyası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/entegre-devre-topografyasi) · [Jeotermal kaynak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/jeotermal-kaynak) · [Doğal mineralli su](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogal-mineralli-su) · [Toptancı hali](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/toptanci-hali) · [Tasarım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasarim) · [Başvuru tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basvuru-tarihi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.