---
title: "Hak yoksunluğu nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hak-yoksunlugu"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Hak yoksunluğu

**Kısaca:** Mahkûmiyetin sonucu olarak failin belirli hakları kullanmasının yasaklanmasıdır. Hükmün içinde açıkça belirtilebilir ya da cezaya bağlı olarak kendiliğinden doğabilir. (TCK m.69)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Ceza Kanunu
- TCK m.65 – Af (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-65): Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen, hükümlüye belli hakların kullanılmasını yasaklayan sonuçtur. Özel af karşısında da varlığını sürdürür; madde metninde açıkça bu şekilde düzenlenmiştir.
- TCK m.69 – Ceza zamanaşımı ve hak yoksunlukları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-69): Mahkûmiyetin sonucu olarak failin belirli hakları kullanmasının yasaklanmasıdır. Hükmün içinde açıkça belirtilebilir ya da cezaya bağlı olarak kendiliğinden doğabilir.

### Adli Sicil Kanunu
- Adli Sicil Kanunu m.12 – Adlî sicil ve arşiv bilgilerinin silinmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5352-sayili-adli-sicil-kanunu/madde-12#f1-b): Mahkûmiyete bağlı olarak kişinin belirli haklardan yoksun kalmasıdır. Maddenin (b) bendi, Anayasa'nın 76. maddesi ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetleri ayrı bir süre rejimine bağlar.

## Karıştırılan kavramlar

- **Cezaya bağlı hak yoksunluğu / Hapis cezasının infazı** (TCK m.65): Hak yoksunluğu, hapis cezasının infazına bağlı bir sonuçtur ve özel affın konusu değildir. Hapis cezasının infazı özel af ile sona erdirilebilir veya kısaltılabilir. Af hapis cezasının infazını bitirse dahi hak yoksunluğu sürer ve hükümlü bu yoksunluklar bakımından haklarını yeniden kazanmaz.
- **Hak yoksunluğu içeren mahkûmiyet / Diğer mahkûmiyetler** (5352 s. K. m.12): Anayasa'nın 76. maddesi ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetler (b bendi). Bunların dışında kalan mahkûmiyetler (c bendi). Hak yoksunluğu içerenlerde 15 yıl (geri verme kararı ile) veya 30 yıl süre aranır; diğerlerinde 5 yıl yeterlidir.
- **Mahkûmiyet yasağı / Türk Ceza Kanunu m.53 hak yoksunluğu** (1219 s. K. m.45): Birinci fıkradaki mesleki icra yasağı, belirli suçlardan mahkûmiyet nedeniyle doğar. TCK m.53 hak yoksunlukları, mahkûmiyetin doğurduğu ve belirli sürelerle sınırlı kısıtlamalardır. Hak yoksunluğu süresi dolsa bile birinci fıkradaki yasak devam eder; iki kurum birbirinden bağımsız işler.
- **Türk Ceza Kanunundaki hak yoksunluğu / Türk kanunlarındaki hak yoksunluğu** (TCK m.17): Doğrudan TCK m.53 kapsamındaki yoksunluklar. Milletvekili Seçimi Kanunu, Devlet Memurları Kanunu gibi özel kanunlardan doğan yoksunluklar. Madde metni 'Türk kanunlarına göre' dediği için her iki grup da kapsama girer. Özel kanunlardan doğan yoksunluklar da m.17 kapsamında karara bağlanabilir.
- **Zorunlu tanıma kararı / Takdir edilen hak yoksunluğu** (TCK m.17): Yabancı hükmün Türk kanunlarına göre bir haktan yoksunluk doğurması ve istem gelmesi hâlinde karar verilir. Yabancı hükmün Türk hukuk düzenine aykırı olması hâlinde karar verilmez. Aykırılık bulunursa mahkeme sonuçların geçerli olmasına karar veremez; aykırılık yoksa ve istem varsa karar vermesi gerekir.
- **Müsadere zamanaşımı / Hak yoksunluğu süresi** (TCK m.70): Müsadere hükmünün infazı, kesinleşmeden yirmi yıl sonra sona erer. Cezaya bağlı hak yoksunlukları, ceza zamanaşımı dolana kadar devam eder (m.69). İki süre birbirinden bağımsızdır; müsaderenin infaz süresi hak yoksunluğu süresi ile karıştırılmamalıdır.

## İlgili konular

- Dava ve cezanın düşürülmesi (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/dava-ve-cezanin-dusurulmesi

## Örnek kararlar

- Ceza Genel Kurulu, 2018/616 E., 2022/446 K., 15.06.2022 — ilgili: 5352 s. K. m.12
- Ceza Genel Kurulu, 2019/275 E., 2022/261 K., 12.04.2022 — ilgili: 5352 s. K. m.12
- Ceza Genel Kurulu, 2018/453 E., 2022/130 K., 01.03.2022 — ilgili: 5352 s. K. m.12

## İlgili terimler

[Özel af](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-af) · [Adli sicil kaydı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adli-sicil-kaydi) · [Ceza zamanaşımı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ceza-zamanasimi) · [Genel af](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-af)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.