--- title: "Halef nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/halef" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Halef Diğer yazımlar: Halefler **Kısaca:** Halef, 4 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.129 · genel olarak: Üçüncü kişinin haklarını devralan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-129) - HMK m.215 · belgelerin halefler aleyhine kullanılması ve adi senetlerin üçüncü kişiler için hüküm ifade etmesi: Bir hakkı, miras, devir veya başka bir yolla, önceki hak sahibinden devralan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-215) - SMK m.145 · patentler ile ilgili hükümlerin uygulanabilirliği ve çifte koruma: Hakkı devralan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-145) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.12 – Rüçhan hakkı ve etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-12#f1): Rüçhan hakkını sahibinden devralan kişidir. Maddede rüçhan hakkından yararlanacak kişiler arasında sayılmıştır. - SMK m.47 – İyiniyetli kullanım (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-47#f1): Adı veya unvanı hukuken devralan kişilerdir. Maddeye göre bu kişilerin kullanımı da ihlal sayılmaz. - SMK m.57 – Kamuya sunma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-57#f2): Tasarımın hakkını tasarımcıdan devralan kişidir. Halefin yaptığı açıklama, tasarımcının yaptığı açıklama gibi bu maddenin ikinci fıkrasındaki istisna kapsamındadır. - SMK m.93 – Rüçhan hakkı ve etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-93#f1): Rüçhan hakkını ilk başvuru sahibinden devralan veya ona bağlı olarak hakka geçen kişidir. Halef, başvuru sahibinin hakkını kendi adına kullanabilir. - SMK m.145 – Patentler ile ilgili hükümlerin uygulanabilirliği ve çifte koruma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-145#f2): Hakkı devralan kişidir. Bu nedenle çifte belge yasağı yalnız başvuru sahibi kişiye değil, onun halefine karşı da işler. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.99 – II - Ölüm ve kısıtlılık hâlleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-99#f1): Tarafların hukuki halefleri, yani ölen ya da kısıtlanan tarafın haklarına ve borçlarına geçen kişilerdir. Haber verme yükümlülüğü hem kanuni temsilcilere hem de halefe yöneliktir. - TTK m.604 – 2. Yükümlülüğün sürmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-604#f2): Ayrılan ortağın payını devralan kişidir. Ek ödeme yükümlülüğü payı devralan halef tarafından öncelikle yerine getirilmelidir. - TTK m.650 – D) Senedin türünün değiştirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-650#f2): Dönüştürmeyi yapan alacaklının haklarını doğrudan doğruya devralan kişidir. İkinci fıkradaki sınırlı hüküm yalnızca bu kişi ile dönüştürmeyi yapan alacaklı arasında geçerlidir. - TTK m.1344 – IV - Kanuni halefiyet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1344#f1): Kendisine ödeme yapılan alacaklının haklarına, yapılan ödeme oranında geçen kişidir. Bu sıfat, ödemenin yapılmasıyla kazanılır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.44 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-44#f2): Temsil olunanın hukuki durumunu devralan kişidir. Halefler, temsil olunanın yükümlülüklerini de üstlenir. - TBK m.129 – I. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-129#f2): Üçüncü kişinin haklarını devralan kişidir. Halefin ifayı isteme yetkisi, üçüncü kişinin yetkisine bağlıdır ve aynı koşullara tabidir. - TBK m.493 – V. Düzeltme ve iyileştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-493#f1): Eser sahibinin mirasçıları ve eser üzerindeki malvarlığı haklarını devralan kişilerdir. Haleflerin güncelleştirme yetkisi, eser sahibinin kendi düzeltme ve iyileştirme yetkisinden bağımsız olarak doğar. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.215 – Belgelerin halefler aleyhine kullanılması ve adi senetlerin üçüncü kişiler için hüküm ifade etmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-215#f1): Bir hakkı, miras, devir veya başka bir yolla, önceki hak sahibinden devralan kişidir. Mirasçılar genel halef, devir alan kişi ise özel halef sayılır. Maddenin kapsamı, belgenin düzenleyenin hak ve borçlarını devralan bu kişilerle sınırlıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Belgenin halefler aleyhine kullanılması / üçüncü kişiler aleyhine kullanılması** (HMK m.215): Belge, düzenleyenin hak ve borçlarını devralan halefler bakımından delil olur; bu kişiler belgenin düzenlenmesine katılmamış olsalar da halefiyet bağı sebebiyle bağlanır. Belge, düzenlenmesine katılmamış ve halefi olmayan üçüncü kişi bakımından, ikinci fıkrada sayılan hâller dışında, tarih ve içerik yönünden bağlayıcı değildir. Halefler aleyhine belge delil olarak kullanılabilir; üçüncü kişi aleyhine ise adi senedin tarihi ve içeriği ancak madde 215/2'de sayılan hâllerde ileri sürülebilir. - **Halef sorumluluğu / eski ortak sorumluluğu** (TTK m.604): Pay devralan halefin ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi, esas sorumluluk olarak öncelikle onun üzerindedir. Eski ortağın sorumluluğu ancak halefin yükümü yerine getirmemesi halinde ikincil olarak gündeme gelir. Eski ortağa ancak halefe başvurunun sonuçsuz kaldığı ölçüde gidilebilir; eski ortak ikinci fıkra uyarınca halefin ödediği oranda borçtan kurtulur. - **Yönetim planı içi / cüzi halef bağlayıcılığı** (KMK m.28): Planın beyanlar hanesinde gösterilmiş olması halinde, bağımsız bölümü sonradan devralan cüzi halef de planla bağlanır. Plan beyanlar hanesine işlenmemişse, bağımsız bölümü kazanırken durumu bilmeyen cüzi halef bakımından plan bağlayıcı değildir. Cüzi halefin iyi niyetinin korunması, kütük kaydının varlığına bağlanır. - **Tevdi eden / Kanuni halef ve emanet lehine yatırılan kimse** (1512 s. K. m.65): Tebligat öncelikle emanetin tevdi edenine yapılır. Tevdi edene tebligat mümkün değilse tebligat kanuni halefe ya da varsa emanet lehine yatırılmış olan kimseye yapılır. Tebligatın muhatabı sıralı biçimde belirlenir; muhatap değişince bir ay süre bu kişiye tebliğden itibaren işler. - **Eski malik, zilyed ve halef / diğer kişiler** (2942 s. K. geç. m.4): Davayı açan kişi eski malik, zilyed veya bunların halefi ise madde uygulanır. Bu sıfatlardan birine sahip olmayan kişilerin açtığı davalarda madde uygulanmaz. Davanın açılış sıfatı, maddenin uygulanabilmesi için belirleyicidir. - **Gasbedenin kendisi / cüzi halef** (TMK m.982): Geri verme davası gasbedene karşı açılabilir. Gasbedenin cüzi halefi olan, şeyi gasbedenden devralan üçüncü kişi dava hakkını doğrudan ona karşı kullanamaz. Kötü niyetli olsa bile üçüncü kişi aleyhine m.982 davası açılamaz; zilyet ancak hakkına dayanan istihkak davası veya hak karinesine dayanan taşınır davası yoluna gidebilir. ## İlgili konular - Borç ilişkilerinin üçüncü kişilere etkisi (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/borc-iliskilerinin-ucuncu-kisilere-etkisi - Korkutma ve yetkisiz temsil (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/korkutma-ve-yetkisiz-temsil - Yayım sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/yayim-sozlesmesi - Belgelerin kullanılması ve ibrazı (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/belgelerin-halefler-aleyhine-kullanilmasi-ve-adi-senetlerin-ucuncu-kisiler-icin - Başvuru ve itiraz (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/basvuru-sartlari-siniflandirma-ve-bolunme-ruchan-hakki-ve-etkisi - Birden fazla ortağa ait esas sermaye payı, bu pay üzerinde çeşitli haklar, ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/birden-fazla-ortaga-ait-esas-sermaye-payi-bu-pay-uzerinde-cesitli-haklar-ek ## Örnek kararlar - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/2107 E., 2025/2409 K., 12.12.2025 — ilgili: SMK m.57, SMK m.145 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/2154 E., 2025/305 K., 14.02.2025 — ilgili: SMK m.57, SMK m.145 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/1712 E., 2024/2171 K., 30.12.2024 — ilgili: SMK m.57, SMK m.145 ## İlgili terimler [Rüçhan hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ruchan-hakki) · [Teşhir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teshir) · [Selef](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/selef) · [Kamuya sunma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamuya-sunma) · [Artan tutar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/artan-tutar) · [Faydalı model](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/faydali-model) · [Güncelleştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/guncellestirme) · [Rüçhan hakkı belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ruchan-hakki-belgesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.