--- title: "Halefiyet nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/halefiyet" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Halefiyet **Kısaca:** Halefiyet, 5 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.884 · borçtan sorumlu olmayan malikin hakkı: Malikin borcu ödemesiyle alacağın kanun gereği ona geçmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-884) - TBK m.62: Fazla ödemede bulunan borçlunun, ödediği oranda zarar görenin haklarına ve alacağına geçmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-62) - TTK m.1485 · sorumluluk sigortalarına uygulanacak hükümler: Sigortacının ödediği tazminat kadar sigortalının zarar verene karşı haklarına geçmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1485) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.495 – I. Altsoy (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-495#f3): Mirasbırakandan önce ölen ya da başka bir sebeple mirası elde edemeyen zümre üyesinin yerini, onun altsoyunun almasıdır. Halef olan altsoy, ölen kişinin payını kendi adına değil, ölenin yerine geçerek alır. - TMK m.496 – II. Ana ve baba (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-496#f2): Mirasbırakandan önce ölen ana veya babanın yerini, onun altsoyunun almasıdır. Bu geçiş her derecede işler; ölen ana ya da babanın kendi çocukları ve torunları yerine geçer. - TMK m.497 – III. Büyük ana ve büyük baba (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-497#f2): Mirasbırakandan önce ölmüş bir büyük ana veya büyük babanın yerine, onun altsoyunun her derecede geçmesidir. Altsoy bu yerini kendi payı ile alır. - TMK m.499 – B. Sağ kalan eş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-499): Mirasbırakandan önce ölmüş bir mirasçının yerine, onun altsoyunun her derecede geçmesi ilkesidir. Zümre tespitinde ölen mirasçının yerine geçenler de zümreye dahil sayılır. - TMK m.884 – 2. Borçtan sorumlu olmayan malikin hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-884): Malikin borcu ödemesiyle alacağın kanun gereği ona geçmesidir. Bu geçiş bir devir işlemi değil, kanundan doğan bir devir niteliğindedir ve alacağın bütün bağlı (fer'i) haklarını da kapsar. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.62 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-62): Fazla ödemede bulunan borçlunun, ödediği oranda zarar görenin haklarına ve alacağına geçmesidir. Böylece rücu hakkı bu haklara dayanarak da kullanılabilir. - TBK m.127 – A. Alacaklıya halef olma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-127#f2): Üçüncü kişinin ifa ettiği ölçüde alacaklının alacak ve yan haklarına kanun gereği geçmesidir. Üçüncü kişi alacaklının yerini bu ölçüde alır ve borçluya karşı alacaklının haklarını kullanabilir. - TBK m.168 – 2. Alacaklıya halef olma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-168): Borcu ifa eden üçüncü kişinin, ifa ettiği ölçüde alacaklının alacak hakkına kanun gereği geçmesidir. Alacağın devrinden farklı olarak taraflar arasında bir devir sözleşmesi gerektirmez; borç, ifa ile sona ermez, alacak ifayı yapana geçer. - TBK m.596 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-596): Kefilin alacaklıya yaptığı ifade oranında alacaklının alacak ve güvence haklarının kefile geçmesidir. Geçiş yalnızca ifada bulunulan ölçüde gerçekleşir; kısmi ifada kefil, buna karşılık gelen kadar halef olur. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.702 – III - Hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-702): Aval verenin poliçe bedelini ödemesiyle, poliçeden doğan hakların ödeme yapan kişiye geçmesidir. Bu geçiş, ödeme yapan avalistin kendi lehine ileri sürebileceği hakları kapsar. - TTK m.1481 – 9. Halefiyet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1481#f2): Sigortacının tazminatı ödemesiyle, sigortalının zarardan sorumlulara karşı sahip olduğu dava hakkına kanun gereği geçmesi durumudur. Geçiş sözleşmeye değil doğrudan kanuna dayanır. - TTK m.1485 – III - Sorumluluk sigortalarına uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1485): Sigortacının ödediği tazminat kadar sigortalının zarar verene karşı haklarına geçmesidir. Bu kurum m.1472'de düzenlenmiş olup m.1485'in kapsamı dışındadır. ### Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu - Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu m.45 – İlgili Kanunlarda Yapılan Değişiklikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4958-sayili-sosyal-sigortalar-kurumu-kanunu/madde-45): Kurumun sigortalının zarar görenlik hakkına girerek onun yerine geçmesi anlamına gelen ilkedir. Uygulamada rücu hakkının hukuksal temeli olarak halefiyetin değil kanundan doğan rücunun esas alındığı belirtilmiştir. (10. Hukuk Dairesi, 2024/371 E., 2024/1410 K., 15.02.2024) ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.85 – Tazmin süreci (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-85): YTM'nin ödediği tazmin tutarı kadar yatırımcının haklarına girmesidir. Bu, YTM'nin yatırımcının yerine geçerek alacağını yatırım kuruluşundan istemesi anlamına gelir. ## Karıştırılan kavramlar - **Rücu (2. fıkra) / halefiyet (2. fıkra devamı)** (TBK m.62): Rücu, fazla ödeyenin diğer sorumlulardan talep hakkıdır. Halefiyet, fazla ödeyenin zarar görenin haklarına bürünmesidir. Halefiyet sayesinde rücu, zarar görenin haklarına dayanarak da kullanılabilir. - **Rehinden kurtarma hâli / Bildirilmiş halefiyet hâli** (TBK m.127): Birinci hâlde halefiyet, üçüncü kişinin rehinli şeyde ayni bir hakkının bulunması ve bu şeyi rehinden kurtarmasına dayanır. İkinci hâlde halefiyet, borçlunun ifadan önce alacaklıya bildirmesine dayanır; üçüncü kişinin rehinli bir şeyle ilgisi aranmaz. İki hâlde de koşullar ayrıdır; birinci hâlde ayni hak, ikinci hâlde bildirim şartı aranır ve birinde bulunan koşul diğerinde gerekmez. - **Kanuni halefiyet / Sözleşmeye dayalı rücu** (TBK m.127): Kanuni halefiyette alacaklının haklarına üçüncü kişi kanun gereği geçer. Rücu, üçüncü kişinin borçluyla arasındaki iç ilişkiye dayanan ve ayrıca alacaklının haklarına geçmeyi gerektirmeyen bir talep hakkıdır. Halefiyet, üçüncü kişiye alacaklının rehin, kefalet gibi güvence haklarından da yararlanma imkânı verir; sadece basit rücu hakkı ise bu güvenceleri kendiliğinden taşımaz. - **Halefiyet / alacağın devri** (TBK m.168): Halefiyette alacak, ifa eden borçluya kanun gereği geçer; taraflar bunu düşünmüş olmak zorunda değildir. Alacağın devrinde alacaklı ile devralan arasında devir sözleşmesi ve karşılıklı irade beyanı gerekir. Halefiyette borç ifa ile sona ermez; borçlu, yalnızca alacaklıya karşı borçtan kurtulur ve alacak ifa eden borçluya geçer. Devirde ise sözleşme koşulu aranır. - **Rehin hakkına halefiyet / Diğer güvencelere halefiyet** (TBK m.596): Kefil rehin haklarının ilgili kısmına halef olur. Rehin dışındaki diğer güvencelere ise yalnızca kefalet anında var olan ya da asıl borçlunun sonradan bu alacak için özellikle verdiği güvencelere halef olur. Aksi kararlaştırılmamışsa, kefilin halef olmadığı sonradan verilmiş genel güvenceler kefile geçmez. - **Külli halefiyet / cüz'i halefiyet** (TBK m.135): Miras gibi tüm malvarlığına ya da mirasçılık sıfatına bağlı birleşme. İşletme devri veya şirket birleşmesi gibi yalnızca belirli bir malvarlığı kesimine bağlı birleşme. Her iki halde de birleşme borcu sona erdirebilir; ancak birleşmenin kapsamı yalnızca devralınan malvarlığı kesimiyle sınırlıdır. ## İlgili konular - Yasal mirasçılar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/yasal-mirascilar - Borç ilişkilerinin üçüncü kişilere etkisi (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/borc-iliskilerinin-ucuncu-kisilere-etkisi - Sorumluluk sebeplerinin çokluğu ve hukuka aykırılığı kaldıran hâller (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/sorumluluk-sebeplerinin-coklugu-ve-hukuka-aykiriligi-kaldiran-haller - Teselsül (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/teselsul - İçeriği (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/icerigi - İpotek, kurulması ve sona ermesi, sona erme (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/ipotek-kurulmasi-ve-sona-ermesi-sona-erme ## Örnek kararlar - 7. Hukuk Dairesi, 2024/2323 E., 2024/3972 K., 19.09.2024 — ilgili: TMK m.495, TMK m.496, TMK m.499, TMK m.497 - 2008/46 E., 2008/163 K., 13.11.2008 — ilgili: TMK m.497 - Hukuk Genel Kurulu, 2021/299 E., 2022/1166 K., 27.09.2022 — ilgili: TBK m.62 ## İlgili terimler [Taraf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taraf) · [Sağ kalan eş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sag-kalan-es) · [Altsoy](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/altsoy) · [Rücu hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rucu-hakki) · [Avalist](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/avalist) · [Tazmin kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tazmin-karari) · [Tazmin talebi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tazmin-talebi) · [Kusurun ağırlığı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kusurun-agirligi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.