---
title: "Hayat standardı esası nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hayat-standardi-esasi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Hayat standardı esası

**Kısaca:** Mükellefin beyan ettiği kazancın, yaşam biçimine ilişkin harcamalar ve varlıklar üzerinden hesaplanan bir tutarla karşılaştırılarak kazancın belirlenmesi yöntemidir. Beyan edilen kazanç bu tutardan düşük kaldığında, aradaki fark vergi tarhına esas gelire eklenir. (GVK geç. m.58)

## Kanunda nerede geçiyor

### Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK m.116 – Beyanda bulunacaklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-116#f2): Mükellefin beyan ettiği gelirle yaşam düzeyi arasında uyumsuzluk bulunduğunda, harcamalarından hareketle gelirinin tespit edilmesine dayanan takdir yöntemi olarak uygulamada kullanılan esastır. Bu esas, mülga 116'ya ait kuralın özüdür; güncel metinde tanımı yer almamaktadır.
- GVK geç. m.33 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-33#f1-a): Gelirin doğrudan beyan edilmesi yerine yaşam tarzına göre takdir edilen tarhiyat yöntemidir. Bu yöntemle tarhiyat yapılmışsa, geçici verginin hesabında bu tarhiyat esas alınır.
- GVK geç. m.35 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-35#f1-1): Mükellefin beyan ettiği kazancın, yaşam biçimine ilişkin göstergelerle belirlenen bir asgari tutardan düşük kalması hâlinde, vergi tarhına esas kazancın bu asgari tutar üzerinden hesaplanması yöntemidir. Kazancın gerçek defter kayıtlarına değil yaşam düzeyine dayanması bu esasın özelliğidir.
- GVK geç. m.58 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-58#f1-1): Mükellefin beyan ettiği kazancın, yaşam biçimine ilişkin harcamalar ve varlıklar üzerinden hesaplanan bir tutarla karşılaştırılarak kazancın belirlenmesi yöntemidir. Beyan edilen kazanç bu tutardan düşük kaldığında, aradaki fark vergi tarhına esas gelire eklenir.

## İlgili konular

- Ortalama kar haddi, asgari gayri safi hasılat ve gider esaslarına göre gelir tayini, servet beyanı (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ortalama-kar-haddi-asgari-gayri-safi-hasilat-ve-gider-esaslarina-gore-gelir

## Örnek kararlar

- 1990/6 E., 1990/17 K., 28.06.1990 — ilgili: GVK m.116
- 3. Daire, 2000/1668 E., 2003/9 K., 08.01.2003 — ilgili: GVK m.116
- 3. Daire, 2001/202 E., 2002/2074 K., 16.05.2002 — ilgili: GVK m.116

## İlgili terimler

[Geçici vergi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-vergi) · [Ödeme kaydedici cihaz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/odeme-kaydedici-cihaz) · [Yeniden değerleme oranı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-degerleme-orani) · [Mülga hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulga-hukum)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.