--- title: "Hesap dönemi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hesap-donemi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hesap dönemi **Kısaca:** Hesap dönemi, 8 kanunda 19 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.457 · vasinin ücreti: Vasinin hesap verme yükümlülüğü bulunan dönemdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-457) - TBK m.630 · genel olarak: Ortaklığın yönetici tarafından ortaklara hesap verdiği ve kazanç paylarının ödendiği periyottur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-630) - VUK m.222 · tasdiki yenileme: Defterin kapsadığı hesap dönemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-222) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.174 – Hesap dönemi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-174#f1): Defterlerin tutulduğu, kayıtların kapatılıp yeniden açıldığı dönemdir. Normalde takvim yılıdır. - VUK m.179 – Sınıf değiştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-179#f1-a): İş hacminin ölçüldüğü ve sınıf geçişinin hesaplandığı dönemdir. Geçiş, koşulun gerçekleştiği hesap döneminin takip eden döneminden başlar. - VUK m.180 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-180#f1-b): İş hacminin ölçüldüğü ve geçiş şartının gerçekleştiği takvim veya hesap aralığıdır. Geçiş, şartın gerçekleştiği hesap döneminin tahakkukunu takip eden hesap döneminden başlar. - VUK m.221 – Tasdik zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-221#f1-2): Maliye Bakanlığınca belirlenen, defterin kullanılacağı dönemdir. Takvim yılı dışında bir dönem kabul edilmişse tasdik süresi bu döneme göre hesaplanır. - VUK m.222 – Tasdiki yenileme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-222): Defterin kapsadığı hesap dönemidir. Maliye Bakanlığınca belirlenen hesap dönemleri, takvim yılından farklı bir başlangıç ve bitiş tarihine sahip olabilir. Maddede bu dönemin ilk ayı, tasdik yenileme süresinin başlangıcını belirler. - VUK m.318 – Amortisman nispetlerinin itibar tarihi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-318#f1): Mükellefin vergi matrahını belirlediği yıllık dönemdir. Genel ilanla tespit edilen nispetler, ilanların yapıldığı hesap döneminden itibaren geçerlidir. ### Kurumlar Vergisi Kanunu - Kurumlar Vergisi Kanunu m.6 – Safî kurum kazancı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/madde-6#f1): Kazancın tespit edildiği dönemdir. Kazanç bu dönem içinde elde edilmiş olmalıdır; dönemin uzunluğu bu madde metninde belirlenmemiştir. - Kurumlar Vergisi Kanunu m.14 – Beyan esası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/madde-14#f1): Beyannamenin içereceği sonuçların ait olduğu dönemdir. Beyanname, bu dönemin sonuçlarını kapsar. - Kurumlar Vergisi Kanunu m.16 – Vergilendirme dönemi ve tarhiyat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/madde-16#f1): Mükellefin bilançosunun çıkarıldığı ve gelirinin hesaplandığı yıllık dönemdir. Kurumlar vergisinde vergilendirme dönemi, kural olarak hesap dönemiyle aynıdır. - Kurumlar Vergisi Kanunu m.25 – Vergilendirme dönemi ve beyan (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/madde-25#f1): Kurumun ticari defterlerini ve finansal tablolarını düzenlediği, genellikle bir takvim yılını kapsayan dönemdir. Yıllık beyan esasına tabi kurumlarda vergilendirme dönemi bu dönemle aynıdır. - Kurumlar Vergisi Kanunu ek m.8 – tarhı ve ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/ek-madde-8#f1): Nihai ana işletmenin konsolide finansal tablolarının hazırlanmasına esas teşkil eden vergilendirme dönemidir. Kurumlar vergisinin genel takvim yılı esasından farklı olarak, vergi bu dönemi esas alır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.403 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-403#f1): Payın belirlenmesi için esas alınan dönemdir. Pay, bu dönemin sonunda hesaplanır; ara dönemlerde kesin bir miktar belirlenmez. - TBK m.630 – VII. Yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki ilişki — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-630#f3): Ortaklığın yönetici tarafından ortaklara hesap verdiği ve kazanç paylarının ödendiği periyottur. Maddede bu dönemin yılda en az bir defa olması öngörülür; dönemin uzatılması kesin hükümsüzdür. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.64 – I - Defter tutma yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-64#f1) - TTK m.471 – d) Ticaret siciline tescil (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-471#f1): Şirketin bilançosunun çıkarıldığı dönemdir. Üç aylık tescil süresi, bu dönemin kapanmasından itibaren işlemeye başlar. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.457 – E. Vasinin ücreti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-457#f1): Vasinin hesap verme yükümlülüğü bulunan dönemdir. Ücret her hesap dönemi için ayrı olarak vesayet makamınca belirlenir. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK geç. m.43 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-43#f2): Gelir vergisinde kazancın elde edildiği ve vergilendirildiği yıllık dönemdir. İkinci fıkra, 1995 yılı hesap döneminden itibaren elde edilen kazançlar bakımından uygulanır; yani başlangıç ölçütü hesap dönemidir. ### İl Özel İdaresi Kanunu - İl Özel İdaresi Kanunu m.47 – Kesin hesap (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-47#f1): Kesin hesabın dayandığı mali yıldır. Madde, kesin hesabın bu dönemin bitiminden sonra gelen mart ayında encümene sunulmasını öngörür. ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu m.64 – Kesinhesap (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-64#f1): Kesinhesabın konusunu oluşturan, bütçe yılının sona erdiği dönemdir. Kesinhesap bu dönem bitiminden sonra hazırlanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Takvim yılı / Özel hesap dönemi** (VUK m.174): Normal hesap dönemi olan takvim yılında defterler 1 Ocak - 31 Aralık esasına göre tutulur ve kapatılır. Faaliyet ve muamelelerinin niteliği takvim yılına uymayan mükellefler için Maliye Bakanlığınca 12 şer aylık özel hesap dönemi belirlenebilir. Özel hesap dönemi yalnızca mükellefin başvurusu üzerine ve Bakanlık kararıyla uygulanır; kendiliğinden geçerli olmaz. - **Özel hesap dönemi kazancı / Dönemin kapandığı takvim yılı kazancı** (VUK m.174): Özel hesap dönemi tayin edilmiş mükellefin dönemi, 12 aylık olarak dönemler arasında kalan süre üzerinden işler. Ticari ve zirai kazanç, dönemlerin kapandığı takvim yılının kazancı sayılır. Kazanç, dönemin başladığı yıla değil, dönemin kapandığı takvim yılına bağlanır. - **Hesap dönemi belirlenen / Takvim yılı mükellefi** (VUK m.221): Maliye Bakanlığınca hesap dönemi belirlenmiş mükelleftir. Hesap dönemi ayrıca belirlenmemiş, birinci fıkra kapsamında kalan mükelleftir. Hesap dönemi belirlenenlerde tasdik, hesap döneminden önce gelen son ayda; diğerlerinde defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda yapılır. - **Takvim yılı dönemi / Maliye Bakanlığınca belirlenen hesap dönemi** (VUK m.222): Hesap dönemi takvim yılına uyan mükelleflerde yenileme süresi Ocak ayıdır. Maliye Bakanlığınca farklı bir hesap dönemi tespit edilmiş mükelleflerde yenileme süresi o dönemin ilk ayıdır. Aynı tarihte kullanılmaya başlanan defterlerde yenileme süresinin başlangıç ayı, mükellefin hesap dönemine göre değişir. - **Hesap dönemi başlangıcı / 320. madde üçüncü fıkrası uygulaması** (VUK m.318): Ayrı ayrı tespit edilen nispetin hesap dönemi bakımından geçerlilik başlangıcı müracaatın yapıldığı dönemdir. Ayrı ayrı tespit edilen nispetin 320. maddenin üçüncü fıkrası uygulamasında geçerlilik başlangıcı müracaat tarihidir. Madde, müracaatın hangi dönem veya tarih itibarıyla dikkate alınacağını iki farklı bağlamda ayrı ayrı belirler; her iki bağlam aynı anda değerlendirilmelidir. - **Hesap dönemi / özel hesap dönemi** (5520 s. K. m.16): Kurumun hesap dönemi, kural olarak vergilendirme dönemidir. Kendisine özel hesap dönemi tayin edilen mükellefte vergilendirme dönemi bu özel hesap dönemidir. Vergilendirme döneminin başlangıç ve bitiş tarihi, mükellefin hesap dönemi tayinine göre değişir. ## İlgili konular - Genel esaslar ve defter tutma bakımından tüccarlar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/genel-esaslar-ve-defter-tutma-bakimindan-tuccarlar - Beyan ve verginin tarhı (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/beyan-ve-verginin-tarhi - Defterlerin tasdıki (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/defterlerin-tasdiki - İşçinin borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/iscinin-borclari - Ortaklar arasındaki sorumluluk, yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki ilişki (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ortaklar-arasindaki-sorumluluk-yonetici-ortaklar-ile-diger-ortaklar-arasindaki - Temsil ve malvarlığının yönetilmesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/temsil-ve-malvarliginin-yonetilmesi ## Örnek kararlar - 2005/32 E., 2007/3 K., 18.01.2007 — ilgili: 5302 s. K. m.47 - Ceza Genel Kurulu, 2022/153 E., 2022/641 K., 18.10.2022 — ilgili: VUK m.174 - Ceza Genel Kurulu, 2020/143 E., 2020/418 K., 15.10.2020 — ilgili: VUK m.174 ## İlgili terimler [Özel hesap dönemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-hesap-donemi) · [Sınıf değiştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sinif-degistirme) · [Kesin hesap](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-hesap) · [Safî kurum kazancı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/safi-kurum-kazanci) · [Açıklık ilkesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aciklik-ilkesi) · [Esas sözleşme değişikliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esas-sozlesme-degisikligi) · [İl encümeni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/il-encumeni) · [Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kuresel-asgari-tamamlayici-kurumlar-vergisi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.