--- title: "Hibe nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hibe" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hibe **Kısaca:** Hibe, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.262 · maliyet bedeli: Gayrimenkulle doğrudan ilgili olarak alınan ve maliyet bedelinden indirilen bedelsiz edinimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-262) - 4749 s. K. m.2 · kapsam: Karşılığı beklenmeden verilen mali destek. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4749-sayili-kamu-finansmani-ve-borc-yonetiminin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun/madde-2) - 3212 s. K. m.7 · uygulanmaya dair esaslar: Mal veya hizmetin karşılıksız olarak dost veya müttefik devlete ya da bu devletlerdeki kurum ve kuruluşlara verilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3212-sayili-silahli-kuvvetler-ihtiyac-fazlasi-mal-ve-hizmetlerinin-satis-hibe-devir-ve-elden/madde-7) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4749-sayili-kamu-finansmani-ve-borc-yonetiminin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun/madde-1#f1): Devletin dış kaynaklardan aldığı ya da başka kamu tüzel kişilerine verdiği karşılıksız mali destek anlamındadır. Madde hem hibe almayı hem hibe vermeyi kanunun konusu olarak sayar. - Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4749-sayili-kamu-finansmani-ve-borc-yonetiminin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun/madde-2): Karşılığı beklenmeden verilen mali destek. Sivil toplum örgütlerinin Kanun kapsamına girişi yalnızca hibe ilişkisiyle sınırlıdır. - Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.9 – Hibe (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4749-sayili-kamu-finansmani-ve-borc-yonetiminin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun/madde-9#f1): Türkiye Cumhuriyeti'nin dış finansman kaynaklarından geri ödeme yükümlülüğü doğurmadan elde ettiği ya da verdiği mali veya ayni destek olarak anlaşılır. Madde bakımından hibe, borç doğuran kredilerden ayrı bir kavramdır. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.262 – Maliyet bedeli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-262): Gayrimenkulle doğrudan ilgili olarak alınan ve maliyet bedelinden indirilen bedelsiz edinimdir. Kalemin gayrimenkulle doğrudan ilgili olması ve envantere alınma dönemi sonuna kadar alınmış olması aranır. ### Silahlı Kuvvetler İhtiyaç Fazlası Mal ve Hizmetlerinin Satış, Hibe, Devir ve Elden Çıkarılması; Diğer Devletler Adına Yurt Dışı ve Yurt İçi Alımların Yapılması ve Eğitim Görecek Yabancı Personel Hakkında Kanun - Silahlı Kuvvetler İhtiyaç Fazlası Mal ve Hizmetlerinin Satış, Hibe, Devir ve Elden Çıkarılması; Diğer Devletler Adına Yurt Dışı ve Yurt İçi Alımların Yapılması ve Eğitim Görecek Yabancı Personel Hakkında Kanun m.7 – Uygulanmaya dair esaslar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3212-sayili-silahli-kuvvetler-ihtiyac-fazlasi-mal-ve-hizmetlerinin-satis-hibe-devir-ve-elden/madde-7): Mal veya hizmetin karşılıksız olarak dost veya müttefik devlete ya da bu devletlerdeki kurum ve kuruluşlara verilmesidir. Madde metni hibenin koşullarını ayrıca tanımlamaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Hibe alma / Hibe verme** (4749 s. K. m.9): Türkiye'nin dış kaynaktan hibe alması; Bakan yetkilidir ve anlaşma imza tarihinden itibaren yürürlüğe girer, anlaşmada aksi yoksa. Türkiye'nin hibe vermesi; nakdi hibede yetki Cumhurbaşkanındadır ve anlaşma Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe girer. Yetki makamı ve yürürlük usulü değişir; hibe alınmasında Bakan, hibe verilmesinde Cumhurbaşkanı yetkilidir. - **Nakdi hibe / Ayni hibe** (4749 s. K. m.9): Nakdi hibe; hazırlık ve müzakereler Müsteşarlık tarafından yürütülür, Dışişleri Bakanlığı ile istişare edilir. Ayni hibe; hazırlık ve müzakereler ilgili kuruluşlar tarafından yürütülür ve sonuçlandırılır. Müzakere sorumlusu ve istişare zorunluluğu değişir. Değişiklik yetkisi nakdi hibede Bakan, ayni hibede ilgili Bakandadır. - **Genel hibe rejimi / Savunma ve güvenlik amaçlı hibe** (4749 s. K. m.9): Genel hibe rejimi; fıkranın yetki ve usul kuralları uygulanır. Savunma ve güvenlik amaçlı hibe; ikinci fıkranın hükümleri uygulanmaz, ayrı üçüncü fıkra rejimine tabidir. Yetki Cumhurbaşkanı veya kararla belirlenen kişi ve kuruluşlardadır; yardım karşılıkları Milli Savunma ve İçişleri Bakanlığı bütçelerinden karşılanır. - **Yurt dışı hibe karşılığı / Ayni yardım bedeli** (4749 s. K. m.9): Yıl içinde yurt dışından hibe olarak elde edilecek imkânların Türk Lirası karşılığı, Müsteşarlığın teklifi üzerine bütçeye gelir veya gelir-ödenek-gider kaydedilir. Yabancı devletlerden askeri yardım yoluyla fiilen sağlanan malzeme ve eşya bedelleri ise Maliye Bakanının yetkisindedir. Kaydetme yetkisi ve bütçe cetveli değişir; askeri malzeme bedelleri genel bütçenin (B) cetveline gelir ve gider kaydedilir. - **Genel hibe / güvenlik ve askeri birimlerin hibesi** (237 s. K. m.10): Genel kural gereğince hibe ile edinilen taşıtlar bütçe cetvelinde gösterilmelidir. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma, Sahil Güvenlik, Emniyet ve Gümrük Muhafaza ile ilgili hibe taşıtları, kurum, kuruluş, dernek ve vakıflardan gelen hibe bakımından cetvelde gösterilme şartından muaftır. Bu birimler hibe taşıtı cetvelsiz edinebilir; yeter ki Cumhurbaşkanı kararı bulunsun. - **Satış-hibe / kamulaştırma ve idareler arası devir** (2863 s. K. m.13): Madde, satış ve hibe yoluyla devri yasaklar ve Bakanlık iznine bağlar. Kamulaştırma ve idareler arası devir, madde metninde değil 14. maddede düzenlenmiştir. Kamu taşınmazının kamulaştırma yoluyla veya idareler arası devri bu maddenin yasağına doğrudan tabi değildir; 14. madde ayrıca incelenir. ## İlgili konular - Değerleme esasları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/degerleme-esaslari ## Örnek kararlar - 2020/46 E., 2023/149 K., 13.09.2023 — ilgili: 4749 s. K. m.2 - 2021/25 E., 2023/104 K., 31.05.2023 — ilgili: 4749 s. K. m.2 - 2018/39 E., 2018/66 K., 31.05.2018 — ilgili: 3212 s. K. m.7 ## İlgili terimler [Mübâdele](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mub-dele) · [Hazine Müsteşarlığı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hazine-mustesarligi) · [Kur farkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kur-farki) · [Emtia](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emtia) · [Hazine garantisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hazine-garantisi) · [Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/merkezi-yonetim-kapsamindaki-kamu-idareleri) · [İktisadi kıymet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-kiymet) · [Maliyet bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maliyet-bedeli) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.