--- title: "Hile nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hile" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hile **Kısaca:** Hile, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.322 · savaş zamanında yükümlülükler: Yükümlülüğün yerine getirilmesini engellemek amacıyla aldatıcı davranışta bulunulmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-322) - TTK m.207 · özel denetim: Bağlı şirketin zararına, hâkim şirketin ya da diğer bağlı şirketin kendi menfaati için aldatıcı biçimde gerçekleştirdiği işlem veya davranış olarak anlaşılır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-207) - TKHK m.16 · zamanaşımı: Sağlayıcının aldatıcı davranışlarla tüketicinin ayıbı fark etmesini engellemesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-16) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.157 – Dolandırıcılık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-157): Failin karşı tarafta yanılgı yaratmak veya var olan bir yanılgıyı sürdürmek için yaptığı, kandırıcı ve aldatmaya elverişli davranıştır. Hile icrai bir hareketle yapılabileceği gibi, bir hataya düşen kişinin hatasından yararlanmak suretiyle, ihmali davranışla da gerçekleşebilir. - TCK m.236 – Edimin ifasına fesat karıştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-236): Gerçeğin ortaya çıkmasını engelleyen, ifanın eksik veya ayıplı olduğunu gizleyen davranıştır. Hilesiz bir sözleşme ihlali bu maddeye girmez. - TCK m.322 – Savaş zamanında yükümlülükler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-322#f4): Yükümlülüğün yerine getirilmesini engellemek amacıyla aldatıcı davranışta bulunulmasıdır. Dördüncü fıkrada ayrı bir ağırlaştırılmış suç olarak düzenlenmiştir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.207 – IX - Çeşitli hükümler — 1. Özel denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-207): Bağlı şirketin zararına, hâkim şirketin ya da diğer bağlı şirketin kendi menfaati için aldatıcı biçimde gerçekleştirdiği işlem veya davranış olarak anlaşılır. Maddenin tanımladığı bir kavram değildir; denetçinin görüşünde bu niteliğin açıkça belirtilmesi aranır. - TTK m.646 – B) Senetten doğan borç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-646#f2): Ödemeyi alan kişinin alacaklı olmadığını bilerek veya bilmesi gerekirken bunu gizleyerek ödemeyi almasıdır. Hile bulunduğunda borçlu, vade gelse bile borcundan kurtulamaz. ### Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun - Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1705-sayili-ticarette-tagsisin-men-i-ve-ihracatin-murakabesi-ve-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-1): Malın niteliği, kaynağı veya miktarı hakkında alıcıyı yanıltacak biçimde yapılan aldatıcı davranıştır. Madde, tağşişle birlikte hileyi de önlemeyi hedefler. ### Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun - TKHK m.16 – Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-16#f2): Sağlayıcının aldatıcı davranışlarla tüketicinin ayıbı fark etmesini engellemesidir. Hile ile gizlenen ayıpta zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. ## Karıştırılan kavramlar - **İcrai hile / ihmali hile** (TCK m.157): Failin aktif bir davranışla, aldatıcı beyanla veya görüntü yaratarak yanılgı oluşturduğu hal. Failin kişinin içine düştüğü bir hatadan yararlandığı, yanlış bilgiyi düzeltmediği veya susmasıyla yanılgıyı sürdürdüğü hal. İhmali hilenin suç sayılabilmesi için failin mağduru bilgilendirme yükümlülüğü bulunmalıdır; bu yükümlülük hukuki ilişki gibi bir kaynaktan doğar. Yükümlülük yoksa ihmali davranış dolandırıcılık hilesi olmaz. - **Yalın aykırılık / Hile** (TCK m.322): Yükümlülüğü yerine getirmeyen, ancak aldatıcı davranışta bulunmayan kişi birinci fıkraya göre cezalandırılır. Yükümlülüğü yerine getirmede hile yapan kişi, dördüncü fıkraya göre cezalandırılır. Hile hâlinde ceza on yıldan on beş yıla kadar hapistir; yalın aykırılıkta üç yıldan on yıla kadar hapis uygulanır. - **Hile-dolanma görüşü / genel denetim görüşü** (TTK m.207): Bu madde, denetçinin görüşünde bağlı şirketle hâkim veya diğer bağlı şirket arasındaki ilişkide hile ya da dolanmanın varlığının belirtilmesini esas alır. Genel denetim raporundaki olağan görüşler ve sıradan ilişki tespitleri bu koşulu karşılamaz. Yalnız hile veya dolanmayı açıkça belirten görüş özel denetçi isteme yolunu açar; diğer görüşler bu madde kapsamında kalmaz. - **İyiniyetli ödeme / hile veya ağır kusurlu ödeme** (TTK m.646): İyiniyetli borçlunun, senedi ibraz eden kişinin hak sahibi olduğunu makul araştırma ile varsayarak yaptığı ödeme, borçlunun kusuru yoksa borcu sona erdirir. Hile bulunan ya da araştırma yapılmadan yapılan ödemede borçlu, ağır kusurlu sayılır. Hile veya ağır kusur bulunan ödeme borcu sona erdirmez; borçlu gerçek alacaklıya yeniden ödemek zorunda kalabilir. - **Ağır kusur ya da hile yokluğu / Ağır kusur ya da hile ile gizleme** (TKHK m.16): Ayıp sıradan biçimde ortaya çıkmış veya tüketicinin dikkatiyle fark edilebilmişse zamanaşımı hükümleri uygulanır. Ayıp sağlayıcının ağır kusuru veya hilesi ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. Gizleme hâlinde zamanaşımı def'i ileri sürülemez ve tüketici süre sonrasında da hakkını arayabilir. - **Cebir, tehdit veya hile ile ilişki / Rızaya dayalı ilişki** (TCK m.104): Cebir, tehdit veya hile bulunan ilişki m.102 veya m.103 kapsamındadır ve bu madde uygulanmaz. Cebir, tehdit ve hile olmaksızın yapılan ilişki bu maddenin temel halidir. Hile, tehdit veya cebir varsa daha ağır suç tipi uygulanır; yoksa m.104 temel hali uygulanır. ## İlgili konular - Mala zarar verme ve mala zarar vermenin nitelikli halleri (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/mala-zarar-verme-ve-mala-zarar-vermenin-nitelikli-halleri - Milli savunmaya karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/milli-savunmaya-karsi-suclar - Genel hükümler ve nama yazılı senetler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/genel-hukumler-ve-nama-yazili-senetler - Sorumluluk, tam hâkimiyet hâlinde ve çeşitli hükümler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/sorumluluk-tam-hakimiyet-halinde-ve-cesitli-hukumler ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2011/488 E., 2012/97 K., 13.03.2012 — ilgili: TCK m.157 ## İlgili terimler [Ağır kusur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agir-kusur) · [Mevat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mevat) · [Edim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/edim) · [Ayıplı hizmet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayipli-hizmet) · [Dolanma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dolanma) · [Gizli ayıp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gizli-ayip) · [Tağşiş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tagsis) · [Bağlı şirket](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bagli-sirket) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.