--- title: "Hizmet akdi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hizmet-akdi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hizmet akdi **Kısaca:** Gemiadamının işveren veya işveren vekili adına bağımlı olarak iş görmeyi, karşılığında ücret almayı üstlendiği sözleşmedir. (854 s. K. m.5) ## Kanuni tanım - **SGGSSK m.3/2-c** (Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu): 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet akdini ve iş mevzuatında tanımlanan iş sözleşmesini veya hizmet akdini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-3#f2-c-11 ## Kanunda nerede geçiyor ### Deniz İş Kanunu - Deniz İş Kanunu m.5 – Yazılı akit (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-5): Gemiadamının işveren veya işveren vekili adına bağımlı olarak iş görmeyi, karşılığında ücret almayı üstlendiği sözleşmedir. Madde bu sözleşmenin şekline ilişkindir. - Deniz İş Kanunu m.14 – Önelsiz fesih ve infisah (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-14): Gemiadamının geminin işletilmesi için işveren adına çalışmayı üstlendiği sözleşmedir. Süresi belirli, belirsiz veya sefer üzerine yapılmış olabilir. - Deniz İş Kanunu m.16 – Aktin çözülmesinde bildirim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-16): Gemiadamının işverene gemide iş görme borcu altına girdiği sözleşmedir. Madde metninde süresiz hizmet akdinin bozulmasına ilişkindir. - Deniz İş Kanunu m.40 – Yıllık ücretli izin (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-40): Gemiadamının işverenle yaptığı çalışma ilişkisinin dayandığı sözleşmedir. Aynı işveren emrinde birden fazla hizmet akdine dayanılarak çalışılmış olması, izin hakkının doğması bakımından toplanabilir. - Deniz İş Kanunu m.46 – Görevli ve yetkili mahkeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-46): Gemi adamı ile işveren arasındaki iş sözleşmesidir. Maddede, bu sözleşmeden doğan davaların da 5521 sayılı Kanun'a tabi olduğu belirtilir. - Deniz İş Kanunu m.48 – Saklı hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-48): Gemiadamı ile işveren arasındaki iş sözleşmesini ifade eder. Sözleşmede kanundan daha elverişli bir hüküm bulunduğunda bu hüküm madde gereği korunur. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.48 – İş mevzuatı hükümlerinin uygulanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-48): Bir tarafın diğer tarafa bağımlı olarak iş görmeyi, karşılığında ücret almayı üstlendiği sözleşmedir. Madde bu akdi noter ile katip ve hizmetliler arasındaki ilişki bakımından ele alır. ## Karıştırılan kavramlar - **Noterlik işlemi / Hizmet akdi ilişkisi** (1512 s. K. m.48): Noterin kamu görevi niteliğinde yaptığı resmi işlemler bu maddenin konusu değildir. Noter ile personeli arasındaki hizmet akdi ilişkisi bu maddenin konusudur. Resmi işlemlerin hukuki rejimi ile personel ilişkisinin rejimi ayrı değerlendirilir. - **Hizmet akdi / kira** (Harçlar K. m.43): Hizmet akdinde süreye göre verilecek ücretin toplamı matrahtır. Kirada süreye göre kira karşılığının toplamı matrahtır. İki işlemde de süre belli değilse bir yıllık tutar esas alınır; matrah kalemleri farklıdır. - **Süresi belirsiz / belirli süreli hizmet akdi** (854 s. K. m.10): Süresi belirsiz akitlerde madde deneme süresini doğrudan düzenler ve bir ay ile sınırlar. Süreli akitlerde maddenin düzenlemesi yoktur; bu hal için madde metni deneme süresine ilişkin hüküm içermez. Deneme süresinin süreli akitlerde kararlaştırılıp kararlaştırılamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir; maddeye dayanılarak bir aylık sınır uygulanamaz. - **Kamu kuruluşlarında geçen süreler / özel hizmet akdi** (1475 s. K. m.14): Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar mevzuatına tabi olarak yalnız kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerini birleştirerek yaşlılık, malullük veya toptan ödeme hakkı kazanan işçi için son kamu kuruluşu işvereni tazminat öder. Kamu kuruluşundaki hizmet akdinin daha önce bu madde uyarınca tazminat gerektirecek şekilde sona ermesi halinde o süreler hesaba katılmaz. Önceki tazminatı alınmış kamu hizmeti süreleri tekrar tazminat hesabına girmez. Emekli Sandığına tabi süre için ödenecek tutar, emeklilik ikramiyesi tutarını geçemez. - **Yasal asgari tazminat / hizmet akdi veya toplu sözleşmeyle artırılmış tazminat** (1475 s. K. m.14): Kanundaki 30 günlük ücret tutarı ve hesap kuralı asgari çerçevedir. Hizmet akdi veya toplu iş sözleşmesi ile 30 günlük süre işçi lehine değiştirilebilir ve sözleşmeyle sağlanan para veya sürekli menfaatler hesaba katılır. Sözleşmeyle daha yüksek tazminat kararlaştırılabilir. Ancak yıllık toplam, kanunda gösterilen en yüksek emeklilik ikramiyesi tutarını aşamaz. - **İsteklerin karşılanamaması / Aracılık sonucu hizmet akdi** (4904 s. K. m.14): Kurumun iş ve işçi arayanların isteklerini karşılayamadığı hal, Kurumun yerleştirme sonucunun gerçekleşmediği durumları kapsar. Kurumun aracılığıyla hizmet akdinin yapıldığı hal, sözleşmenin kurulmasına Kurumun aracılık ettiği durumları kapsar. Her iki halde de Kurum tarafların ileri süreceği zarar ve ziyandan sorumlu tutulmamaktadır; madde iki hali alternatif olarak öngörmüştür. ## Örnek kararlar - 9. Hukuk Dairesi, 2022/6771 E., 2022/8224 K., 23.06.2022 — ilgili: 854 s. K. m.14, 854 s. K. m.16 - 9. Hukuk Dairesi, 2022/5130 E., 2022/5767 K., 11.05.2022 — ilgili: 854 s. K. m.14, 854 s. K. m.16 ## İlgili terimler [Gemi adamı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-adami) · [İşveren Vekili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isveren-vekili) · [Yıllık ücretli izin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yillik-ucretli-izin) · [Önel](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onel) · [Saklı haklar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sakli-haklar) · [Takvim yılı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takvim-yili) · [Bağlama limanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baglama-limani) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.