--- title: "Hizmet erbabı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hizmet-erbabi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hizmet erbabı **Kısaca:** Bir işveren yanında ücret karşılığı çalışan kişidir. Bentlerin çoğu bu kişilere yapılan ödemeleri kapsar, ancak her bent kendi hizmet erbabı grubunu ayrıca tanımlar. (GVK m.23) ## Kanunda nerede geçiyor ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.23 – Ücretlerde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-23#f1-8): Bir işveren yanında ücret karşılığı çalışan kişidir. Bentlerin çoğu bu kişilere yapılan ödemeleri kapsar, ancak her bent kendi hizmet erbabı grubunu ayrıca tanımlar. - GVK m.31 – Engellilik indirimi: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-31#f1): Maddede ücret karşılığı çalışan ve ücretinden indirim yapılabilecek kişidir. Kişinin hizmet akdi veya kamu hizmeti niteliği bu terimle kapsanır. - GVK m.33 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-33#f1): İndirimin uygulanacağı, işverence münhasıran ilgili faaliyet için istihdam edilen ve fiilen bu işleri ifa eden çalışanlardır. Destek personeli bu kapsamın dışındadır. - GVK m.36 – İndirimin uygulanmıyacağı gelirler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-36#f1): Bir işverene bağlı çalışarak ücret elde eden gerçek kişidir. Madde bu kişilerin birden fazla yerden ücret alması hâlini düzenler. - GVK m.62 – İş verenin tarifi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-62#f1): Bir hizmet ilişkisi kapsamında emir ve talimatlar altında çalışan kişidir. Maddede kullanılan bu kavram, iş sözleşmesine dayanan işçi kavramından daha geniş bir alanı ifade edebilir. - GVK m.63 – Gerçek ücretler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-63#f1-3): Maddede ücretli olarak çalışan, yani işveren karşısında hizmet ilişkisi içinde bulunan kişiyi ifade eder. Hayat ve şahıs sigortası primi indirimi bakımından bu sıfat aranır. - GVK m.95 – Tevkifata tabi olmıyan ücretler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-95#f1): Bir iş karşılığında ücret alan gerçek kişidir. Maddedeki istisnalar, ücretini yabancı bir memleketteki iş verenden doğrudan alan kişiler ile yabancı elçilik ve konsolosluk personelini kapsar. - GVK m.98 – a) Verilme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-98#f3): Tevkifat yapan kişinin çalıştırdığı kişilerdir. Dönemsel bildirim kolaylığının uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen sayısal ölçüt bu kavrama bağlanmıştır; sayının 10 ve daha az olması gerekir. - GVK m.119 – Vergi tevkifatının yatırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-119#f2): Vergi kesenin bünyesinde çalıştırdığı kişilerdir. Madde, on ve daha az hizmet erbabı çalıştıranlar ile hiç hizmet erbabı çalıştırmayanları ayrı bir ödeme zamanı rejimine tabi tutar; sayının hesabı için ayrıca ölçüt bu maddede yer almaz. - GVK geç. m.13 – Hizmet erbabının ücretlerindeki artışın ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-13#f1): Hizmet akdi karşılığı çalışan kişileri ifade eden, maddede kullanılan kişi grubu adıdır. Madde bu kişiler bakımından uygulanır. - GVK geç. m.89 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-89#f1): Ücret, tazminat ve benzeri ödemeleri alan gerçek kişi, yani ödemenin vergisini tevkifat yoluyla ödeyen kişidir. Hükmün iade hakkı bu kişiye tanınmıştır. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.251 – Karnesiz hizmet erbabı çalıştıranların sorumluluğu: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-251#f1): Yükümlünün yanında ücret veya benzeri karşılık karşılığında çalışan kişidir. Bağımlılık ilişkisinin varlığı, sözleşmenin geçerli olup olmamasından daha belirleyicidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Destek personeli / hizmet erbabı** (GVK m.33): Münhasıran ilgili faaliyet için istihdam edilen ve fiilen bu işleri ifa eden çalışanlar indirim kapsamındadır. Destek personeli, faaliyetin fiilen yürütülmesine katılmayan personel olarak indirim hesabının dışında kalır. Yalnızca hizmet erbabının ücretleri üzerinden indirim hesaplanır; destek personelinin ücretleri hesaba katılmaz. - **Genel hal / Vergi karneli hizmet erbabı** (GVK m.36): Vergi karnesi bulunan hizmet erbabında indirim, karneyi muhafaza eden işverenden alınan ücrete uygulanır. Karne almaktan muaf tutulan hizmet erbabında ise indirim, aile durumu sual varakasını muhafaza eden işverenden alınan ücrete uygulanır. İndirimin hangi işverenin ödediği ücret üzerinden yapılacağı, karne ya da sual varakası hangi işverende bulunduğuna göre belirlenir. - **Genel hal / on ve daha az hizmet erbabı çalıştıran vergi kesen** (GVK m.119): Genel halde vergi kesen, tevkifatı ayın yirmialtıncı günü akşamına kadar yatırır. On ve daha az hizmet erbabı çalıştıran veya hiç hizmet erbabı çalıştırmayan vergi kesen için Maliye Bakanlığı ayrı bir ödeme zamanı belirleyebilir. Bu kesenler bakımından yatırma süresi Bakanlıkça uzatılabilir; uzatma, beyanname verme süresinden itibaren üç ayı aşamaz. - **Zamanında karne alan hizmet erbabı / karne almayan hizmet erbabı** (VUK m.251): Karnesini zamanında almış ve vergisini tarh ettirmiş hizmet erbabının vergi borcu, ödenmemişse hizmet erbabı adına izlenir. Zamanında karne almamış veya vergisini tarh ettirmemiş hizmet erbabının vergisi iş veren adına tarh edilir. Karne alınmamışsa sorumluluk iş verene geçer; karne alınmışsa iş veren yalnızca ödenmeyen vergi ve gecikme zammından, madde metninde belirtildiği üzere, sorumlu tutulur. - **Ücret elde eden hizmet erbabı / Yoklama fişi mükellefi (251. madde kapsamı)** (VUK m.109): Ücret elde eden hizmet erbabı, bu maddenin karne hükümlerine tabi olan mükelleftir. 251. madde kapsamındaki mükellefler, yoklama fişi hükmünün dışında tutulmuştur. 251. madde kapsamındaki mükellefler hakkında bu maddedeki yoklama fişi yolu uygulanmaz, ayrı usul geçerlidir. - **Vergi karnesi bulunan hizmet erbabı / bulunmayan hizmet erbabı** (VUK m.238): Hizmet erbabının vergi karnesi varsa bordroda bu karnenin tarih ve numarası yazılır. Vergi karnesi yoksa bu bilgi bordroda yer almaz. Karne bilgisi koşulsuz değil, varlığa bağlı bir zorunluluktur. ## İlgili konular - Müteferrik istisnalar ve indirimler (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/muteferrik-istisnalar-ve-indirimler - Ücretler ve serbest meslek kazançları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ucretler-ve-serbest-meslek-kazanclari - Vergi tevkifatı ve muhtasar beyanname (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-tevkifati-ve-muhtasar-beyanname - Ekim ve sayım beyanı, vergi karnesi, muhafaza ve ibraz ödevleri (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ekim-ve-sayim-beyani-vergi-karnesi-muhafaza-ve-ibraz-odevleri - Verginin ödenmesi (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/taksitler-ve-mahsuplar ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2009/573 E., 2009/605 K., 30.12.2009 — ilgili: GVK m.63 - 10. Hukuk Dairesi, 2025/2819 E., 2025/8076 K., 13.05.2025 — ilgili: GVK m.31 - 10. Hukuk Dairesi, 2024/6252 E., 2025/567 K., 14.01.2025 — ilgili: GVK m.31 ## İlgili terimler [Vergi tevkifatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-tevkifati) · [Dar mükellefiyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dar-mukellefiyet) · [Engellilik indirimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/engellilik-indirimi) · [Beyanname verme süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyanname-verme-suresi) · [Destek personeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/destek-personeli) · [Düzeltme zamanaşımı süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzeltme-zamanasimi-suresi) · [Götürü gider usulü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/goturu-gider-usulu) · [Kesinleşmiş yargı kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesinlesmis-yargi-karari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.