--- title: "Hizmet kolu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hizmet-kolu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hizmet kolu **Kısaca:** Kamu kurum ve kuruluşlarının, sendikaların üye kaydedebileceği alanlara göre gruplandırılmasıdır. (4688 s. K. m.41) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu - Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.4 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4688-sayili-kamu-gorevlileri-sendikalari-ve-toplu-sozlesme-kanunu/madde-4#f1): Kamu görevlilerinin çalıştığı kamu işyerlerinin, yürütülen kamu hizmetinin niteliğine göre gruplandığı sınıflandırmadır. Sendikanın faaliyet alanını bu gruplandırma belirler. - Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.5 – Hizmet kolları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4688-sayili-kamu-gorevlileri-sendikalari-ve-toplu-sozlesme-kanunu/madde-5): Kamu görevlileri sendikasının kurulabileceği, maddede numaralanarak sayılmış alanlardır. Sendika, sayılan hizmet kollarından birinde kurulur. - Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.14 – Sendika üyeliğinin kazanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4688-sayili-kamu-gorevlileri-sendikalari-ve-toplu-sozlesme-kanunu/madde-14): Kamu görevlilerinin üye olabileceği sendikanın kapsamını belirleyen ölçüttür. Kamu görevlisi yalnızca çalıştığı işyerinin girdiği hizmet kolunda kurulu bir sendikaya üye olabilir. - Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.21 – Kamu Personeli Danışma Kurulu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4688-sayili-kamu-gorevlileri-sendikalari-ve-toplu-sozlesme-kanunu/madde-21): Kamu görevlilerinin çalıştığı mesleki ve hizmet alanlarının her biridir. Her hizmet kolunda en çok üyeye sahip sendikanın başkanı Kurula üye olarak katılır. - Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.41 – Yönetmelikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4688-sayili-kamu-gorevlileri-sendikalari-ve-toplu-sozlesme-kanunu/madde-41): Kamu kurum ve kuruluşlarının, sendikaların üye kaydedebileceği alanlara göre gruplandırılmasıdır. Kurumların hangi hizmet koluna gireceği bu madde uyarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Hizmet kolu esası / meslek esası** (4688 s. K. m.4): Sendika, hizmet kolundaki tüm kamu işyerlerinde çalışan kamu görevlilerini kapsayacak şekilde kurulur. Sendika, yalnızca belirli bir mesleğe mensup kamu görevlilerini örgütler. Meslek esasına göre kurulan sendika kanuna aykırıdır; bu yönde kurulmaya çalışılan oluşum kuruluş şartlarını taşımaz. - **Hizmet kolu esası / işyeri esası** (4688 s. K. m.4): Sendika, hizmet kolu içindeki farklı kamu işyerlerini kapsar. Sendika, tek bir kamu işyerinde çalışanları örgütler. İşyeri esasına göre kurulan sendika kanuna aykırıdır ve geçerli bir sendika olarak faaliyet gösteremez. - **İşyerinin girdiği hizmet kolu / başka hizmet kolu** (4688 s. K. m.14): Kamu görevlisi, çalıştığı işyerinin girdiği hizmet kolunda kurulu sendikaya üye olabilir. Başka hizmet kolunda kurulu bir sendikaya üyelik bu maddeye göre mümkün değildir. Hizmet kolu dışındaki sendikaya yapılan başvuru üyelik doğurmaz. - **Hizmet kolu belirlenmesi / Üye sayısı tespiti** (4688 s. K. m.41): Kurumların hangi hizmet koluna gireceğinin belirlenmesi, kurumun örgütlenme alanını tayin eder. Sendika üye sayılarının ve konfederasyon bağının belirlenmesi, sendikanın üye oranına ilişkin ölçümdür. Her ikisi de aynı yönetmelik yetkisi kapsamındadır, ancak hizmet kolu kararı sendikanın kuruluş alanını, üye sayısı tespiti ise sendikanın temsil gücünü etkiler. - **Genel bölüm / Hizmet kolu bölümü imzası** (4688 s. K. m.29): Sözleşmenin kamu görevlilerinin genelini ilgilendiren bölümü, Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanınca imzalanır. Sözleşmenin hizmet kolunu ilgilendiren bölümü ilgili sendika temsilcisi tarafından imzalanır. Her bölüm için imza yetkilisi farklıdır; imzalanan bölüm için Hakem Kuruluna başvuru yolu kapanır. - **Genel teklif / hizmet kolu teklifi** (4688 s. K. m.31): Kamu görevlilerinin geneline yönelik teklifleri Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetinin konfederasyon temsilcisi üyeleri hazırlar. Hizmet koluna ilişkin teklifi Heyetin ilgili sendika temsilcisi üyesi hazırlar. Her iki teklif de Devlet Personel Başkanlığına verilir; birden fazla hizmet kolunu ilgilendiren konular genel konular arasında görüşülür. ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2020/189 E., 2020/888 K., 17.11.2020 — ilgili: 4688 s. K. m.4 - 12. Daire, 2021/6381 E., 2025/2737 K., 27.05.2025 — ilgili: 4688 s. K. m.4 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/3213 E., 2024/1247 K., 30.05.2024 — ilgili: 4688 s. K. m.41 ## İlgili terimler [Kamu Personeli Danışma Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-personeli-danisma-kurulu) · [Kabul edilmiş sayılma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kabul-edilmis-sayilma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.