---
title: "Hukuki işlem nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukuki-islem"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Hukuki işlem

**Kısaca:** Belli bir hukuki sonucun doğmasına yönelik irade beyanıdır. Tek taraflı, iki taraflı veya çok taraflı olabilir; borçlandırıcı ya da tasarruf işlemi olması fark yaratmaz. (HMK m.200)

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.200 – Senetle ispat zorunluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-200): Belli bir hukuki sonucun doğmasına yönelik irade beyanıdır. Tek taraflı, iki taraflı veya çok taraflı olabilir; borçlandırıcı ya da tasarruf işlemi olması fark yaratmaz.

## Karıştırılan kavramlar

- **Hukuki işlem / hukuki fiil** (HMK m.200): Hukuki işlemlerde, değer sınırı aşıldığında senetle (kesin delille) ispat zorunludur. Hukuki fiillerde senet zorunluluğu yoktur ve hukuki fiiller tanık ve takdiri delillerle ispat edilebilir. Aynı tutarda olsa bile hukuki fiil tanıkla ispatlanabilir, hukuki işlem ise tanıkla ispatlanamaz.
- **Hukuki fiil / hukuki işlem** (TMK m.7): Sicilde yer alan kayıt bir hukuki fiile (örneğin doğum) ilişkinse, bu kaydın aksi her türlü delille ispatlanabilir. Kayıt bir hukuki işleme ilişkinse, kaydın aksinin ispatı senede karşı senetle ispat kuralına tabidir ve tanıkla ispat yasağı geçerlidir. Karşı taraf hukuki fiil kaydını tanık dahil her delille çürütebilir; hukuki işlem kaydında ise yazılı delil gerekir.
- **Dernekle hukuki işlem / dernekle uyuşmazlık** (TMK m.82): Dernekle yapılan bir sözleşme, satış, kira gibi işlemde oy yasağı doğar. Dernekle üye arasında doğmuş bir uyuşmazlığın çözümüne ilişkin kararda da yasak geçerlidir. Maddede her iki durum birlikte sayılmıştır; hangisinin söz konusu olduğu yasağın doğumunu değiştirmez, yalnızca karar konusunun bu ikisinden birine girmesi yeterlidir.
- **Kabul etme / satın alma (hukuki işlem türü)** (TCK m.165): Kabul, bağış, kiralama veya ödünç alma gibi satın alma dışındaki bir hukuki işlemle gerçekleşen eylemdir. Satın alma, bedel karşılığı mülkiyetin devrine dayanan eylemdir. Her iki hal de suçun oluşması için yeterlidir; kabulün biçimi aranmadığı için satın alma dışındaki işlemler de suç kapsamındadır.
- **Hukuki işlem tarihi / kanunun yürürlük öncesi fiiller** (5411 s. K. m.135): Kanunun yürürlüğünden sonra gerçekleşen fiiller bakımından madde doğrudan uygulanır. Kanunun yürürlüğünden önce gerçekleşen fiiller nedeniyle Fon'a ödeme yapılmasına sebep olan kişiler ve yakınları hakkında da madde uygulanır. Geçmiş fiiller bakımından da tedbir uygulanabilir; yürürlük tarihi tek başına koruma sağlamaz.
- **Tutanak / Ayrı bir hukuki işlem** (TBK m.359): Tutanak değer tespitini belgeler. Kira sözleşmesinin kendisi kiralananın ve devredilen şeylerin esaslı unsurlarını belirler. Tutanak, sözleşmenin yerine geçmez; sözleşmeyle birlikte okunur.

## İlgili konular

- Belge ve senetle ispat zorunluluğu (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/belge-ve-senetle-ispat-zorunlulugu

## İlgili terimler

[Açık muvafakat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/acik-muvafakat) · [Senetle ispat zorunluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/senetle-ispat-zorunlulugu) · [Kesin delil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-delil) · [Parasal sınır](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/parasal-sinir)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.