--- title: "Hukuki yarar nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukuki-yarar" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hukuki yarar **Kısaca:** Hukuki yarar, 4 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.400 · delil tespitinin istenebileceği hâller: Delil tespiti talebinin dayanağı olan, talep edenin bu işlemi istemekte korunmaya değer menfaatidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-400) - AYMKYUHK m.50 · kararlar: Yeniden yargılamanın ihlali gidermek bakımından anlam taşıyıp taşımadığını gösteren ölçüttür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-50) - 4686 s. K. m.13 · hakem kurulunun karar verme usulü ve tahkim yargılamasının sona ermesi: Davalının, uyuşmazlığın kesin olarak çözümünde taşıdığı menfaattir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4686-sayili-milletlerarasi-tahkim-kanunu/madde-13) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.63 – İhbarda bulunulan kişinin durumu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-63#f1): Davanın sonucunda taraflardan birinin kazanmasında ihbar edilen kişinin menfaatinin bulunmasıdır. Yarar, ihbar edilen kişinin hangi taraf yanında katılacağını belirler; ihbar eden tarafla sınırlı değildir. - HMK m.109 – Kısmi dava (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-109): Kısmi dava açan davacının, alacağın tümü yerine bir bölümü için dava açmakta korunmaya değer bir menfaatinin bulunmasıdır. Yargılama giderinden kaçınma gibi salt ekonomik bir yarar bu ölçütü karşılamaz; hukuki yarar dava şartıdır (m.114/1-h). - HMK m.361 – Temyiz edilebilen kararlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-361#f2): Temyiz eden tarafın kararın kaldırılmasıyla somut ve güncel bir kazanç elde edebileceği durumdur. Davada haklı çıkan taraf, hukuki yararı bulunmadıkça temyiz edemez. - HMK m.387 – Kararlara karşı başvuru yolları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-387#f1): Kararın ilgilinin hukuki durumunu doğrudan etkilemesi ve kararın kaldırılması ya da değiştirilmesiyle ilgilinin somut bir kazanç elde etmesidir. Yalnızca dolaylı ya da soyut bir menfaat hukuki yarar sayılmaz. - HMK m.400 – Delil tespitinin istenebileceği hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-400#f2): Delil tespiti talebinin dayanağı olan, talep edenin bu işlemi istemekte korunmaya değer menfaatidir. Kanunda açıkça öngörülen haller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimalinin varlığına bağlanmıştır. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.50 – Kararlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-50#f2): Yeniden yargılamanın ihlali gidermek bakımından anlam taşıyıp taşımadığını gösteren ölçüttür. Bu yarar bulunmayan hâllerde yeniden yargılama yerine tazminat veya genel mahkemede dava yolu gösterilir. ### Milletlerarası Tahkim Kanunu - Milletlerarası Tahkim Kanunu m.13 – Hakem kurulunun karar verme usulü ve tahkim yargılamasının sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4686-sayili-milletlerarasi-tahkim-kanunu/madde-13#f3-1): Davalının, uyuşmazlığın kesin olarak çözümünde taşıdığı menfaattir. Davacı davasını geri aldığında, davalı bu yarara dayanarak itiraz edebilir ve davanın geri alınmasını engelleyebilir. ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.52 – Tenfiz istemi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-52#f1): Tenfiz isteminde bulunma yetkisinin dayandığı ölçüttür. Kararın tenfizinden somut bir hukuki sonuç elde edecek kişi bu yetkiye sahiptir. Madde hukuki yararın kimlerde bulunduğunu saymaz; bu ölçüt somut olaya göre belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel hukuki yarar / kanunda açıkça öngörülen hâl** (HMK m.400): Genel halde, delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali aranır. Kanunda açıkça öngörülen hâllerde bu ihtimal şartı aranmaz; kanundaki özel koşul yeterlidir. Kanunda öngörülen hâlde, talep edenin ayrıca kayıp veya zorlaşma ihtimalini göstermesi gerekmez; bu ayrım ikinci fıkranın ilk cümlesinde yer alır. ## İlgili konular - İptal ve itiraz davalarına ilişkin ortak hükümler, bireysel başvuru (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/iptal-ve-itiraz-davalarina-iliskin-ortak-hukumler-bireysel-basvuru - Çekişmesiz yargı (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/cekismesiz-yargi - Dava çeşitleri, dava şartları ve ilk itirazlar (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/dava-cesitleri-dava-sartlari-ve-ilk-itirazlar - Davanın ihbarı ve davaya müdahale (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/davanin-ihbari-ve-davaya-mudahale - Delil tespiti ve diğer geçici hukuki korumalar (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/delil-tespiti-ve-diger-gecici-hukuki-korumalar - Temyiz (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/temyiz ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/224 E., 2025/467 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.387 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/251 E., 2025/468 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.387 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/375 E., 2025/474 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.387 ## İlgili terimler [Kısmi dava](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kismi-dava) · [İstinaf yolu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istinaf-yolu) · [Taraf sıfatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taraf-sifati) · [Delil tespiti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/delil-tespiti) · [Yeniden yargılama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-yargilama) · [Öğrenme anı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ogrenme-ani) · [Düşme kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dusme-karari) · [Çekişmesiz yargı işi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cekismesiz-yargi-isi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.