---
title: "Hüküm fıkrası nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum-fikrasi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Hüküm fıkrası

**Kısaca:** Hüküm fıkrası, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- HMK m.305 · hükmün tavzihi: Mahkemenin taraflara hangi hak ve borçları yüklediğini gösteren kısmıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-305)
- CMK m.232 · hükmün gerekçesi ve hüküm fıkrasının içereceği hususlar: Mahkemenin davayı sonuçlandıran kararının bulunduğu bölümdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-232)
- MÖHUK m.56 · karar: Yabancı ilamın icra edilebilir sonuçlarını içeren kısmıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-56)

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.303 – Kesin hüküm (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-303#f1): Mahkemenin talep hakkında verdiği sonucu gösteren kısımdır. Maddede kesin hükmün objektif sınırı bu fıkraya bağlanmıştır; gerekçe de yalnızca hüküm fıkrasına bağlı talepler kadar kapsanır.
- HMK m.305 – Hükmün tavzihi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-305#f2): Mahkemenin taraflara hangi hak ve borçları yüklediğini gösteren kısmıdır. Tavzih yolu kural olarak bu fıkraya ilişkin olup, gerekçe ile hüküm arasındaki çelişkiler ayrıca tartışılabilir.

### Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.232 – Hükmün gerekçesi ve hüküm fıkrasının içereceği hususlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-232#f6): Mahkemenin davayı sonuçlandıran kararının bulunduğu bölümdür. Madde, bu fıkrada yer alacak unsurları ayrıca sayar; gerekçe ile birlikte kararın bütününü oluşturur.

### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
- MÖHUK m.56 – Karar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-56): Yabancı ilamın icra edilebilir sonuçlarını içeren kısmıdır. Tenfiz kararı, yabancı kararın bu kısmıyla sınırlıdır ve tenfiz hakimi bu kısma ekleme yapamaz.

## Karıştırılan kavramlar

- **Hüküm fıkrası / gerekçe** (CMK m.232): Hüküm fıkrasında kararın niteliği, uygulanan maddeler, ceza miktarı ve kanun yolu bilgisi bulunmalıdır. Gerekçede delillerin değerlendirilmesi ve hukuki nitelendirme yer alır; bu konular bu maddenin hüküm fıkrasına ilişkin kısmında sayılmamıştır. Kanun yolu ve ceza miktarı hüküm fıkrasında gösterilmezse hüküm bilgisi eksik kalır; gerekçe ayrıca CMK m.230 kapsamında değerlendirilir.
- **Hüküm fıkrası / Hükmün gerekçesi** (HMK m.305): Hüküm fıkrası, taraflara hak ve borç yükleyen kısımdır. Gerekçe, hükmün dayanağını açıklayan kısımdır. Kural olarak tavzih yalnız hüküm fıkrası için istenebilir; gerekçenin açıklanması için tavzih yoluna başvurulamaz. Ancak hüküm ile gerekçe arasında çelişki varsa bu çelişkinin giderilmesi istenebilir.
- **Hüküm fıkrası / gerekçeli karar** (4054 s. K. m.54): Kurul kararının hüküm fıkrasının taraflara bildirilmesi, sürenin başlaması bakımından ayrı bir tarih doğurur mu sorusu. Madde, süre başlangıcını yalnızca gerekçeli kararın tebliğine bağlamıştır. Hüküm fıkrasının bildirilmesi tek başına süreyi başlatmaz; süre gerekçeli kararın tebliğ tarihinden işler.

## İlgili konular

- Kamu davasının sona ermesi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kamu-davasinin-sona-ermesi
- Hükmün tashihi, tavzihi ve tamamlanması, davaya son veren taraf işlemleri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukmun-tashihi-tavzihi-ve-tamamlanmasi-davaya-son-veren-taraf-islemleri
- Hüküm (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukum

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2023/221 E., 2024/736 K., 18.12.2024 — ilgili: HMK m.305
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/1038 E., 2024/538 K., 06.11.2024 — ilgili: MÖHUK m.56
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/425 E., 2024/436 K., 18.09.2024 — ilgili: HMK m.303

## İlgili terimler

[Karşı oy gerekçesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karsi-oy-gerekcesi) · [Cüzi halef](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cuzi-halef) · [Ret kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ret-karari) · [Müteselsil Borçluluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muteselsil-borcluluk) · [Maddi anlamda kesin hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maddi-anlamda-kesin-hukum) · [Tavzih](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tavzih) · [Külli halef](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kulli-halef) · [Gerekçeli karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gerekceli-karar)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.