---
title: "Hüküm ve tasarruf nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum-ve-tasarruf"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Hüküm ve tasarruf

**Kısaca:** Devletin bu kaynaklar üzerinde egemen yetki ve kamu hukuku bakımından denetim yetkisini kullanmasını ifade eder. Kaynakların devletin mülkiyetinde olması anlamına gelmek zorunda değildir; devlet bu kaynakları yönetme ve düzenleme yetkisine sahiptir. (Anayasa m.168)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.43 – A. Kıyılardan yararlanma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-43#f1): Devletin kıyılar üzerinde egemen yetki kullanması ve bunları kendi denetiminde tutması anlamına gelir. Bu ifade, kıyının özel mülkiyet konusu olamayacağı anlamına gelir.
- Anayasa m.168 – III. Tabii servetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-168#f1): Devletin bu kaynaklar üzerinde egemen yetki ve kamu hukuku bakımından denetim yetkisini kullanmasını ifade eder. Kaynakların devletin mülkiyetinde olması anlamına gelmek zorunda değildir; devlet bu kaynakları yönetme ve düzenleme yetkisine sahiptir.

### Türk Petrol Kanunu
- Türk Petrol Kanunu m.3 – Mülkiyet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-3#f1): Devletin bir kaynak üzerindeki egemenlik niteliğindeki yetkisini ifade eder. Bu yetki mülkiyet hakkından ayrıdır ve kaynağın aranması, işletilmesi ile bu faaliyetlere ilişkin izin verme yetkisini kapsar.

## Karıştırılan kavramlar

- **Mülkiyet / hüküm ve tasarruf** (1380 s. K. m.7): Kapsam, mülkiyetin kime ait olduğuna değil, yerin kamu idaresinin hüküm ve tasarrufunda bulunup bulunmadığına bağlanmıştır. Mülkiyeti kamuya ait olmasa da kamu idaresinin fiilen yönettiği yer de ölçüte girebilir. Yerin hukuki statüsü tespit edilmeden izin yükümlülüğünün varlığına karar verilemez.

## İlgili konular

- Mali ve ekonomik hükümler, çeşitli hükümler, son hükümler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/mali-ve-ekonomik-hukumler-cesitli-hukumler-son-hukumler
- Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler, kamu yararı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/sosyal-ve-ekonomik-haklar-ve-odevler-kamu-yarari

## Örnek kararlar

- 2021/128 E., 2022/68 K., 04.08.2022 — ilgili: 6491 s. K. m.3
- 2013/96 E., 2014/118 K., 03.07.2014 — ilgili: 6491 s. K. m.3
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/818 E., 2025/136 K., 19.03.2025 — ilgili: Anayasa m.43

## İlgili terimler

[Kullanılış amacı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kullanilis-amaci) · [Sahil şeridi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sahil-seridi)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.