--- title: "Hüküm nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hüküm **Kısaca:** Hüküm, 4 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.274 · etkin pişmanlık: Mahkemenin davayı esastan sonuçlandıran kararıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-274) - HMK m.300 · hükmün korunması: Mahkemenin davayı karara bağlayan ve hüküm fıkrasını içeren kararı. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-300) - CMK m.223 · duruşmanın sona ermesi ve hüküm: Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararları bu niteliktedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-223) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.294 – Hüküm, hükmün verilmesi ve tefhimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-294#f1): Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karardır. Usule ilişkin nihai kararlar hüküm değildir, ancak bu maddenin altıncı fıkrası gereğince hükme ilişkin hükümlere tabi olabilir. - HMK m.297 – Hükmün kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-297#f1): Mahkemenin davayı karara bağlayan ve "Türk Milleti Adına" verdiği, birinci fıkrada sayılan unsurları taşıyan karar metnidir. Hükmün biçimi ile içeriği bu maddeyle belirlenir. - HMK m.298 – Hükmün yazılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-298#f1): Mahkemenin davayı sonuçlandıran kararının yazılı hâlidir. Hükmü yazma ve imzalama yetkisi, kararı veren hâkim veya heyetin üyelerine aittir. - HMK m.300 – Hükmün korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-300#f1): Mahkemenin davayı karara bağlayan ve hüküm fıkrasını içeren kararı. Madde, arşivde korunacak olan nesneyi bu kavram üzerinden belirler. ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.9 – Yabancı ülkede hüküm verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-9#f1): Maddede yer alan ifadeyle mahkûmiyet hükmüdür. Madde metni hükmün mahkûmiyet, beraat, düşme veya ret biçiminde olmasını ayırt etmeden, yabancı ülkede verilen kararı kapsayacak biçimde kurulmuştur ve bu konuda ayrıca bir ölçüt getirmez. - TCK m.274 – Etkin pişmanlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-274#f1): Mahkemenin davayı esastan sonuçlandıran kararıdır. Maddenin birinci ve ikinci fıkrasında gerçeğin söylenmesinin zamanı hükümle sınırlandırılmıştır. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.223 – Duruşmanın sona ermesi ve hüküm (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-223#f1): Maddenin birinci fıkrasında sayılan ve davayı esastan ya da usulden sonlandıran mahkeme kararlarıdır. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararları bu niteliktedir. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.24 – Kararlarda bulunacak hususlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-24#f1-e): Davanın sonucunu bağlayıcı biçimde ortaya koyan karar kısmıdır. Tazminat davalarında hükmedilen tazminat miktarı da bu kısımda yer alır. ## Karıştırılan kavramlar - **Usule ilişkin nihai karar / esasa ilişkin nihai karar (hüküm)** (HMK m.294): Usule ilişkin nihai karar, yetki veya görev gibi usul konusunda verilir ve tarafların maddi hukuk açısından haklı olup olmadığı hakkında tespit içermez. Esasa ilişkin nihai karar, uyuşmazlığın esası hakkında verilir ve tarafların maddi hukuk bakımından haklı olup olmadıklarına dair bir sonuca varır; bu karar hükümdür. Yalnız esasa ilişkin nihai karar hüküm sayılır. Usule ilişkin nihai karar ise hükme ilişkin hükümlere ancak niteliğine aykırı düşmediği ölçüde tabidir. - **Hüküm sonucu (kısa karar) / gerekçeli karar** (HMK m.294): Hüküm sonucu, duruşmada tefhim edilen ve duruşma tutanağına geçirilen sonuç kısmıdır. Gerekçeli karar, hükmün gerekçesini de içeren yazılı metindir ve sonradan yazılabilir. Zorunlu nedenle yalnız hüküm sonucu tefhim edilmişse gerekçeli karar bir ay içinde yazılmalıdır; gerekçeli karar tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz. - **Olağan tefhim / zorunlu nedenle yalnız hüküm sonucunun tefhimi** (HMK m.294): Olağan durumda hüküm, gerekçesiyle birlikte tefhim edilebilir. Zorunlu nedenlerle yalnız hüküm sonucu tefhim edildiğinde gerekçeli karar sonradan yazılır. İkinci halde gerekçeli kararın tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir. - **Hüküm sonucu / gerekçe** (HMK m.297): Hüküm sonucu, taleplere verilen cevabı ve taraflara yüklenen borç ile tanınan hakları gösterir. Gerekçeye ait söz tekrar edilmez. Gerekçe, vakıaların, delillerin değerlendirmesini ve hukuki sebepleri içerir. Hükmün dayanağını oluşturur. Hüküm sonucu tek başına okunduğunda infaz edilebilir olmalıdır; gerekçe ise kanun yolu denetimini sağlar. İkisi arasında çelişki bulunması hükmü etkisiz kılar. - **Bağlanmış (kayıtsız) hüküm / şarta bağlı hüküm** (HMK m.297): Kayıtsız ve şartsız hüküm açık ve doğrudan infaz edilebilir. Şarta bağlı veya terditli hüküm, infaz edilebilirliği bir koşulun gerçekleşmesine bağlar. Şarta bağlı hüküm 297/2 kapsamında açık olmadığından bozmayı gerektirir. - **Arşivde korunan hüküm / imza ve mühür eksik hüküm** (HMK m.300): Hâkim ve zabıt kâtibi imzalarını ile mahkeme mührünü taşıyan hüküm, madde uyarınca arşivde korunur. Bu unsurlardan birini taşımayan hüküm, maddenin koruduğu nitelikte bir hüküm olarak değerlendirilmez. Arşivde koruma güvencesi yalnızca eksiksiz biçimde oluşturulmuş hükme tanınır. Eksik unsur, hükmün usulüne uygun olmadığı anlamına gelir. ## İlgili konular - Hüküm (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukum - Kanunun uygulama alanı (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/kanunun-uygulama-alani - İftira, başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/iftira-baskasina-ait-kimlik-veya-kimlik-bilgilerinin-kullanilmasi - Kamu davasının sona ermesi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kamu-davasinin-sona-ermesi - Davaların karara bağlanması ve tutanaklar (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/davalarin-karara-baglanmasi-ve-tutanaklar ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/222 E., 2024/413 K., 12.09.2024 — ilgili: HMK m.294, HMK m.297, HMK m.298 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/221 E., 2024/736 K., 18.12.2024 — ilgili: HMK m.294, HMK m.298 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/998 E., 2024/363 K., 03.07.2024 — ilgili: HMK m.294, HMK m.298 ## İlgili terimler [Gerekçe](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gerekce) · [Karşı oy](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karsi-oy) · [Zabıt kâtibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zabit-k-ti-bi) · [Gerekçeli karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gerekceli-karar) · [Tefhim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tefhim) · [Ceza verilmesine yer olmadığı kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ceza-verilmesine-yer-olmadigi-karari) · [Hüküm sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum-sonucu) · [Beraat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beraat) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.