--- title: "Hükümlü nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukumlu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Hükümlü **Kısaca:** Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü bulunan ve cezası infaz edilen kişidir. (CGTİHK m.24) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun - CGTİHK m.13 – Gözlem ve sınıflandırma merkezleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-13): Hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü bulunan ve bu hükme göre cezası infaz edilen kişidir. Tutuklu ve şüpheli bu kavramın dışındadır. - CGTİHK m.24 – Hükümlülerin gruplandırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-24#f1): Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü bulunan ve cezası infaz edilen kişidir. Maddedeki gruplandırma yalnızca bu kişiler için yapılır. - CGTİHK m.70 – Din ve vicdan özgürlüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-70#f1): Hakkında verilen mahkûmiyet hükmü kesinleşmiş ve cezası infaz edilmekte olan kişidir. Maddedeki güvenceler bu sıfatı taşıyanlar için tanınmıştır. - CGTİHK m.91 – Hükümlüye iş bulmada yardım (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-91#f1): Hakkında verilen hapis cezası veya güvenlik tedbirinin infazı süreci devam eden kişidir. Madde, salıverilme anındaki hükümlüyü ve onun iş hayatına yönlendirilmesini konu alır. ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.284 – Tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-284#f1): Hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunan kişidir. Suçun oluşması, hükmün infazı için aranmasına ve yerinin bilinmesine bağlıdır. - TCK m.292 – Hükümlü veya tutuklunun kaçması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-292#f1): Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan ve cezasını çeken kişidir. Hapis cezası adli para cezasından çevrilmiş olanlar da fıkra 5 uyarınca aynı hükme tabidir. - TCK m.294 – Kaçmaya imkan sağlama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-294#f2): Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü bulunan ve ceza infazı altında olan kişidir. İkinci fıkranın konusunu oluşturur ve cezanın türüne göre ayrı ceza aralığı öngörülmüştür. ## Karıştırılan kavramlar - **Hükümlü / tutuklu kişi** (TCK m.284): Hükümlü bakımından suç, hükmün infazı amacıyla aranan ve yeri bilinen kişi için oluşur. Tutuklu bakımından suç, tutuklama kararı bulunan şüpheli veya sanık için oluşur. Hükümlü bakımından yerin bildirilmemesinin suç olabilmesi hükmün infazı için aranmasına bağlıdır. Sonradan yakalanmış olmak suçun oluşumunu etkilemez. - **Tutuklu veya hükümlü / fıkra 5 kapsamındaki kişiler** (TCK m.292): Tutuklu ve hükümlüler maddenin esas muhatabıdır. İnfaz kurumu dışında çalıştırılan hükümlü ile adli para cezasından çevrilmiş hapis cezası olanlar fıkra 5 ile aynı hükme bağlanır. Bu kişiler bakımından da bu maddedeki cezalar ve artırımlar uygulanır. - **Gözaltına alınan-tutuklu / Hükümlü** (TCK m.294): Birinci fıkra, gözaltına alınan veya tutuklu kişinin kaçmasını sağlamayı düzenler. İkinci fıkra, hükümlünün kaçmasını sağlamayı düzenler ve kişinin hukuki durumunu hükümlü olarak belirler. Birinci fıkrada bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörülürken, ikinci fıkrada çekilecek ceza süresine göre iki yıldan beş yıla kadar hapis öngörülür; müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet için ayrıca ceza aralığı verilir. - **Hükümlü / Tutuklu alınması / Genel arama** (430 s. K. m.3): Hükümlü veya tutuklunun geçici olarak alınması, kişi özgürlüğünü etkileyen bir tedbirdir ve hâkim kararı gerektirir. Arama ise mekân ve eşyaya ilişkin bir tedbirdir; gecikmesinde sakınca görülen hallerde doğrudan yaptırılabilir. Hâkim kararı, geçici alınmada zorunlu iken aramada gecikmesinde sakınca görülen hallerde zorunlu değildir. - **Cezası ertelenen hükümlü / Cezası infaz edilen hükümlü** (DMK m.143): Memurluğa engel olmayan bir cezayla hükümlü olup cezası ertelenen memur, bu madde kapsamındadır. Cezası ertelenmeyip infaz edilen memur bu bentten yararlanamaz. Erteleme olmadan tedbir bu madde gereğince kaldırılamaz. - **Hükümlü kişiyle işbirliği / Hükümlü kişinin büroda çalıştırılması** (Av. K. m.45): Büroda çalıştırılmayan ama avukatla başka biçimde ilişki kuran kişi de ikinci fıkranın kapsamına girer. Büroda fiilen çalıştırılan kişi ise hem işbirliği hem çalıştırma yasağının muhatabı olur. İkinci fıkranın iki ayrı yasağı vardır; işbirliği için çalıştırma şartı aranmaz, çalıştırma ise ayrıca yasaktır. ## İlgili konular - Muhafaza görevini kötüye kullanma (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/muhafaza-gorevini-kotuye-kullanma - Suçu bildirmeme ve kamu görevlisinin suçu bildirmemesi (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/sucu-bildirmeme-ve-kamu-gorevlisinin-sucu-bildirmemesi ## Örnek kararlar - 10. Daire, 2021/5239 E., 2025/2397 K., 06.05.2025 — ilgili: CGTİHK m.13, CGTİHK m.24 - 2025/87 E., 2025/253 K., 11.12.2025 — ilgili: TCK m.284 - Ceza Genel Kurulu, 2021/44 E., 2022/790 K., 08.12.2022 — ilgili: TCK m.294 ## İlgili terimler [Mükerrir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mukerrir) · [İtiyadi suçlu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-tiyadi-suclu) · [Tutuklu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tutuklu) · [Doğrudan kast](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-kast) · [Cebir veya tehdit](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cebir-veya-tehdit) · [İşbirliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isbirligi) · [Etkin pişmanlık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/etkin-pismanlik) · [Bildirim yükümlülüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bildirim-yukumlulugu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.