--- title: "İhtiyati Haciz nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-htiyati-haciz" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İhtiyati Haciz Diğer yazımlar: Ihtiyati haciz **Kısaca:** İhtiyati Haciz, 4 kanunda 16 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.486 · geçici önlemler: Muhtemel zararın güvence altına alınması için vasinin mallarına konulan geçici haciz tedbiridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-486) - TTK m.1359 · esas hakkında: Alacağın güvence altına alınması amacıyla borçlunun mallarına konulan geçici el koyma tedbiridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1359) - İİK m.257 · ihtiyati haciz şartları: Para alacağını güvence altına almak amacıyla mahkeme kararıyla borçlunun mal varlığına geçici olarak el konulmasını sağlayan koruma yöntemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-257) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.237 – II- Sorumluluğun derecesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-237#f2): Henüz alacağın vadesi gelmeden veya hüküm alınmadan, borçlunun malvarlığı üzerinde alacağın korunması için konulan geçici haciz türüdür. Ortakların kişisel mallarına karşı da konulabilir. - TTK m.1030 – 7. İpoteğin hükümleri a) Alacağın muaccel olmasından önce aa) İpotekli alacaklının hakları aaa) Gemi maliki aleyhine (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1030): Gemi üzerinde 1353 uncu maddeye göre konulan geçici haciz tedbiridir. Burada mahkeme, alacaklının istemi üzerine bu tedbire karar verebilir. - TTK m.1326 – VI- Düşmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1326): Gemi üzerinde, alacağın henüz cebri icra yoluyla satışa çıkarılmadan önce alınan geçici koruma tedbiridir. Gemi ihtiyaten haczedilip sonucunda cebri icra yoluyla satılırsa, birinci fıkradaki bir yıllık süre işlemez. - TTK m.1359 – b) Esas hakkında (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1359#f1): Alacağın güvence altına alınması amacıyla borçlunun mallarına konulan geçici el koyma tedbiridir. Bu maddede ihtiyati haczi karar veren mahkeme ve uygulayan icra dairesi, sonraki dava ve takip bakımından yetkilidir. - TTK m.1365 – b) İhtiyati hacze başlama süresi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1365#f2): Deniz alacağının teminat altına alınması için mahkeme kararına dayanılarak gemiye geçici olarak el konulmasıdır. Haczin uygulanması icra dairesinin işidir ve karar verilmiş olması yeterli değildir; istem üzerine icra dairesince uygulanır. - TTK m.1372 – c) Tarafların anlaşması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1372): Deniz alacağının güvenceye alınması amacıyla geminin üzerine konulan geçici hacizdir. Teminatın konu olduğu haciz budur ve madde bu haczin kaldırılmasının koşullarını değil, teminatın içeriğini düzenler. - TTK m.1380 – 4. Rehinli alacaklıların takip hakkı a) Kanuni rehin hakkı sahiplerinin (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1380): Para alacağının ileride haciz ve satış yoluyla alınabilmesini güvence altına alan geçici koruma tedbiridir. Bu maddede, ihtiyati hacizden sonra alacağın takibinin tamamlanması amacıyla rehin yolu kullanılabilir. - TTK m.1382 – III - Cebrî satış — 1. Haciz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1382): Kesin hüküm veya ilâm bulunmayan alacak için geçici nitelikte konulan haczdir. Gemilerde ihtiyati haciz yalnızca deniz alacakları için mümkündür (m.1353); bu maddenin ikinci fıkrası bu sınırın kesin haczde aranmayacağını belirtir. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.257 – İhtiyati haciz şartları: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-257#f2): Para alacağını güvence altına almak amacıyla mahkeme kararıyla borçlunun mal varlığına geçici olarak el konulmasını sağlayan koruma yöntemidir. Kesin haciz değildir; alacaklı bu haczi ilamsız veya ilamlı takiple kesinleştirmek zorundadır. - İİK m.263 – Borçlu tarafından gösterilecek teminat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-263): Alacağın henüz vadesi gelmemiş ya da ilamsız takipte henüz icra emri ile kesinleşmemiş durumda, borçlunun mallarının kaçırılmasını önlemek için uygulanan geçici haczdir. Bu maddedeki bırakma işlemi, haczin sürdüğü bir ihtiyati hacze bağlıdır. - İİK m.268 – İcrai hacizlere iştirak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-268#f1): Alacaklının, alacağını henüz icra takibiyle ileri süremediği hâllerde, borçlunun malları üzerine geçici nitelikte koydurduğu haczdir. Kesin hacze dönüşmediği sürece geçicidir ve bu hacizle elde edilen rüçhan sağlanmaz. - İİK m.281 – İptal davalarında yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-281#f2): İptale tabi tasarrufun konusu mallar üzerinde, alacaklının talebi üzerine dava sırasında verilebilen geçici haciz korumasıdır. Karar için teminat gösterilmesi gerekir; teminatın lüzum ve miktarı mahkemece takdir edilir. ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.13 – İhtiyati haciz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-13#f1): Amme alacağının tahsilinin tehlikeye girmesini önlemek için, alacağın kesinleşmiş takibinden önce borçlunun mallarına geçici olarak konulan haciz türüdür. Maddede ihtiyati haciz kararı, mahallin en büyük memurunun onayı ile verilir ve kesin bir mahkeme kararı gerektirmez. - AATUHK m.18 – İhtiyati tahakkukun neticeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-18#f3): Tahakkuk eden vergi ve resim ile bunların zam ve cezaları için, ödeme zamanı gelmeden borçlunun mallarına geçici olarak el konulmasıdır. Bu maddede ihtiyati haciz, tahsil değil güvence aracıdır. - AATUHK m.20 – İhtiyati tahakkuka itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-20#f1): İhtiyati tahakkuk üzerine, alacağın tahsilini güvence altına almak amacıyla borçlunun mallarına konulan geçici haciz işlemidir. Kesin bir takip sonucu değildir ve itiraz konusu olabilir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.486 – 3. Geçici önlemler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-486#f1): Muhtemel zararın güvence altına alınması için vasinin mallarına konulan geçici haciz tedbiridir. Maddede gerekirse muhtemel zarar gözetilerek uygulanır. ## Karıştırılan kavramlar - **İhtiyati haciz / rehin hakkı önceliği** (İİK m.268): Rehinden önce konmuş ihtiyati veya icrai haciz bulunan hâlde, bu haciz rehinden önceki hacze iştirak eder. Rehinden sonra konmuş haciz, rehinden önceki hacze katılamaz. Rehinden önce konmuş haciz, rehin alacaklısına karşı üstün gelir; burada âmme alacağı dahil hiçbir haciz rehinden önceki hacze iştirak edemez. - **İhtiyati haciz masrafı / rüçhan hakkı** (İİK m.268): İhtiyati haciz masrafları satış tutarından alınır. İhtiyati haciz diğer alacaklılara karşı rüçhan hakkı vermez. Masraflar öncelikli olarak karşılanır, ancak ihtiyati haciz sahibine diğer alacaklılara karşı öncelik sağlanmaz. - **Mal üzerinde ihtiyati haciz / elden çıkarılmış malın kıymeti üzerinde ihtiyati haciz** (İİK m.281): Tasarruf konusu mal hâlâ lehine tasarruf yapılan üçüncü kişinin elinde ise, ihtiyati haciz doğrudan o mal üzerinde verilebilir. Mal üçüncü kişi tarafından elden çıkarılmışsa, haciz yerine kaim olan kıymet üzerinde istenir. Elden çıkarılmış malın kıymetine ilişkin ihtiyati hacizde teminat gösterilmeden karar verilemez; teminat zorunludur. - **İhtiyati haciz (bu madde) / Genel ihtiyati tedbir** (TMK m.486): Bu maddedeki ihtiyati haciz, vasinin mallarına karşı muhtemel zararın güvence altına alınması için konulan özel bir tedbirdir. Genel ihtiyati tedbir HMK m.389 vd. çerçevesinde uyuşmazlık konusu hakka ilişkin olarak verilir. Vasinin mallarına karşı yapılan tedbir, vesayet makamının ve maddenin koşullarına bağlıdır; HMK'nın genel tedbir koşulları otomatik olarak aranmaz. - **Şirkete karşı ihtiyati haciz / ortağın kişisel mallarına karşı ihtiyati haciz** (TTK m.237): Şirket aleyhine konulan ihtiyati hacizde, birinci fıkrada aranan başvuru koşullarının gerçekleşmesi gerekir. Ortağın kişisel mallarına konulan ihtiyati haciz, birinci fıkra hükmüne bakılmaksızın mümkündür. İkinci fıkra uyarınca ortağa karşı konulan ihtiyati hacizde İİK m.264/1 süresi, ortağa karşı dava yetkisinin doğduğu tarihten işlemeye başlar. - **İhtiyati haciz ile cebri icra satışı / ihtiyati haciz yapılmaması** (TTK m.1326): Bir yıllık sürenin dolmasından önce geminin ihtiyaten haczedilmiş ve cebri icra yoluyla satılması hâlinde rehin hakkı düşmez. Haciz yapılmadan süre dolarsa rehin hakkı düşer. Haczin yalnızca yapılması yetmez; sürenin dolmasından önce cebri icra satışıyla sonuçlanması gerekir. ## İlgili konular - İhtiyati haciz (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/ihtiyati-haciz - Amme alacaklarının korunması ve ihtiyati haciz (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/amme-alacaklarinin-korunmasi-ve-ihtiyati-haciz - Rehinli alacakların takibi, rehinli alacaklıların takip hakkı ve cebrî satış (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/rehinli-alacaklarin-takibi-rehinli-alacaklilarin-takip-hakki-ve-cebri-satis - Cebrî icraya ilişkin özel hükümler, gemiler hakkında ve yetkili mahkeme (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/cebri-icraya-iliskin-ozel-hukumler-gemiler-hakkinda-ve-yetkili-mahkeme - Geminin serbest bırakılması (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/geminin-serbest-birakilmasi - İhtiyati haczin yapılması (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/ihtiyati-haczin-yapilmasi ## Örnek kararlar - Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2026/303 E., 2026/547 K., 11.05.2026 — ilgili: İİK m.263, İİK m.268 - Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2026/654 E., 2026/425 K., 15.04.2026 — ilgili: İİK m.263, İİK m.268 - Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2026/664 E., 2026/441 K., 15.04.2026 — ilgili: İİK m.263, İİK m.268 ## İlgili terimler [Gemi alacaklısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-alacaklisi) · [Deniz alacağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deniz-alacagi) · [Teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat) · [Derhâl uygulama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/derhal-uygulama) · [Para borcu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/para-borcu) · [Rehinle temin edilmiş alacak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rehinle-temin-edilmis-alacak) · [Serbest takdir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-takdir) · [Taahhüt senedi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taahhut-senedi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.