--- title: "İktisap nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-ktisap" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İktisap **Kısaca:** İktisap, 6 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.274 · değer artış payı: Bir malvarlığı unsurunun edinilmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-274) - İİK m.150/C · tapu idaresine haber verme: Taşınmaz üzerinde mülkiyet veya başka bir aynî hak kazanmayı ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-150c) - GVK m.17 · istisnası: Hizmet erbabının pay senedini bedelsiz veya indirimli olarak edinmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-17) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.274 – IV. Değer artış payı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-274): Bir malvarlığı unsurunun edinilmesi anlamına gelir. Kanuna göre taşınmazda mülkiyet hakkının edinilmesine yapılan katkı kadar sınırlı ayni hak edinimlerini ve eşe ait borçların ödenmesini de içerir. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.150/C – Tapu idaresine haber verme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-150c#f1): Taşınmaz üzerinde mülkiyet veya başka bir aynî hak kazanmayı ifade eder. Maddedeki koruma, şerh tarihinden sonra iktisap edenler bakımından işler. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.17 – istisnası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-17#f3): Hizmet erbabının pay senedini bedelsiz veya indirimli olarak edinmesidir. İktisap tarihi, elden çıkarma süresinin hesabında başlangıç noktası olur. ### Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu - Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu m.32 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/205-sayili-ordu-yardimlasma-kurumu-kanunu/madde-32#f1): Kurumun mal varlığına yeni bir değer katan edinimleri anlatır. Hangi iktisabın yapılabileceği 33. maddenin hükümlerine göre belirlenir. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.97 – Mükellef (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-97): Bir malın mülkiyetinin bir kişiye geçmesidir. Bent (a) bakımından harcı yükleyen olgu budur; mülkiyet hakkını kazanan kişi harcı öder. ### Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu - Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.65 – Muafiyetler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-65#f1): Gayrimenkulün kuruluş tarafından mülkiyet veya başka bir aynî hakla edinilmesidir. Madde hem mevcut hem ileride edinilecek gayrimenkulleri kapsar. ## Karıştırılan kavramlar - **Zamanaşımı başlangıcı: iktisap / elden çıkarma** (GVK m.17): Vergi alınamayan dönemler için zamanaşımının pay senedinin elden çıkarıldığı tarihi izleyen takvim yılı başından başlaması. Genel vergi zamanaşımının alınamayan verginin doğduğu tarihten işlemeye başlaması. Madde, geri alınacak verginin zamanaşımını elden çıkarma yılına bağlar; genel başlangıç kuralından ayrılır. - **Birden fazla iktisap eden / Tek iktisap eden** (Harçlar K. m.97): Mülkiyeti birlikte iktisap eden birden fazla kişi bulunursa, bent (a) uyarınca her biri harcı kendi hissesi oranında öder. Tek bir kişi mülkiyeti iktisap ederse, harcın tamamı o kişiye yüklenir. Harç yükü, hisse oranına göre paylaşılır; tek kişide tamamı ona aittir. - **Şerhten önce iktisap eden / Şerhten sonra iktisap eden** (İİK m.150/C): Taşınmazı takibin başlamasından veya şerhten önce kazanan kişi, takipte muhatap olan ilgili üçüncü kişidir. Taşınmazı şerh tarihinden sonra kazanan kişi, şerhle korunan ve artık tebligat yapılmayan kesimdir. Önceki iktisap edenlere ödeme veya icra emri tebliğ edilir; sonraki iktisap edenlere tebliğ edilmez ve takip onlara karşı şerhle yürür. - **Veraset / diğer iktisap şekilleri** (GVK geç. m.46): Veraset yoluyla iktisap edilen gayrimenkullerde dört yıllık elde tutma süresi aranmaz. Diğer iktisap şekillerinde dört yıldan fazla elde tutulmuş olma şartı aranır. Mirasla edinilen konutun kısa sürede satılması halinde de istisna uygulanabilir. - **1/1/2007 öncesi iktisap / sonrası iktisap** (GVK geç. m.71): 1/1/2007 tarihinden önce iktisap edilmiş mal veya haklar, geçici maddenin kapsamına girer. Bu tarihten sonra iktisap edilen mal veya haklar, geçici maddenin kapsamı dışında kalır. Yalnız öncesi iktisaplarda dört yıllık süre esas alınır; sonrası iktisaplarda bu geçici madde uygulanmaz ve genel hükümler geçerlidir. - **Alış bedeli / iktisap ile ilgili diğer giderler** (VUK m.268/A): Kıymetin satın alma bedeli, yani satıcıya ödenen karşılık, alış bedelidir. Kıymetin iktisabı için yapılan diğer harcamalar, örneğin madde metninde sayılmayan ancak edinme sürecinde ortaya çıkan giderler, alış bedelinin parçası değildir. Bu giderler alış bedeline dahil olmadığından, alış bedeli tutarı üzerinden yapılacak hesaplamalara (örneğin amortisman matrahı) girmez; ayrı bir gider kalemi olarak ele alınırlar. ## İlgili konular - Gemi ve liman harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/gemi-ve-liman-harclari - Takip talebi ve ödeme emri, ipoteğin paraya çevrilmesi (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/tasinir-rehninin-paraya-cevrilmesi-ve-ipotegin-paraya-cevrilmesi - Üçüncü kişilere karşı sorumluluk, mal rejiminin sona ermesi ve tasfiye (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/ucuncu-kisilere-karsi-sorumluluk-mal-rejiminin-sona-ermesi-ve-tasfiye - Esnaf muaflığı, diğer muaflık ve istisnalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/esnaf-muafligi-ve-vergiden-muaf-ciftciler ## Örnek kararlar - 9. Daire, 2022/884 E., 2024/1857 K., 18.04.2024 — ilgili: 5362 s. K. m.65 - 9. Daire, 2022/885 E., 2024/1858 K., 18.04.2024 — ilgili: 5362 s. K. m.65 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2022/657 E., 2023/546 K., 24.05.2023 — ilgili: 205 s. K. m.32 ## İlgili terimler [Değer artış payı alacağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deger-artis-payi-alacagi) · [İkraz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ikraz) · [İyileştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyilestirme) · [Gemi ve liman harçları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-ve-liman-harclari) · [Değer artışı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deger-artisi) · [Meslek kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/meslek-kurulusu) · [Rayiç Değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rayic-deger) · [Elden çıkarma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/elden-cikarma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.