--- title: "İlam nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-lam" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İlam **Kısaca:** İlam, 6 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.204 · ilamların ve resmî senetlerin ispat gücü: Mahkemelerce verilen ve kesinleşen karar niteliğindeki belgedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-204) - İİK m.150/H · alacağın veya rehnin ilamla tesbit edilmiş olması: Mahkeme veya hakem gibi yetkili bir merci tarafından verilmiş ve icra edilebilirlik niteliği taşıyan karardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-150h) - Av. K. m.162 · para cezası veya giderlerin tahsili: Mahkeme veya yetkili merci tarafından verilen ve icra edilebilir nitelik taşıyan karardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-162) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.204 – İlamların ve resmî senetlerin ispat gücü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-204): Mahkemelerce verilen ve kesinleşen karar niteliğindeki belgedir. Maddenin birinci fıkrasında sahteliği ispat olunmadıkça kesin delil sayılan belgeler arasında yer alır. - HMK m.301 – Hüküm nüshası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-301): Taraflardan her birine verilen hüküm nüshasıdır. Hükmün kendisi ile aynı şey değildir; ilam, hükmün tarafa ulaşan kopyasıdır. - HMK m.302 – İlamın alınması, kesinleşme kaydı ve harçlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-302#f2): Taraflardan her birine verilen hüküm nüshasıdır. Gerekçeli kararın yazılmasından sonra taraflardan biri talep ederek ilamı alabilir. Ara kararlar ve esas hakkında olmayan usule ilişkin son kararlar ilam niteliği taşımaz. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.150/H – Alacağın veya rehnin ilamla tesbit edilmiş olması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-150h#f1): Mahkeme veya hakem gibi yetkili bir merci tarafından verilmiş ve icra edilebilirlik niteliği taşıyan karardır. Madde bakımından ilamın icraya konu alacağı veya rehin hakkını tespit etmiş olması yeterlidir. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.162 – Para cezası veya giderlerin tahsili (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-162): Mahkeme veya yetkili merci tarafından verilen ve icra edilebilir nitelik taşıyan karardır. Madde, para cezası ve giderlere ilişkin kararların ilam hükümlerine göre yerine getirileceğini öngörür. ### Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun - Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1353-sayili-turk-harflerinin-kabul-ve-tatbiki-hakkinda-kanun/madde-3): Mahkeme veya yetkili merci tarafından verilen karar belgesi. Madde metninde eski usulle yazılmasına izin verilen belgeler arasında sayılır. ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.50 – Tenfiz kararı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-50): Bir davanın mahkemece nasıl karara bağlandığını gösteren belgedir. Tenfiz ve tanıma yalnızca ilam niteliği taşıyan kararlar için söz konusu olur; ara kararlar ve tedbir kararları bu kapsamda değerlendirilmez. ### Sayıştay Kanunu - Sayıştay Kanunu m.51 – İlamlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-51): Sayıştay dairelerinin hesap yargılaması sonunda verdiği, hesap ve işlemlerin uygunluğuna veya sorumluların tazminine hükmeden kararıdır. Madde, ilamın gerekçeli olarak yazılmasını ve belirli unsurları taşımasını zorunlu kılar. ## Karıştırılan kavramlar - **İlam veya düzenleme noter senedi / Diğer yetkili memur belgeleri ve onaylama senedi** (HMK m.204): Birinci fıkradaki belgelerde kesin delil etkisinin kaldırılması için sahtelik ispatı gerekir. İkinci fıkradaki belgelerde ise aksi ispat yeterlidir. İkinci fıkra belgelerine karşı daha kolay bir ispat yolu açılmıştır; karşı taraf aksini ispatlayarak belgenin etkisini ortadan kaldırabilir. - **Hüküm / ilam** (HMK m.301): Hüküm, mahkemenin verdiği ve imzalayıp mühürlediği asıl karardır. Dosyada ve karar kartonunda saklanır. İlam, taraflardan her birine verilen hüküm nüshasıdır. Dosyada kalan hüküm ile tarafa verilen ilam ayrı belgelerdir. Tarafa verilen nüshaya ilam denmesi, hükmün kendisinin değiştiği anlamına gelmez. - **Karar ve ilam harcı peşin kısmı / ölüm ve cismani zarar tazminat davaları** (Harçlar K. m.28): Genel hal: Dava açılırken nispi karar ve ilam harcının dörtte biri peşin alınır. Ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davaları: Peşin alınan harcın oranı yirmide birdir. Aynı dava değeri için peşin ödenecek tutar önemli ölçüde düşer. Bu istisna yalnız bu tür tazminat davalarında uygulanır. - **Karar ve ilam harcı (a bendi) / icra tahsil harcı (b bendi)** (Harçlar K. m.28): Karar ve ilam harcı, dava sürecinde dava açılırken ve kararın tebliğinden sonra ödenen harçtır. İcra tahsil harcı, icra takibinde alacağın tahsili sırasında doğan harçtır ve icranın yerine getirilmesiyle doğar. İki harcın ödeme anları ve süreleri farklıdır: karar ve ilam harcında bir ay, icra tahsil harcında ödeme anı veya 15 gündür. - **Bakiye karar ve ilam harcı / icra tahsil harcının ödenmemesi** (Harçlar K. m.28): Bakiye karar ve ilam harcı ödenmediğinde hükmün tebliğ, takip ve kanun yoluna başvuru engellenmez. İcra tahsil harcında ödeme yapılmayan hallerde harç 15 gün içinde ödenmelidir ve süre bu hükümde ayrı düzenlenmiştir. Bakiye harcın ödenmemesi kararın işlemesini engellemez, ancak icra tahsil harcının süresinde ödenmemesi madde kapsamında ayrı süre sonucu doğurur. - **Peşin karar ve ilam harcı / Peşin ilamsız takip harcı** (Harçlar K. m.31): Karar ve ilam harcının peşin kısmı, davanın hükme bağlanması aşamasında alınır ve m.31 kapsamındadır. İlamsız takipte alınan peşin harç, m.29 uyarınca alacaklının mahkemeye gitmek zorunda kalması hâlinde iade edilir ya da isteği üzerine mahsup edilir. Bu iki harç farklı hükümlere tabidir; m.31'de iade yalnızca talebe bağlıdır, m.29'da ise alacaklının tercihine göre iade veya mahsup söz konusudur. ## İlgili konular - Hüküm (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukum - İşten yasaklanma kararının kaldırılması (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/isten-yasaklanma-kararinin-kaldirilmasi - Müşterek hükümler (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/tasinir-rehninin-paraya-cevrilmesi-musterek-hukumler - Belge ve senetle ispat zorunluluğu (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/belge-ve-senetle-ispat-zorunlulugu ## Örnek kararlar - 2012/102 E., 2012/207 K., 27.12.2012 — ilgili: 6085 s. K. m.51 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/1038 E., 2024/538 K., 06.11.2024 — ilgili: MÖHUK m.50 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/692 E., 2023/264 K., 29.03.2023 — ilgili: HMK m.301 ## İlgili terimler [Ahiz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ahiz) · [Hüküm nüshası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum-nushasi) · [Bakiye karar ve ilam harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bakiye-karar-ve-ilam-harci) · [Tenfiz kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tenfiz-karari) · [İlam niteliğindeki belge](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilam-niteligindeki-belge) · [Rehin hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rehin-hakki) · [Fezleke](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fezleke) · [Sahtelik iddiası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sahtelik-iddiasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.