--- title: "İade davası nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iade-davasi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İade davası **Kısaca:** İade davası, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.763 · iade davası: Mahkemeye sunulan poliçenin, sunan kişiden farklı olan hak sahibi tarafından geri alınması amacıyla açılan davadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-763) - 5717 s. K. m.14 · bekletici mesele: Kaçırılan çocuğun iadesi talebiyle, Sözleşme uyarınca Aile Mahkemesi önünde açılan davadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5717-sayili-uluslararasi-cocuk-kacirmanin-hukuki-yon-ve-kapsamina-dair-kanun/madde-14) - 6362 s. K. m.94 · örtülü kazanç aktarımında uygulanacak tedbirler: Dava Kurulun kendi adına açtığı bir dava olarak düzenlenmiştir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-94) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.758 – II - Poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-758#f1): Poliçeyi eline geçiren kişiye karşı, zayi olan veya irade dışında elden çıkan kıymetli evrakın geri verilmesi için açılan dava olarak anlaşılır. Madde bu davanın açılmasını dilekçe sahibine bırakır ve mahkemenin verdiği süre içinde açılması gerektiğini öngörür. - TTK m.763 – IV - İade davası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-763#f1): Mahkemeye sunulan poliçenin, sunan kişiden farklı olan hak sahibi tarafından geri alınması amacıyla açılan davadır. Dava dilekçe sahibinin, poliçe üzerindeki hakkını ileri sürdüğü bir dava olup mahkemenin verdiği süre içinde açılmalıdır. ### Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun - Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun m.14 – Bekletici mesele (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5717-sayili-uluslararasi-cocuk-kacirmanin-hukuki-yon-ve-kapsamina-dair-kanun/madde-14#f1): Kaçırılan çocuğun iadesi talebiyle, Sözleşme uyarınca Aile Mahkemesi önünde açılan davadır. Maddede bekletmeyi tetikleyen unsur olarak görülmekte olan bir iade davasının bulunması gerekir. - Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun m.15 – Davaların ayrılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5717-sayili-uluslararasi-cocuk-kacirmanin-hukuki-yon-ve-kapsamina-dair-kanun/madde-15#f1): Çocuğun hukuka aykırı olarak alıkonulması veya kaçırılması hâlinde, çocuğun eski mutad meskenine geri getirilmesini isteyen davadır. Madde bakımından öncelikli görülmesi gereken dava budur. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.94 – Örtülü kazanç aktarımında uygulanacak tedbirler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-94): Kurulun, 21. maddedeki işlemler sonucu kuruluştan çıkan ve Kurulca belirlenen tutarın, süre içinde geri ödenmesini sağlamak amacıyla açtığı davadır. Dava Kurulun kendi adına açtığı bir dava olarak düzenlenmiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **İade davası / velâyet davası** (5717 s. K. m.14): Kaçırılan çocuğun iadesini isteyen ve Sözleşme'nin uygulanmasına ilişkin davadır. Çocuğun velâyetinin kime ait olacağını belirleyen ve esasa ilişkin davadır. Madde, iade davası derdestken velâyet davasının bekletilmesini öngörür; iade davası öncelik taşır. Bu ilişki, Sözleşme'nin derdestlik ve yetki düzenlemesinin yansımasıdır. - **Duyuru yetkisi / İade davası yetkisi** (6362 s. K. m.94): Duyuru yetkisi, denetim sonuçlarının ortaklara bildirilmesini kapsar ve Kurulun talep etmesi ile kullanılır. İade davası yetkisi, Kurulca belirlenen tutarın geri alınmasına yönelik yargısal bir başvurudur. Kurul iki yetkiyi birlikte ya da ayrı ayrı kullanabilir; iade davası için tayin edilen süre içinde iadenin yapılmaması ön koşulu bulunur. - **Rızaya dayalı iade / Mahkemede iade davası** (5717 s. K. m.5): Kaçıran kişinin rızasıyla çocuğun iadesi, Merkezî Makamın öncelikle başvuracağı gönüllü yoldur. Rıza ya da sulh sağlanamazsa, Merkezî Makam yetkili mahkemede dava açar. Önce gönüllü çözüm denenir; sağlanamazsa yargısal yol kullanılır. Dava açma yükümlülüğü ancak bu yolların mümkün olmadığı hâlde doğar. ## İlgili konular - İptal, poliçeyi eline geçirenin bilinmemesi ve ihtar (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/iptal-policeyi-eline-gecirenin-bilinmemesi-ve-ihtar ## Örnek kararlar - İkinci Bölüm, 2015/13760 E., 18.07.2018 — ilgili: 5717 s. K. m.15, 5717 s. K. m.14 - Birinci Bölüm, 2015/19293 E., 17.07.2018 — ilgili: 5717 s. K. m.15, 5717 s. K. m.14 - Birinci Bölüm, 2015/10826 E., 17.07.2018 — ilgili: 5717 s. K. m.15, 5717 s. K. m.14 ## İlgili terimler [Ödeme yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/odeme-yasagi) · [Uygun süre](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uygun-sure) · [Kolektif yatırım kuruluşları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kolektif-yatirim-kuruluslari) · [Bekletici mesele](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bekletici-mesele) · [Tefrik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tefrik) · [Muhatap](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhatap) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.