--- title: "İçtüzük nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ictuzuk" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İçtüzük **Kısaca:** İçtüzük: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünü (AYMKYUHK m.2/1-e) ## Kanuna göre anlamı - **AYMKYUHK m.2/1-e** (Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun): Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünü — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-2#f1-e - **6253 s. K. m.2/1-c** (Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanunu): Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünü — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6253-sayili-turkiye-buyuk-millet-meclisi-baskanligi-idari-teskilati-kanunu/madde-2#f1-c ## Kanunda nerede geçiyor ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.5 – İçtüzük (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-5#f2): Genel Kurulca kabul edilen ve Resmî Gazetede yayımlanan, Mahkemenin iç düzeni ve çalışma usullerini belirleyen düzenleme. Madde metnine göre kanunun bu konuları düzenleme yetkisi İçtüzüğe bırakılmıştır. - AYMKYUHK m.22 – Bölümler ve komisyonlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-22#f2): Anayasa Mahkemesinin çalışma usulünü ve bölüm ile komisyonların oluşumunu ayrıntılı olarak düzenleyen düzenleyici metindir. Madde, bölüm ve komisyonların oluşumu ile iş bölümünü bu metne bırakmıştır. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.88 – B. Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-88#f2): Türkiye Büyük Millet Meclisinin çalışma usullerini düzenleyen, Meclis kararıyla çıkarılan düzenlemedir. Kanun teklifinin görüşülme usulü bu metinle belirlenir. Kanun niteliğinde bir metin değildir. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.45 – Danıştay genel kurulunun görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-45#f1): Genel Kurulun iç işleyişini düzenleyen, Kanunda öngörülen ve Genel Kurulca kabul edilen düzenlemedir. Yönetmelikten ayrı bir kaynaktır ve kendi kapsamı Kanunun öngördüğü konularla sınırlıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **İçtüzük / Yönetmelik** (2575 s. K. m.45): İçtüzük, Genel Kurulun kendi iç işleyişine ilişkin düzenlemedir. Yönetmelik, Kanunun uygulanmasına ilişkin düzenleyici işlemdir. Her ikisinin de Kanunda öngörülmüş olması gerekir; Kanunda öngörülmeyen bir konuda Genel Kurul bunları kabul edemez. - **İçtüzük / Kanun** (AYMKYUHK m.5): Madde, Mahkemenin iç düzeni ve çalışma usullerini İçtüzüğe bırakır; bu konular kanunla ayrıntılı düzenlenmez. Mahkemenin kuruluşu, yargılama usulleri ve Başkan, başkanvekilleri ile üyelerin disiplin işleri kanunla düzenlenir; bu konular kanun kapsamındadır. Bir konunun İçtüzükle mi kanunla mı düzenleneceği, konunun Mahkemenin iç düzeni mi yoksa kuruluş ve yargılama usulü mü olduğuna göre belirlenir. - **Kanun hükmü / İçtüzük hükmü** (2575 s. K. m.63): Kanun, Danıştay'ın kuruluşu, görevleri ve üyelerin temel statüsünü belirleyen üst norm olarak düzenlemeler yapar. İçtüzük, 63. maddenin işaret ettiği ayrıntılı çalışma usullerini ve iş sürelerini düzenleyen alt düzey metindir. Çalışma usulü ve işlem süreleriyle ilgili ayrıntılar kanun değişikliği olmadan İçtüzükle değiştirilebilir. - **Kanun / Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve İçtüzük** (Anayasa m.150): Kanunlar bakımından, iki siyasi parti grubu şekil iddiasıyla dava açamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü bakımından bu kısıtlama uygulanmaz. Şekil aykırılığı iddiası kanunlar için yalnız Cumhurbaşkanı ya da beşte bir milletvekili tarafından, kararname ve İçtüzük için iki siyasi parti grubu tarafından da ileri sürülebilir. - **Kanun / Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve içtüzük (esas bakımından)** (Anayasa m.151): Kanunlar, esas bakımından iptal davasına konu olduğunda genel altmış günlük süreye tabidir. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM içtüzükleri hem esas hem şekil bakımından altmış gün içinde iptal davasına konu olabilir. Her iki grupta da esas bakımından süre altmış gündür; fark, şekil denetimi bakımından ortaya çıkar. - **Kanun ve anayasa değişikliği (şekil bakımından) / Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve içtüzük (şekil bakımından)** (Anayasa m.151): Kanunlar ve anayasa değişiklikleri şekil bakımından iptal konusu olduğunda, Anayasa madde 148/2 uyarınca on günlük özel süre uygulanır. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve içtüzük şekil bakımından da denetlenebilir; bunlar için özel on günlük süre yoktur ve genel altmış gün uygulanır. Kanun ve anayasa değişikliği için şekil denetimi on gün içinde yapılmazsa hak düşer; kararname ve içtüzükte aynı konu altmış gün içinde açılabilir. ## İlgili konular - Genel hükümler (Anayasa Mahkemesi Kanunu) (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/amac-ve-kapsam-tanimlar-anayasa-mahkemesi-kanunu - Teşkilat yapısı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/teskilat-yapisi - Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin faaliyetleri ile ilgili hükümler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/turkiye-buyuk-millet-meclisinin-gorev-ve-yetkileri-turkiye-buyuk-millet - İdari işlere ilişkin idari uyuşmazlıklar ve görevler Birinci Daire ve İdari İşler Kurulunda (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/idari-islere-iliskin-idari-uyusmazliklar-ve-gorevler-birinci-daire-ve-idari ## Örnek kararlar - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: AYMKYUHK m.22 - 2021/74 E., 2021/51 K., 14.07.2021 — ilgili: AYMKYUHK m.5 - 2014/57 E., 2014/81 K., 10.04.2014 — ilgili: AYMKYUHK m.22 ## İlgili terimler [Özlük işleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozluk-isleri) · [Bölüm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bolum) · [Komisyon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/komisyon) · [Toplantı yeter sayısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/toplanti-yeter-sayisi) · [Yönetmelik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yonetmelik) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.