--- title: "İdare nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idare" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İdare **Kısaca:** İdare, 10 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HUAK m.2 · tanımlar: 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan idare ve kurumlar, mahalli idareler, bu idarelerce kurulan işletmeler, özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ile bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-2) - CGTİHK m.39 · kınama: Ceza infaz kurumunun yönetimi ve görevlileridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-39) - 7174 s. K. m.6 · idareye aktarılacak gelirler: Kapadokya Alanına ilişkin gelirleri alan ve bu alanın yönetimini yürüten kamu tüzel kişisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7174-sayili-kapadokya-alani-hakkinda-kanun/madde-6) ## Kanuna göre anlamı - **2942 s. K. m.2/1-a** (Kamulaştırma Kanunu): Yararına kamulaştırma hak ve yetkisi tanınan kamu tüzelkişilerini, kamu kurum ve kuruluşlarını, gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-2#f1-a - **3996 s. K. m.3/1-d** (Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-işlet-devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun): Yüksek Planlama Kurulunca bu Kanunda öngörülen yatırım ve hizmetleri yap-işlet-devret modeli çerçevesinde yaptırmak üzere sermaye şirketi veya yabancı şirket ile sözleşme yapmaya yetkili kılınan ve hizmetin asli sahibi olan kurum ve kuruluşlarını (kamu iktisadi teşebbüsleri ve fonları dahil) — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3996-sayili-bazi-yatirim-ve-hizmetlerin-yap-islet-devret-modeli-cercevesinde-yaptirilmasi/madde-3#f1-d - **5104 s. K. m.3/1-b** (Kuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi Kanunu): Toplu Konut İdaresi Başkanlığını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5104-sayili-kuzey-ankara-girisi-kentsel-donusum-projesi-kanunu/madde-3#f1-b - **5738 s. K. m.2/1-d** (Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının Özel Hukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması Hakkında Kanun): Spor Toto Teşkilat Başkanlığını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5738-sayili-spor-musabakalarina-dayali-sabit-ihtimalli-ve-musterek-bahis-oyunlarinin-ozel-hukuk/madde-2#f1-d - **6292 s. K. m.2/1-d** (Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun): İllerde defterdarlıkları, ilçelerde malmüdürlüklerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6292-sayili-orman-koylulerinin-kalkinmalarinin-desteklenmesi-ve-hazine-adina-orman-sinirlari/madde-2#f1-d - **6306 s. K. m.2/1-b** (Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun): Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6306-sayili-afet-riski-altindaki-alanlarin-donusturulmesi-hakkinda-kanun/madde-2#f1-b - **6328 s. K. m.3/1-e** (Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu): Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını, mahallî idareleri, mahallî idarelerin bağlı idarelerini, mahallî idare birliklerini, döner sermayeli kuruluşları, kanunlarla kurulan fonları, kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüslerini, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseseleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişilerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6328-sayili-kamu-denetciligi-kurumu-kanunu/madde-3#f1-e - **6428 s. K. m.1/2-f** (Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun): Bakanlık ve bağlı kuruluşlarının merkez teşkilatlarının ilgili birimi ile taşra teşkilatlarına ait sağlık kurum ve kuruluşlarını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6428-sayili-saglik-bakanliginca-kamu-ozel-is-birligi-modeli-ile-tesis-yaptirilmasi-yenilenmesi/madde-1#f2-f - **7174 s. K. m.2/1-ç** (Kapadokya Alanı Hakkında Kanun): Kapadokya Alanının tarihî ve kültürel değerleri ile jeolojik/jeomorfolojik dokusunun ve doğal kaynak değerlerinin korunması, yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılması, planlanması, yönetilmesi ve denetlenmesi amacıyla kurulan idareyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7174-sayili-kapadokya-alani-hakkinda-kanun/madde-2#f1-cc ## Kanunda nerede geçiyor ### Kapadokya Alanı Hakkında Kanun - Kapadokya Alanı Hakkında Kanun m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7174-sayili-kapadokya-alani-hakkinda-kanun/madde-2#f1-c): Kapadokya Alanının tarihî ve kültürel değerleri ile jeolojik/jeomorfolojik dokusunun ve doğal kaynak değerlerinin korunması, yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılması, planlanması, yönetilmesi ve denetlenmesi amacıyla kurulan idareyi ifade eder. Tanım amaç ölçütüne bağlıdır; idarenin hangi kurum olarak kurulduğu tanımda belirtilmemiştir. - Kapadokya Alanı Hakkında Kanun m.6 – İdareye aktarılacak gelirler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7174-sayili-kapadokya-alani-hakkinda-kanun/madde-6#f1): Kapadokya Alanına ilişkin gelirleri alan ve bu alanın yönetimini yürüten kamu tüzel kişisidir. Madde, bu kuruma aktarılacak gelirleri belirler. - Kapadokya Alanı Hakkında Kanun m.9 – Çeşitli hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7174-sayili-kapadokya-alani-hakkinda-kanun/madde-9#f1): 7174 sayılı Kanun kapsamında Kapadokya Alanında 2863 sayılı Kanun kapsamındaki görev ve yetkileri yürüten kamu tüzel kişiliğidir. Maddenin tüm yetki ve tahsis hükümleri bu kurum üzerinden işler. ### Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu - Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.7 – Teknik sorumluluk ve faaliyet raporu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-7#f3): Ruhsat işlemlerini yürüten ve faaliyet raporlarını teslim alan kamu makamıdır. Maddede bu makamın kim olduğu ayrıca belirtilmemiştir. - Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.9 – Faaliyetlerin denetlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-9#f1): Maddede denetimin yıllık olarak yapılmasından sorumlu tutulan kamu makamıdır. Maddenin metninde idarenin hangi birim olduğu tek tek sayılmamıştır. ### Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu - HUAK m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-2#f1-e): 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan idare ve kurumlar, mahalli idareler, bu idarelerce kurulan işletmeler, özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ile bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleridir. Ayrıca sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklar da idare… ### Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun - CGTİHK m.39 – Kınama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-39#f2-c): Ceza infaz kurumunun yönetimi ve görevlileridir. Maddenin (c), (d), (e), (g), (h), (j), (k), (l) ve (m) bentlerinde yer alan birçok eylem idarenin bilgisine, talimatına veya belirlediği usule bağlıdır. ### Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.40 – Hukuki Bünye (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/320-sayili-milli-piyango-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-40#f1): Milli Piyango İdaresini ifade eder ve bu maddede muafiyetin öznesidir. Madde metni dışındaki kamu kurumlarına ilişkin bir muafiyet getirmez. ### Sular Hakkında Kanun - Sular Hakkında Kanun m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/831-sayili-sular-hakkinda-kanun/madde-2#f1): Suların yönetim ve işletim yetkisinin belediye veya köy ihtiyar meclisine devredilmiş ve emanet edilmiş olmasıdır. Mülkiyetin el değiştirmesi anlamına gelmez, yalnızca yönetim yetkisini ifade eder. ### Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-işlet-devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun - Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-işlet-devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3996-sayili-bazi-yatirim-ve-hizmetlerin-yap-islet-devret-modeli-cercevesinde-yaptirilmasi/madde-3#f1-a): Yüksek Planlama Kurulunca kanunda öngörülen yatırım ve hizmetleri yap-işlet-devret modeliyle yaptırmak üzere yetkilendirilmiş, hizmetin asli sahibi olan kurum ve kuruluşlardır. Kamu iktisadi teşebbüsleri ve fonlar da bu kapsamdadır. ### Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.1 – Tarifler ve ticaret gemilerinin teknik nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-1#f2): Kanunun uygulanmasında yetkili kılınan kamu idaresi olarak Denizcilik Müsteşarlığıdır. Maddede bu kurum adıyla anılır. ## Karıştırılan kavramlar - **İdare / Diğer kamu kurumları** (320 s. K. m.40): Milli Piyango İdaresi, madde metninde adı geçen üç mevzuat ve denetim rejiminden muaftır. Diğer kamu kurumları bu muafiyetten yararlanmaz ve ilgili kanunlara tabidir. Muafiyet yalnızca İdare için geçerlidir; diğer kamu kurumlarına kıyasen genişletilemez. - **Genel idare / Mukavele ile idare** (831 s. K. m.2): Umuma tahsisli suların genel kuralı, belediye ve köy ihtiyar meclislerine müdevver ve mevdu olan idaredir. Devletçe ya da mahalli idarelerle belediyelerce mukavele ile bağlanan sular, mukavele hükümlerine tabidir. Mukavele kapsamındaki sularda idare, kanundaki genel meclis yetkisi yerine sözleşmenin hükümlerine göre yürür. - **Sermaye şirketi / İdare** (3996 s. K. m.3): Sermaye şirketi, yatırımı üstlenen ve işleten özel hukuk tüzel kişisidir. İdare, hizmetin asli sahibi olup sözleşmeyi Yüksek Planlama Kurulu yetkisiyle yapan kamu kurum veya kuruluşudur. Kamu iktisadi teşebbüsleri ve fonlar idare tanımına girer; ancak bu kuruluşlar sermaye şirketinde ortak da olabilir, yani aynı kuruluş iki sıfatta görünebilir. - **Bakanlık / İdare** (6306 s. K. m.2): Bakanlık, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıdır. İdare, yerel yönetim birimleridir ve konumuna göre belediye, il özel idaresi ya da büyükşehir belediyesi olabilir. Kanundaki yetkiler bakımından yerel birimin hangi sınır içinde işlem yapacağı idare tanımına göre belirlenir. - **Büyükşehir belediyesi / İlçe belediyesi (idare sıfatı)** (6306 s. K. m.2): Büyükşehir belediyesi, büyükşehir sınırları içinde doğrudan idaredir. İlçe belediyesi, büyükşehir sınırları içinde ancak Bakanlık tarafından yetkilendirildiğinde idare sayılır. Yetki verilmemişse ilçe belediyesi bu Kanun bakımından idare olarak işlem yapamaz. - **İdare / Özel hukuk kişisi (taraf olarak)** (HUAK m.2): 5018 sayılı Kanun cetvelleri, mahalli idareler, özel kanunla kurulmuş kamu kuruluşları ve kamu ortaklıkları bu maddenin tanımına göre idare sayılır. Bu kategorilerin dışında kalan özel hukuk tüzel kişileri idare kapsamında değildir. Bir tarafın idare olup olmadığı bu tanıma göre belirlenir; idare sıfatı taşıyan tarafın uyuşmazlığında Kanunda idareye özgü hükümler uygulanır. ## İlgili konular - Amaç, kapsam ve tanımlar, arabuluculuğa ilişkin temel ilkeler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/amac-kapsam-ve-tanimlar-arabuluculuga-iliskin-temel-ilkeler ## Örnek kararlar - 2019/87 E., 2022/158 K., 13.12.2022 — ilgili: 7174 s. K. m.9, 7174 s. K. m.2, 7174 s. K. m.6 - 2019/88 E., 2022/159 K., 13.12.2022 — ilgili: 7174 s. K. m.2, 7174 s. K. m.6 - 2014/107 E., 2014/107 K., 11.06.2014 — ilgili: 5686 s. K. m.9, 5686 s. K. m.7 ## İlgili terimler [Komisyon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/komisyon) · [Kapadokya Alan planları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kapadokya-alan-planlari) · [MTA](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mta) · [TOKİ](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/toki) · [Arabulucu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arabulucu) · [Arabuluculuk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arabuluculuk) · [Başdenetçi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basdenetci) · [Genel kolluk kuvvetleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-kolluk-kuvvetleri) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.