--- title: "İdari ve mali özerklik nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-ve-mali-ozerklik" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İdari ve mali özerklik **Kısaca:** İdari ve mali özerklik, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 5302 s. K. m.3 · tanımlar: İl özel idaresinin kendi işlerini merkezi idarenin emir-komuta ilişkisi dışında, kendi organları aracılığıyla yürütmesi ve kendi bütçesi ile kaynaklarını yönetmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-3) - 5411 s. K. m.82 · kuruluş ve bağımsızlık: Kurumun kendi kararlarını idari ve mali alanda kendi organları eliyle alabilmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-82) - 6112 s. K. m.34 · kuruluş: Üst Kurulun kendi kararlarını idari işlemlerle ve kendi bütçesi çerçevesinde verebilmesi, bu alanlarda bir bakanlığa veya başka bir kuruma bağlı olmamasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6112-sayili-radyo-ve-televizyonlarin-kurulus-ve-yayin-hizmetleri-hakkinda-kanun/madde-34) ## Kanunda nerede geçiyor ### İl Özel İdaresi Kanunu - İl Özel İdaresi Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-3): İl özel idaresinin kendi işlerini merkezi idarenin emir-komuta ilişkisi dışında, kendi organları aracılığıyla yürütmesi ve kendi bütçesi ile kaynaklarını yönetmesi anlamına gelir. Özerklik, denetimden tamamen bağımsızlık anlamına gelmez. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.82 – Kuruluş ve bağımsızlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-82): Kurumun kendi kararlarını idari ve mali alanda kendi organları eliyle alabilmesi anlamına gelir. Bu özerklik, merkezi idarenin hiyerarşik emir ve talimatına bağlı olmama ile ayrı bir bütçe ve kaynak yönetimi imkânını kapsar. ### Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun - Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun m.34 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6112-sayili-radyo-ve-televizyonlarin-kurulus-ve-yayin-hizmetleri-hakkinda-kanun/madde-34): Üst Kurulun kendi kararlarını idari işlemlerle ve kendi bütçesi çerçevesinde verebilmesi, bu alanlarda bir bakanlığa veya başka bir kuruma bağlı olmamasıdır. Özerklik, Hükümetle ilişki kurma biçimi (m.34/4) ve Sayıştay denetimi (m.34/5) ile sınırlanır. ### Kişisel Verilerin Korunması Kanunu - Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.19 – Kişisel Verileri Koruma Kurumu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6698-sayili-kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu/madde-19): Kurumun idari işlerinde ve bütçe ile malî işlemlerinde bağlı olduğu bir merkezi idare organının emrine girmeden hareket edebilmesi anlamına gelir. Bu özerklik, kurumun karar alma bağımsızlığının bir parçasıdır. ### Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu - Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.8 – Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-8): Kurumun idari kararlarını ve mali işlemlerini kendi organları eliyle yürütebilmesi anlamına gelir. Bu özerklik, Kurumun bağlı olduğu bakanın denetimini ve talimatını kapsamaz; Kurum yönetimi ve bütçesi üzerinde bağımsız karar alır. ## Karıştırılan kavramlar - **Kamu tüzel kişiliği / idari ve mali özerklik** (4054 s. K. m.20): Kurum, kamu tüzel kişiliğini haizdir ve kendi bütçesi ile idari işleyişine sahiptir. Kurum bakanlığa bağlı bir daire değil, ayrı bir kamu tüzel kişisidir. Kurum kendi adına hak edinebilir, borç altına girebilir ve dava açabilir veya dava edilebilir. ## Örnek kararlar - 2018/99 E., 2021/14 K., 03.03.2021 — ilgili: 5302 s. K. m.3 - 2005/32 E., 2007/3 K., 18.01.2007 — ilgili: 5302 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Kamu tüzel kişiliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-tuzel-kisiligi) · [Devlet malı hükmü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devlet-mali-hukmu) · [İl özel idaresinin organları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/il-ozel-idaresinin-organlari) · [Kişisel Verileri Koruma Kurumu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisisel-verileri-koruma-kurumu) · [İl özel idaresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/il-ozel-idaresi) · [Özel bütçe](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-butce) · [Karar organı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karar-organi) · [Yerindelik Denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerindelik-denetimi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.