--- title: "İdari yaptırım kararı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-yaptirim-karari" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İdari yaptırım kararı **Kısaca:** İdari yaptırım kararı, 11 kanunda 18 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Kabahatler K. geç. m.2: Kabahatler Kanunu uyarınca idari makamlarca verilen ve idari para cezası ya da idari tedbir içeren karardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/gecici-madde-2) - 2872 s. K. m.24 · idari cezalarda yetki: Çevre Kanunu'nda öngörülen ihlallere karşılık idare tarafından verilen, idari para cezası gibi yaptırımları içeren karardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2872-sayili-cevre-kanunu/madde-24) - TKHK m.78 · cezalarda yetki ve itiraz: Bu kararlar adli bir mahkeme kararı değildir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-78) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kabahatler Kanunu - Kabahatler K. m.3 – Genel kanun niteliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-3): İdari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi gibi, bir idari makamın kabahat nedeniyle verdiği yaptırım kararıdır. Madde, bu kararlara karşı kanun yolu hükümlerinin uygulanmasını düzenler. - Kabahatler K. m.18 – Mülkiyetin kamuya geçirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-18#f5): Mülkiyetin kamuya geçirilmesi için fail hakkında idari para cezası veya başka bir idari yaptırımın verilmiş olması zorunlu değildir. Bu nedenle mülkiyet kararı bağımsız olarak verilebilir. - Kabahatler K. m.23 – Cumhuriyet savcısının karar verme yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-23#f1): Kabahatin işlendiğinin tespiti üzerine verilen ve idari para cezası gibi yaptırımları içeren karardır. Cumhuriyet savcısı bu kararı yalnızca kanunda açıkça öngörülen hallerde verebilir. - Kabahatler K. m.24 – Mahkemenin karar verme yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-24#f1): Kabahat işlendiği anlaşıldığında verilen, idari nitelikte yaptırım içeren karardır. Mahkeme bu kararı, kendi görevi çerçevesinde ve kabahat yargılaması usulüne göre verir. - Kabahatler K. m.27 – Başvuru yolu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-27#f1): İdari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olarak idari makam tarafından verilen karardır. Madde, bu iki yaptırım türüne karşı başvuru yolunu açar; başka idari işlemler bu kapsama girmez. - Kabahatler K. m.30 – Vazgeçme ve kabul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-30#f2): Kabahat işlendiği iddiasıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşunca verilen ve kanun yoluna konu olan karardır. Madde, bu kararın geri alınmasına ilişkin yetkiyi düzenler. - Kabahatler K. geç. m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/gecici-madde-2): Kabahatler Kanunu uyarınca idari makamlarca verilen ve idari para cezası ya da idari tedbir içeren karardır. Maddenin kapsamı, bu kararların iptali için yürürlük tarihinden önce idare mahkemesinde dava açılmış olmasına bağlıdır. ### Çevre Kanunu - Çevre Kanunu m.24 – İdari cezalarda yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2872-sayili-cevre-kanunu/madde-24): Çevre Kanunu'nda öngörülen ihlallere karşılık idare tarafından verilen, idari para cezası gibi yaptırımları içeren karardır. Maddenin kapsamı bu kararları verme yetkisi ile sınırlıdır. - Çevre Kanunu m.25 – İdarî yaptırımların uygulanması, tahsil usûlü ve itiraz: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2872-sayili-cevre-kanunu/madde-25#f1): Tutanağı değerlendirerek gerekli yaptırımı belirleyen, yetkili merciin verdiği karardır. Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliye tebliğ edilir ve bu tebliğ tarihinden itibaren dava süresi işlemeye başlar. ### Rekabetin Korunması Hakkında Kanun - Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.55 – Kurul Kararlarına Karşı Yargı Yolu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-55): Rekabet Kurulunun 4054 sayılı Kanun'a aykırılık tespit ederek sorumlular hakkında idari para cezası veya benzeri yaptırım uyguladığı karardır. Madde, bu kararların idare mahkemesinde dava konusu yapılabilmesinin dayanağıdır. ### Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun - Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun m.12 – Dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4628-sayili-enerji-piyasasi-duzenleme-kurumunun-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda-kanun/madde-12): Kurumun mevzuata aykırılık hâlinde idari para cezası gibi yaptırımlara ilişkin olarak verdiği karar. Maddenin ilk cümlesi bu kararları kapsar ve bunlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılmasına izin verir. ### Doğal Gaz Piyasası Kanunu - Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.10 – Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4646-sayili-dogal-gaz-piyasasi-kanunu/madde-10): Kurul'un soruşturma sonucunda verdiği, ilgililere yaptırım uygulayan işlemdir. Bu karara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir. ### Petrol Piyasası Kanunu - Petrol Piyasası Kanunu m.21 – Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5015-sayili-petrol-piyasasi-kanunu/madde-21): Kurul'un bu Kanun kapsamında ilgililere uyguladığı idari nitelikteki yaptırım işlemidir. Üçüncü fıkrada dava konusu yapılabilecek kararların kaynağıdır; yaptırımların türleri bu maddede sayılmaz. ### Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.47 – Soruşturma ve kovuşturma usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-47#f5): 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 22 ila 31. maddelerine göre verilen idari para cezası ve benzeri yaptırım kararıdır. Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcıları ile ceza daireleri bu yetkiyi kullanır. ### Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.18 – Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5307-sayili-sivilastirilmis-petrol-gazlari-lpg-piyasasi-kanunu-ve-elektrik-piyasasi-kanununda/madde-18): Kurulun soruşturma sonucunda verdiği, idari nitelikte yaptırım içeren karardır. Bu kararlara karşı idare mahkemesinde dava açılabilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Tutanak / idari yaptırım kararı** (2872 s. K. m.25): Tutanak, denetleme elemanının fiili tespit ettiği belgedir ve yaptırımı kendisi uygulamaz. Yaptırım kararı, yetkili merciin tutanağı değerlendirdikten sonra verdiği ve ilgiliye tebliğ edilen işlemdir. Dava süresi tutanakla değil, tebliğ edilen yaptırım kararıyla başlar. Tutanağın kendisine karşı otuz günlük dava süresi işlemez. - **İdari yaptırım kararı / Kurulun diğer kararları** (4054 s. K. m.55): Madde, idari para cezası ve benzeri yaptırım içeren kararları idare mahkemesinde dava konusu yapılabilir kılar. Kurulun soruşturma açılması veya inceleme yapılmasına ilişkin işlemleri ile tüzel bir yaptırım içermeyen kararları bu maddenin doğrudan konusu değildir. Maddenin dava yolu yalnızca yaptırım kararlarına bağlanmış olduğundan, yaptırım içermeyen işlemlere karşı başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir. - **İdari yaptırım kararı / Kurul kararı** (4628 s. K. m.12): İdari yaptırım kararı, Kurumun mevzuata aykırılık nedeniyle uyguladığı yaptırımı içeren karardır. Maddenin birinci cümlesi bu kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılmasını öngörür. Kurul kararı, Kurulun aldığı her karardır. Maddenin ikinci cümlesi bu kararlara karşı açılan her türlü davayı kapsar. Kurul kararına karşı açılan davalar öncelikli iş sayılır; yaptırım niteliği taşımayan Kurul kararlarında da bu öncelik uygulanır. - **İdari yaptırım kararı / Soruşturma ve ön araştırma işlemleri** (4646 s. K. m.10): İdari yaptırım kararı, soruşturma sonunda ilgiliye yaptırım uygulayan nihai işlemdir. Ön araştırma ve soruşturma kararları ise soruşturmanın yürütülmesine ilişkin ara işlemlerdir. Madde açıkça yalnız idari yaptırım kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılabileceğini söyler; ara işlemlerin ayrıca dava konusu yapılıp yapılamayacağı maddeden kesin olarak çıkmaz. - **Cumhuriyet savcısının idari yaptırım kararı / Ceza dairesinin idari yaptırım kararı** (5235 s. K. m.47): Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının verdiği idari yaptırım kararına karşı bölge adliye mahkemesi ceza dairesine başvurulabilir. Ceza dairelerinin idari yaptırım kararı verme yetkisi, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 22-31. maddelerine göre belirlenir. Cumhuriyet savcısının kararına karşı başvuru yolu madde metninde açıkça gösterilmiştir. - **İdari yaptırım kararı / düzenleyici işlem** (5411 s. K. m.105): Kurulun belirli bir kişi veya bankaya yönelik yaptırım kararı, birinci fıkra kapsamındadır ve dava açma yetkisi bu kişiye aittir. Kurulun genel ve soyut düzenleyici kararı, ikinci fıkra kapsamındadır ve iptal davası konusudur. Yaptırım kararına karşı genel idare mahkemesinde dava açılabilirken, düzenleyici kararın iptali yalnız İlişkili Bakanlığın davasıyla istenebilir. ## İlgili konular - Fonun kurulması ve fondan yararlanma, cezai hükümler (İmar ve Çevre Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/imar-ve-cevre-hukuku/fonun-kurulmasi-ve-fondan-yararlanma-cezai-hukumler ## Örnek kararlar - 2018/43 E., 2018/49 K., 31.05.2018 — ilgili: Kabahatler K. m.30, 5235 s. K. m.47 - Ceza Genel Kurulu, 2021/290 E., 2022/111 K., 22.02.2022 — ilgili: Kabahatler K. m.3, Kabahatler K. m.27 - Ceza Genel Kurulu, 2021/291 E., 2022/112 K., 22.02.2022 — ilgili: Kabahatler K. m.3, Kabahatler K. m.27 ## İlgili terimler [Ön araştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/on-arastirma) · [Yetkili idare mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-idare-mahkemesi) · [Doğrudan soruşturma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-sorusturma) · [Resen](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen) · [Mülkiyetin kamuya geçirilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulkiyetin-kamuya-gecirilmesi) · [Genel kanun niteliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-kanun-niteligi) · [Kaim değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaim-deger) · [Yetkili idari makam](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-idari-makam) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.