--- title: "İdari yaptırım nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-yaptirim" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İdari yaptırım **Kısaca:** İdari yaptırım, 4 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Kabahatler K. m.16 · yaptırım türleri: Cezai yaptırımlardan (hapis, adli para cezası) ayrılır ve yargı kararı gerektirmeden idari makam tarafından uygulanır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-16) - 5302 s. K. m.56 · idarî yaptırım kararı verme yetkisi: Kanunda öngörülen bir fiilin işlenmesi üzerine, idari makam tarafından uygulanan para cezası veya işyeri kapatma gibi yaptırımdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-56) - 5627 s. K. m.10 · idarî yaptırımlar ve uygulama: Kanun kapsamında yetkili makamların tespit ve denetimi sonucunda gerçek veya tüzel kişilere uygulanan, idari para cezası ve yetki belgesi iptali gibi sonuçları olan işlemlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5627-sayili-enerji-verimliligi-kanunu/madde-10) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kabahatler Kanunu - Kabahatler K. m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-1#f1-d): Kabahat karşılığında idarenin uyguladığı, ceza mahkemesi kararı gerektirmeyen yaptırımdır. Kanunda idari para cezası ve idari tedbir olarak düzenlenmiştir. Adli sicile kaydedilmez ve tekerrüre esas olmaz. - Kabahatler K. m.2 – Tanım (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-2#f1): Kabahat karşılığında idare tarafından uygulanan yaptırımdır. Madde metni bu yaptırımın türünü tek tek saymaz; yalnızca kabahatin tanımını bu yaptırıma bağlar. - Kabahatler K. m.16 – Yaptırım türleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-16#f1): Kabahat işlenmesi karşılığında idare tarafından uygulanan, maddede sayılan iki türden biridir. Cezai yaptırımlardan (hapis, adli para cezası) ayrılır ve yargı kararı gerektirmeden idari makam tarafından uygulanır. ### İl Özel İdaresi Kanunu - İl Özel İdaresi Kanunu m.56 – İdarî yaptırım kararı verme yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-56#f1): Kanunda öngörülen bir fiilin işlenmesi üzerine, idari makam tarafından uygulanan para cezası veya işyeri kapatma gibi yaptırımdır. Maddede yer alan yaptırımlar 55. maddeye bağlıdır ve adli ceza niteliğinde değildir. ### Enerji Verimliliği Kanunu - Enerji Verimliliği Kanunu m.10 – İdarî yaptırımlar ve uygulama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5627-sayili-enerji-verimliligi-kanunu/madde-10#f1): Kanun kapsamında yetkili makamların tespit ve denetimi sonucunda gerçek veya tüzel kişilere uygulanan, idari para cezası ve yetki belgesi iptali gibi sonuçları olan işlemlerdir. Bu madde kapsamında yer alan yaptırımlar yalnızca bu maddede sayılan hallerde uygulanır. ### Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu - Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.22 – Masrafların rücu edilmesi ve idari yaptırımlarda yetki ve itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7223-sayili-urun-guvenligi-ve-teknik-duzenlemeler-kanunu/madde-22#f1): Kanunun ihlali hâlinde yetkili kuruluşça uygulanan idari nitelikli yaptırımdır. Cezai yargılama yoluyla değil, idari işlem yoluyla uygulanır ve 2577 sayılı Kanun çerçevesinde idari yargı denetimine tabidir. ## Karıştırılan kavramlar - **İdari yaptırım / cezai yaptırım** (Kabahatler K. m.16): İdari yaptırım, idari makamın kararıyla uygulanır ve yargı kararı gerektirmez. Cezai yaptırım (hapis, adli para cezası) ise ceza mahkemesinin hükmüyle uygulanır. Kabahat karşılığında hürriyeti bağlayıcı bir sonuç doğmaz; hapis cezası ancak suç kapsamında mümkündür. - **Suç oluşturan fiil / idari yaptırım** (167 s. K. m.18): Fiil diğer kanunlara göre suç oluşturuyorsa bu madde uygulanmaz. Fiil suç oluşturmuyorsa, kanunda yazılı vecibenin ihlali bu madde kapsamında idari yaptırıma tabidir. Aynı fiil için hem suç hem bu maddedeki idari para cezası uygulanmaz; yalnız suç hükmü uygulanır. - **Ceza kararı / diğer idarî yaptırım** (1262 s. K. m.20): İdarî para cezası, maddenin doğrudan öngördüğü parasal yaptırımdır. Diğer idarî yaptırımlar ise kanunun başka yerlerinde öngörülen, para dışı yaptırımlardır. Her ikisinde de karar yetkisi aynı mahallî mülkî amirdedir; ancak tutar ve türü ayrı hükümlere göre belirlenir. - **İdari yaptırım / ceza hukuku yaptırımı** (1593 s. K. m.282): Fiilin ayrıca suç oluşturmadığı hâllerde bu madde uygulanır. Fiil ayrıca suç oluşturduğunda kanunda öngörülen ceza hükmü uygulanır. Aynı fiil için hem idari para cezası hem de ceza yaptırımı birlikte uygulanamaz; ceza hükmü esas alınır. - **İdari yaptırım / Diğer mevzuattaki cezai hüküm** (2634 s. K. m.31): 31. madde kapsamında uygulanan ve 33. maddede düzenlenen idari yaptırımlardır. Diğer kanunlarda düzenlenen cezai hükümlerdir ve bunlar ayrıca uygulanabilir. Madde, idari yaptırım ile diğer mevzuattaki ceza hükümlerinin birlikte uygulanabileceğini kabul eder; biri diğerini ortadan kaldırmaz. - **Tutanak / idari yaptırım kararı** (2872 s. K. m.25): Tutanak, denetleme elemanının fiili tespit ettiği belgedir ve yaptırımı kendisi uygulamaz. Yaptırım kararı, yetkili merciin tutanağı değerlendirdikten sonra verdiği ve ilgiliye tebliğ edilen işlemdir. Dava süresi tutanakla değil, tebliğ edilen yaptırım kararıyla başlar. Tutanağın kendisine karşı otuz günlük dava süresi işlemez. ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2010/33 E., 2010/58 K., 23.03.2010 — ilgili: Kabahatler K. m.1, Kabahatler K. m.2 - 2007/115 E., 2009/80 K., 11.06.2009 — ilgili: Kabahatler K. m.2 - Ceza Genel Kurulu, 2021/290 E., 2022/111 K., 22.02.2022 — ilgili: Kabahatler K. m.1 ## İlgili terimler [Kabahat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kabahat) · [İktisadi işletmeci](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-isletmeci) · [İdari tedbir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-tedbir) · [İl encümeni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/il-encumeni) · [Yetkili kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-kurulus) · [Ticari sır](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticari-sir) · [Mülkiyetin kamuya geçirilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulkiyetin-kamuya-gecirilmesi) · [Tekrar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tekrar) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.