--- title: "İkametgah nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ikametgah" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İkametgah **Kısaca:** İkametgah, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.51 · yerleşim yeri: Tüzel kişiler bakımından yerleşim yeriyle eş anlamlı kullanılan kavramdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-51) - İYUK m.36 · tam yargı davalarında yetki: Davacının yerleşim yeridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-36) - AATUHK m.39 · ödeme yeri: Borçlunun yerleşim yeridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-39) ## Kanunda nerede geçiyor ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.9 – Teminat isteme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-9#f2): Borçlunun Türkiye'de yerleşmiş olduğu yerdir. Madde, Türkiye'de ikametgâhı bulunmayan borçlular bakımından ayrı bir teminat sebebi öngörür; ikametgâhın bulunmaması tek başına yeterli değildir, tahsilin tehlikede olduğunun gösterilmesi gerekir. - AATUHK m.39 – Ödeme yeri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-39#f1): Borçlunun yerleşim yeridir. Ödeme yerinin belirlenmesinde, hususi kanunda ödeme yeri gösterilmediğinde başvurulan bağlama ölçütüdür. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.51 – D. Yerleşim yeri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-51): Tüzel kişiler bakımından yerleşim yeriyle eş anlamlı kullanılan kavramdır. Yetkili mahkemenin ve uygulanacak hukukun tespitinde bağlantı noktası işlevi görür. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.36 – Tam yargı davalarında yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-36#f1-c): Davacının yerleşim yeridir. Maddede ancak diğer ölçütlerin uygulanmadığı hallerde son sırada başvurulan yetki ölçütüdür. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.4 – Türkiye'de yerleşme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-4#f1-1): Medeni Kanun'un 19 ve devamı maddelerinde yazılı yerdir. Madde metni ikametgâhı bu hükümlere yollayarak tanımlar, dolayısıyla kavramın içeriği Medeni Kanun'a göre belirlenir. ### Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu - Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.28 – İkametgahını ticarethane olarak gösterme yasağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-28): Kişinin yerleşim amacıyla oturduğu konut. Konut, ticaret yeri olarak gösterilemez; ikametgâhın ticari amaçla bildirilmesi yasaktır. ## Karıştırılan kavramlar - **İkametgâh ölçütü / Altı ay oturma ölçütü** (GVK m.4): Birinci fıkra, kişinin ikametgâhının Türkiye'de olmasına bakar. Ölçüt hukuki bir yerleşimdir ve süre aranmaz. İkinci fıkra, fiili oturmanın bir takvim yılı içinde altı aydan fazla sürmesine bakar. Ölçüt fiili ve süreye bağlıdır. İki ölçütten biri gerçekleşmesi yeterlidir. Ikametgâhı Türkiye'de olmayan biri de bir yılda altı aydan fazla kalırsa yerleşmiş sayılır. - **Vergi ziyaı cezası hâli / İkametgâh hâli** (AATUHK m.9): Birinci fıkraya göre teminat, vergi ziyaı cezasını gerektiren hâller ya da VUK m.359 kapsamındaki hallerde, salınma işlemlerine başlanmış olmasına bağlıdır. Teminat tutarı ilk inceleme hesaplarına göre belirlenir. İkinci fıkraya göre teminat, borçlunun Türkiye'de ikametgâhının bulunmaması ve bunun tahsili tehlikeye düşürmesi hâlinde istenebilir. Burada ilk hesaplara dayanma ve salınma işlemi aranmaz. Birinci fıkrada teminat zorunludur ve tutarı belirlidir; ikinci fıkrada ise tahsil dairesinin takdirine bağlı, tehlikenin gösterilmesine dayanan bir yetkidir. - **Nakil / ikametgâh değişikliği** (VUK m.163): İş ve teşebbüsün bir yerden diğerine nakledilmesi, bu maddeye göre adres değişikliği sayılır. Gerçek kişinin yalnızca oturduğu yerin değişmesi bu maddenin doğrudan konusu değildir. Yalnızca iş ve teşebbüsün nakli bu madde kapsamında adres değişikliği niteliği kazanır; ikametgâh değişikliğinin vergi sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir. - **Levha kaydı için ikametgâh / genel ikametgâh ayrımı** (Av. K. m.3): e bendi, levhaya yazılmak istenen baro bölgesinde ikametgâh bulunmasını şart koşar. Başka bir bölgede ikametgâhı olan ya da ikametgâhı bulunmayan aday, bu bölgenin levhasına kaydedilmek isteyemez. İkametgâh bölgesi ile levha bölgesi uyuşmuyorsa e bendi karşılanmamış olur. - **Konut / diğer ikametgâh mahalleri** (1593 s. K. m.273): Meskenler, yani konutlar, maddede açıkça yasaklanmıştır. İnsanların ikametine mahsus sair mahaller de yasak kapsamına girer. Yapının konut dışı olsa da insanların ikamet amacıyla kullandığı bir yer ise yasak kapsamında değerlendirilir. - **Kanuni ikametgâh / fiili oturum** (2886 s. K. m.5): Kanuni ikametgâh, kişinin Medeni Kanuna göre yasal yerleşim yeri olarak tescil edilmiş adresidir. Fiilen oturulan yer ise kişinin günlük yaşadığı adres olup bu madde bakımından tek başına yeterli değildir. İhaleye katılacak gerçek kişinin kanuni ikametgâhının bulunduğu kanıtlanmalıdır; fiilî oturum bu şartı kendiliğinden karşılamaz. ## İlgili konular - İdari davalarda yetki ve bağlantı ile görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlemler (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/idari-davalarda-yetki-ve-baglanti - Tüzel kişiler: genel hükümler (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tuzel-kisiler-genel-hukumler - Amme alacaklarının korunması ve ihtiyati haciz (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/amme-alacaklarinin-korunmasi-ve-ihtiyati-haciz - Mükellefiyet (GVK) (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/mevzuu-ve-gelirin-unsurlari - Ödeme (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/odeme ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2022/772 E., 2023/865 K., 27.09.2023 — ilgili: TMK m.51 - 5. Hukuk Dairesi, 2025/13598 E., 2026/4273 K., 09.03.2026 — ilgili: TMK m.51 - 4. Daire, 2021/8176 E., 2022/8419 K., 19.12.2022 — ilgili: GVK m.4 ## İlgili terimler [Genel yetki kuralı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-yetki-kurali) · [Hususi kanun](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hususi-kanun) · [Kuruluş belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurulus-belgesi) · [Tam Yargı Davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tam-yargi-davasi) · [Takvim yılı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takvim-yili) · [Vergi ziyaı cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-ziyai-cezasi) · [Tahsil dairesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsil-dairesi) · [Teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.