--- title: "İktisadi devlet teşekkülü nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-devlet-tesekkulu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İktisadi devlet teşekkülü **Kısaca:** Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve ekonomik alanda ticari esaslara göre faaliyet gösteren kamu iktisadi teşebbüsüdür. Tekel niteliği aranmaz. (233 s. K. m.37) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1 – Kapsam ve Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-1): Sermayesinin tamamı devlete ait olan, ekonomik alanda ticari esaslara ve serbest piyasa koşullarına göre faaliyet gösteren kamu iktisadi teşebbüsüdür. Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinde tanımlanır. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 – Tanımlar ve kısaltmalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2#f1-1): Sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsüdür. Ayırt edici ölçüt, ticari esaslara göre faaliyet ve sermayenin tamamının devlete ait olmasıdır. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.3 – Teşebbüslerin kurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-3): Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve ekonomik alanda serbest piyasa, rekabet ve ticaret esaslarına göre kâr ilkesiyle faaliyet gösteren teşebbüstür. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.12 – Teşebbüs Genel Müdürü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-12): Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve ekonomik alanda serbest piyasa, rekabet ve ticaret esasları doğrultusunda kâr ilkesine göre faaliyet gösteren teşebbüstür. Bu ölçüt, kapsam maddesinde yer alan kapsam ayrımının bir parçasıdır. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.37 – Kamu iktisadi kuruluşlarına ait mali hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-37): Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve ekonomik alanda ticari esaslara göre faaliyet gösteren kamu iktisadi teşebbüsüdür. Tekel niteliği aranmaz. ### Taşıt Kanunu - Taşıt Kanunu m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/237-sayili-tasit-kanunu/madde-1): Devletin ekonomik faaliyet için kurduğu, ticari esaslara göre çalışan kamu teşekkülüdür. Madde, bu teşekkülleri b bendinde ayrıca sayar. ## Karıştırılan kavramlar - **İktisadi devlet teşekkülü / Kamu iktisadi kuruluşu** (233 s. K. m.1): İDT, sermayesinin tamamı devlete ait olmakla birlikte ekonomik alanda serbest piyasa ve ticari esaslara göre faaliyet gösterir. KİK, sermayesinin tamamı devlete ait olmakla birlikte tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretir ve pazarlar. İki tür arasındaki ayrım faaliyet alanına dayanır; KİK'in ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır, İDT için böyle bir nitelik aranmaz. - **Kuruluş / İktisadi devlet teşekkülü (fiyat müdahalesi)** (233 s. K. m.37): Kamu iktisadi kuruluşunun fiyat ve tarifeleri, tekel niteliğindeki mal ve hizmetlerde Koordinasyon Kurulunca müdahaleye açıktır. İktisadi devlet teşekkülü ise ekonomik alanda serbest piyasa, rekabet ve ticaret esaslarına göre faaliyet gösterir. Fıkra 2'deki müdahale yetkisi maddenin genel kapsamındadır; ancak sosyal fayda amacı ve tekel niteliği bakımından kuruluşlar ile teşekküller ayrı değerlendirilir. - **Kamu şirketi / iktisadi devlet teşekkülü** (5710 s. K. m.6): Bu Kanundan yararlanmaya hak kazanan şirket ya da iktisadi devlet teşekkülü, birinci fıkra uyarınca 233 sayılı KHK çerçevesinde iştirak ilişkisi kurabilir. Kamu şirketi ise ikinci fıkra uyarınca Bakanlık görevi verirse kanun kapsamındaki santralları yapabilir ya da yurt dışı yatırıma katılabilir. Birinci fıkra iştirak ilişkisini genel olarak düzenlerken ikinci fıkra santral ve yurt dışı yatırım yetkisini Bakanlık görevine bağlar; ikisi aynı yetkiyi vermez. - **İktisadi devlet teşekkülü kamu payı / genel ihtiyaç fazlası** (6741 s. K. m.4): İktisadi devlet teşekküllerinden, bağlı ortaklık, işletme ve iştiraklerindeki kamu payları ile sermayesinin tamamı veya yarısından fazlası kamuya ait ticari kuruluş paylarıdır (m.4/1-d). Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufundaki ihtiyaç fazlası gelir, kaynak ve varlıklardır (m.4/1-b). Kamu paylarının aktarımı ve ihtiyaç fazlası varlıkların aktarımı ayrı bentlerde düzenlenmiştir; her ikisinde de Cumhurbaşkanı kararı aranır. ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2021/184 E., 2023/178 K., 08.03.2023 — ilgili: 233 s. K. m.3, 233 s. K. m.1 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2025/144 E., 2025/221 K., 05.03.2025 — ilgili: 233 s. K. m.2, 233 s. K. m.1 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2025/233 E., 2025/179 K., 19.02.2025 — ilgili: 233 s. K. m.2, 233 s. K. m.1 ## İlgili terimler [Kamu iktisadi kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-kurulusu) · [Kamu iktisadi teşebbüsü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-tesebbusu) · [Bağlı ortaklık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bagli-ortaklik) · [Müessese](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muessese) · [İştirâk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istir-k) · [Kamu Ortaklığı Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-ortakligi-kurulu) · [Kamuya yararlı dernek](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamuya-yararli-dernek) · [Özel bütçeli idare](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-butceli-idare) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.