--- title: "İl özel idaresi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/il-ozel-idaresi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İl özel idaresi **Kısaca:** İl özel idaresi: İl halkının mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini (5302 s. K. m.3/1-a) ## Kanuni tanım - **5302 s. K. m.3/1-a** (İl Özel İdaresi Kanunu): İl halkının mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-3#f1-a ## Kanunda nerede geçiyor ### İl Özel İdaresi Kanunu - İl Özel İdaresi Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-2#f1) - İl Özel İdaresi Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-3#f1-a): İl halkının mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organı seçmenlerce seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir. Merkezi idarenin taşra teşkilatı olan il genel idaresinden ayrı bir tüzel kişiliktir. - İl Özel İdaresi Kanunu m.4 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-4#f1): İl halkının mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organı seçmenlerce seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisidir. İlin kurulmasıyla kendiliğinden kurulur ve ilin kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer. ## Karıştırılan kavramlar - **İl özel idaresi / il genel idaresi** (5302 s. K. m.2): İl özel idaresi, mahalli idare niteliğinde ve tüzel kişiliği olan kamu tüzel kişisidir. İl genel idaresi, merkezi idarenin taşra teşkilatı olan ildir ve tüzel kişiliği yoktur. Kanun yalnız il özel idaresini kapsar; il genel idaresinin yetki ve görevleri bu kanunun konusu değildir. - **Genel ve katma bütçeli kurumlar / Belediye ve il özel idaresi memurları** (DMK ek m.15): Genel ve katma bütçeli kurumların memurları, kanunun temel kapsamında doğrudan yer alır. Belediye ve il özel idaresi memurları ise bu ek madde ile kapsama açıkça dahil edilmiştir. Yerel yönetim memurlarının kanunda geçen Devlet memuru hükümlerinden yararlanması ve bu hükümlere tabi olması için ayrı bir açıklık sağlanmış olur. - **İl özel idaresi ve belediye ihaleleri / merkezi idare ihaleleri** (2886 s. K. m.13): İl özel idaresi ve belediye ihaleleri, il daimi encümeni veya belediye encümeni tarafından bu Kanun hükümlerine göre yürütülür. Merkezi idare ihalelerinde ita amirleri komisyon kurar. Yerel yönetim ihalelerinde komisyon yerine encümen yetkilidir. - **Köy ve belediye yararına kamulaştırma / il özel idaresi ve devlet yararına kamulaştırma** (2942 s. K. m.6): Köy için köy ihtiyar kurulu, belediye için belediye encümeni karar verir. Onay makamı ilçede kaymakam, il merkezinde validir (a bendi). İl özel idaresi için il encümeni, devlet adına için il idare kurulu karar verir; onay makamı validir (b bendi ve tablo). Köy ve belediye kararlarında onay makamı yere göre kaymakam ya da vali olur; il özel idaresi ve devlet kararlarında onay her zaman valiye aittir. - **Belediye ve il özel idaresi iştirakleri / devletin diğer iştirakleri** (4046 s. K. m.1): Belediye ve il özel idarelerine ait ticari kuruluşların iştirakleri (e) bendinde, pay oranına bakılmaksızın sayılmıştır. Devletin diğer iştiraklerindeki kamu payları ile Hazineye ait paylar (c) bendinde sayılmıştır. Belediye ve il özel idaresi iştiraklerinde pay oranı aranmaz; devlet ve Hazine iştiraklerinde ise bu ayrım yapılmaz. - **İl özel idaresi / Yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı** (4562 s. K. m.13): İl özel idaresinin bulunduğu illerde meblağ il özel idaresi adına açılan hesaba yatırılır. İl özel idaresi bulunmayan illerde meblağ yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı adına açılan hesaba yatırılır. Yatırılacak hesap, ilin idari yapısına göre belirlenir; her iki halde de meblağ OSB tüzel kişilik kazandığında OSB'ye devredilir. ## Örnek kararlar - 2005/32 E., 2007/3 K., 18.01.2007 — ilgili: 5302 s. K. m.2, 5302 s. K. m.3, 5302 s. K. m.4 - 10. Daire, 2017/1519 E., 2022/3447 K., 22.06.2022 — ilgili: 5302 s. K. m.2, 5302 s. K. m.4 - 2018/99 E., 2021/14 K., 03.03.2021 — ilgili: 5302 s. K. m.3 ## İlgili terimler [İl özel idaresinin organları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/il-ozel-idaresinin-organlari) · [Tüzel kişiliğin sona ermesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuzel-kisiligin-sona-ermesi) · [İdari ve mali özerklik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-ve-mali-ozerklik) · [Karar organı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karar-organi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.