--- title: "İlgililer nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilgililer" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İlgililer Diğer yazımlar: İlgili **Kısaca:** İlgililer, 19 kanunda 39 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.488 · itiraz: Vesayet makamının kararından doğrudan etkilenen ve itiraz hakkı tanınan kişilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-488) - TBK m.281 · artırmanın iptali: İptal talebinde bulunma hakkı tanınan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-281) - HMK m.384 · çekişmesiz yargı işlerinde yetki: Talepte bulunmasa da işin sonucundan hukuki olarak etkilenen kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-384) ## Kanuni tanım - **5977 s. K. m.2/1-l** (Biyogüvenlik Kanunu): GDO ve ürünleri ile ilgili olarak araştırma, geliştirme, işleme, piyasaya sürme, izleme, kullanma, ithalat, ihracat, nakil, taşıma, saklama, paketleme, etiketleme, depolama ve benzeri faaliyetlerde bulunanları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5977-sayili-biyoguvenlik-kanunu/madde-2#f1-l ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.298 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-298#f1): Madde metninde ana, çocuk, çocuğun ölümü hâlinde altsoy, Cumhuriyet savcısı ve Hazine ile birlikte sayılan, tanımanın iptaline ilişkin doğrudan menfaati bulunan diğer kişiler. Maddede ilgililerin kimler olduğu tek tek sayılmamıştır; bu kavram somut olaya göre belirlenir. - TMK m.300 – 3. Hak düşürücü süreler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-300#f2): Tanımanın iptali davasını açma hakkı bulunan, tanıma dışındaki kişiler; maddenin ikinci fıkrasında tanıyan dışındaki ilgilerin dava hakkının süresi ayrıca düzenlenmiştir. - TMK m.318 – 2. Diğer noksanlıklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-318#f1): Evlatlık ilişkisinin kaldırılması davasını açma hakkına sahip, Cumhuriyet savcısı dışındaki kişidir. Maddede açıkça tanımlanmamış olup, ilişkinin kaldırılmasında hukuki menfaati bulunan kişiler bu kapsamda değerlendirilir. - TMK m.484 – II. Usulü — 1. İstek üzerine veya re'sen (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-484#f1): Vasinin görevden alınmasını talep edebilecek, vesayet ilişkisinde menfaati bulunan kişilerdir. Maddede genel bir ifade olarak kullanılmış olup, ayırt etme gücü aranmaksızın bu talebi yapabilir. - TMK m.488 – 5. İtiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-488#f1): Vesayet makamının kararından doğrudan etkilenen ve itiraz hakkı tanınan kişilerdir. Kapsamın belirlenmesi, kararın kimi ilgilendirdiğine göre yapılır. - TMK m.556 – E. Sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-556#f1): Vasiyetin ifasından hukuki menfaati bulunan kişilerdir. Mirasçılar ve vasiyet alacaklıları bu kapsama girer; kimin ilgili sayılacağı vasiyetin içeriğine göre belirlenir. - TMK m.590 – B. Defter tutma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-590#f1-3): Mirasçı dışında terekeye ilişkin meşru bir menfaati bulunan ve defter tutulmasını isteyebilecek kişilerdir. Maddede hangi kişilerin ilgili sayılacağı ayrıca belirtilmemiştir. - TMK m.1017 – III. Tescilin biçimi — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-1017#f2): Sicil kaydı ile hukuki bağı bulunan ve örnek isteme hakkı tanınan kişidir. Maddede ilgilinin kim olduğu ayrıca tanımlanmamıştır. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.28 – 2. İlgililer (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-28#f1): Tescile konu olguda doğrudan menfaati bulunan ve tescil isteme yetkisi taşıyan kişilerdir. Madde, bu kişilerin temsilcileri ve hukuki halefleri ile birlikte tescil isteyebileceğini belirtir. - TTK m.34 – 3. İtiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-34#f1): Tescil, değişiklik veya silme istemini yapan ya da bu istemin sonucundan doğrudan etkilenen kişilerdir. Sicilde kayıtlı hususlara ilişkin menfaati bulunan üçüncü kişiler bu sıfatla ayrıca düzenlenmiştir. - TTK m.500 – 2. Kaydın silinmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-500#f1): Silinecek kayıt bakımından görüşleri alınması gereken kişilerdir. Maddede bu kişiler, silinmeye ilişkin yazılı bilginin de verileceği kimselerdir; ilgililerin kimler olduğu madde metninde ayrıca tanımlanmamıştır. - TTK m.1115 – b) Müşterek avarya hâlinde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1115#f1): Müşterek avaryadan etkilenen gemi işleteni ve yük sahipleridir. Kaptanın seçiminde menfaatleri dikkate alınır. - TTK m.1278 – C) Dispeç — I - Genel olarak — 1. Yaptırma yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1278#f1): Olayın sonucundan malvarlığı etkilenen ve dispeç sonucu bundan yararlanabilecek veya yük alacak taraflardır. Yük sahibi, gemi ve navlun tarafları ile sigortacı bu kavrama girer; sigortacı metinde açıkça sayılmıştır. - TTK m.1280 – 3. Dispeççi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1280#f1): Dispeç sonucundan etkilenen taraflardır. Atama konusunda oybirliği bu kişilerden sağlanmalıdır ve belge verme ile inceleme yükümlülüğü de bu kişilere aittir. - TTK m.1387 – 6. Pazarlık suretiyle satış (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1387#f1): Alacaklılar, borçlu, rehin alacaklıları ve geçici haciz sahibi alacaklılar gibi satış sonucundan doğrudan etkilenen kişilerdir. Bunların tamamının onayı aranır. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.72 – Hukuki işlemler ve ilgilileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-72#f1): Belgelendirme isteminde bulunan kişidir. Sıfat, istemde bulunma eyleminden doğar; işlemin tarafı olmak ya da işlemden hak kazanmak bu kavramın şartı olarak aranmaz. - Noterlik Kanunu m.74 – İlgilinin Türkçe bilmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-74#f1): Noter işleminde kendi adına veya kendi hakkında işlem yapılan ve işlemin tarafı sayılan kişidir. Maddede yalnız Türkçe bilmeyen ilgili için tercüman öngörülmüştür. - Noterlik Kanunu m.76 – Yasaklılık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-76#f1-1): İşlemin tarafı olan ya da işlemden doğrudan hak veya borç elde eden kişidir. Madde, ilgilinin kendisinin bizzat işlemde bulunmasını ya da bir ilgiliyi temsil etmesini ayrı ayrı yasaklar. - Noterlik Kanunu m.88 – Tutanağa eklenecek belgelerin hükmü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-88#f1): Noterde beyanda bulunan ve tutanağın düzenlenmesini talep eden kişidir. Madde, beyanın hukuki sonuçlarını değil, beyanın dayandığı belgenin tutanakla bağını düzenler. - Noterlik Kanunu m.96 – Belirli bir kısmın örneğini vermek (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-96#f1): Noterde kağıdı getiren ve örnek çıkarılmasını isteyen kişidir. Madde, talebi yapan kişinin ilgili olmasını şart koşar. - Noterlik Kanunu m.140 – Karar ve itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-140#f1): Disiplin kararından etkilenen ve bu nedenle kararın bir örneği kendilerine tebliğ edilen kişilerdir. Madde, ilgililer kavramını tanımlamamaktadır. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.89 – Teminatın iadesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-89#f1): Teminatı göstermiş olan taraf ya da teminat üzerinde hak sahibi olan kişidir. Talep ehliyeti bu kişiye aittir. - HMK m.384 – Çekişmesiz yargı işlerinde yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-384#f1): Talepte bulunmasa da işin sonucundan hukuki olarak etkilenen kişidir. Birden fazla ilgili varsa, herhangi birinin oturduğu yer mahkemesi yetkili olur. - HMK m.387 – Kararlara karşı başvuru yolları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-387#f1): Çekişmesiz yargı kararından etkilenen ve bu nedenle başvuru hakkı tanınan kişidir. İlgili olup olmadığı, kararın kişinin hukuki durumunu değiştirip değiştirmediğine göre belirlenir. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.256 – Başvuru (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-256#f2): Eşya veya malvarlığı değerinin iadesini isteyebilecek kişilerdir. Maddede tanımlanmadığından, kapsamı ilgili eşya üzerinde hak sahibi olan kişilerle sınırlı olarak uygulamada yorumlanır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.281 – IV. Artırmanın iptali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-281#f1): İptal talebinde bulunma hakkı tanınan kişidir. İhaleye katılan, katılması engellenen, en yüksek öneride bulunup haksız reddedilen kişiler; bunların yasal temsilcileri ve malın yüksek fiyatla satılmasında yararı olan üçüncü kişiler bu kapsamda değerlendirilir. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK geç. m.9 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/gecici-madde-9#f1): Maddenin metninde tanımlanmamıştır; ödemeyi talep etmeye hakkı olan kişi anlamında kullanılmıştır. Hangi kişilerin ilgili sayılacağı 9. maddenin ikinci fıkrasındaki düzenlemeye bağlıdır. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.152 – Kararların tebliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-152#f1): Kararın doğrudan etkilediği taraflardır. Kararın tebliği bakımından bunlara ayrıca yapılacak tebliğ, madde metninde ayrıca düzenlenmiştir ve savcıya yapılacak tebliğin ek bir yükümlülük olduğunu gösterir. ## Karıştırılan kavramlar - **Türkçe bilen ilgili / Türkçe bilmeyen ilgili** (1512 s. K. m.74): İlgili Türkçe biliyorsa işleme ayrıca tercüman katılmaz; işlem doğrudan Türkçe yapılır. İlgili Türkçe bilmiyorsa madde gereği andlı tercüman işleme katılır. Tercüman bulundurulmaması, Türkçe bilmeyen ilgi bakımından maddenin ihlali anlamına gelir. - **Bizzat ilgili / vekil olarak hareket eden** (1512 s. K. m.76): Kişinin işlemin tarafı olarak kendisinin ilgili olması (1. bent) halidir. Kişinin bir ilgiliyi temsil etmesi (1. bent, ikinci kısım) halidir. Her iki halde de kişi işleme katılamaz; yasak tek bir bentte birlikte düzenlenmiştir. - **İlgililer / Cumhuriyet savcısı** (1512 s. K. m.140): Kararın tebliğ edildiği ilgililer, kendi hakları bakımından itiraz edebilir. Noterin bulunduğu yer Cumhuriyet savcısı da tebliğ alan taraf olarak itiraz edebilir. Her iki taraf için itiraz süresi aynıdır; savcının itirazı yalnız kamu yararı değerlendirmesiyle sınırlı değildir, madde bu konuda ayrım yapmamaktadır. - **Adalet Bakanı / İlgililer** (2802 s. K. m.73): Adalet Bakanı, kararın bir defa daha incelenmesini isteyebilir ve bu talebi yapmak için bir sınır çizilmemiştir. İlgililer, aynı süre içinde yani on gün içinde yeniden inceleme talebinde bulunabilir. Her iki taraf da yeniden inceleme talebinde bulunma hakkına sahiptir. Süre, tebliğ tarihinden başlamaktadır. - **Ana-çocuk dava hakkı / Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer** (TMK m.298): Ana ve çocuk, tanımanın hukuki statüsünü doğrudan etkilediği için ilk planda dava hakkına sahiptir. Ana ve çocuğun hakkı birbirinden bağımsızdır. Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer, tanımanın iptalinde kamu ya da mali menfaati veya doğrudan bir hukuki yararı bulunan kişilerdir. Her iki grup da maddeye göre dava açabilir; ana ve çocuk için ayrıca temsil ya da ilgililik şartı aranmaz, diğer ilgililerde ise menfaat bağı ortaya konmalıdır. - **Tanıyan / İlgililer** (TMK m.300): Tanıyan, tanımayı yapan babadır ve dava hakkının başlangıcı iptal sebebinin öğrenilmesi ya da korkunun ortadan kalkmasıdır. İlgililer, tanımayı ve tanıyanın babalığını dışlayan durumu öğrenen davacılardır ve dava hakkı bu öğrenme tarihinden başlar. Her iki grupta da bir yıllık süre aynıdır, ancak başlangıç anı ve dayanak olay farklıdır. Her ikisinde de beş yıllık mutlak üst sınır tanımanın yapıldığı tarihten işler. ## İlgili konular - Tanıma ve babalık hükmü (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tanima-ve-babalik-hukmu - Vasilik görevinin sona ermesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vasilik-gorevinin-sona-ermesi - Çekişmesiz yargı (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/cekismesiz-yargi - Ticaret sicili (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/ticaret-sicili - Tanık ve bilirkişi dinlenmesi, duruşma tutanağı (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/tanik-ve-bilirkisi-dinlenmesi-durusma-tutanagi - Açık artırma yoluyla satış ve mal değişim sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/acik-artirma-yoluyla-satis-ve-mal-degisim-sozlesmesi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/224 E., 2025/467 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.384, HMK m.387 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/251 E., 2025/468 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.384, HMK m.387 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/375 E., 2025/474 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.384, HMK m.387 ## İlgili terimler [Dispeççi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dispecci) · [Dispeç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dispec) · [Çekişmesiz yargı işi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cekismesiz-yargi-isi) · [Müşterek avarya](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/musterek-avarya) · [Tanıma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tanima) · [Vesayet Makamı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vesayet-makami) · [Kesin karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-karar) · [Hak Düşürücü Süre (6 işgünü)](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hak-dusurucu-sure-6-isgunu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.