--- title: "İş bölümü nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/is-bolumu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İş bölümü Diğer yazımlar: İşbölümü **Kısaca:** İş bölümü, 8 kanunda 15 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.352 · ön inceleme: Bölge adliye mahkemesi daireleri arasında hangi dairenin hangi dosyaya bakacağını belirleyen düzenlemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-352) - CMK m.278 · dosyanın bölge adliye mahkemesinde tevzii: Bölge adliye mahkemesinin iç düzenlemesiyle hangi ceza dairesinin hangi dosyaya bakacağının belirlenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-278) - 2575 s. K. m.35 · amme alacaklarına ilişkin davalar: Danıştay dava daireleri arasında hangi uyuşmazlıkların hangi daireye ait olduğunu belirleyen düzendir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-35) ## Kanunda nerede geçiyor ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.27 – Dava dairelerinin görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-27#f2): Dava dairelerinin hangi uyuşmazlıkları çözeceğini belirleyen dağılımdır. Kanunda başkaca hüküm yoksa Başkanlık Kurulu tarafından belirlenir ve madde metnindeki ölçütlere bağlıdır. - Danıştay Kanunu m.35 – Amme alacaklarına ilişkin davalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-35): Danıştay dava daireleri arasında hangi uyuşmazlıkların hangi daireye ait olduğunu belirleyen düzendir. Madde, bu düzenin amme alacaklarının tahsiline ilişkin davalar bakımından tek bir kuralını koyar. - Danıştay Kanunu m.36 – Yeni vergilerle ilgili uyuşmazlıkların çözümü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-36): Danıştay dava dairelerinin hangi konudaki davalara bakacağını belirleyen düzendir. Madde, bu düzenin özel bir hâlini, kaldırılan verginin dairesini esas alarak kurar. - Danıştay Kanunu geç. m.26 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/gecici-madde-26#f1-3): Danıştay dairelerinin hangi işleri, hangi dava türlerini ve hangi konuları inceleyip karara bağlayacağını gösteren düzendir. Başkanlık Kurulu tarafından belirlenir. ### Yargıtay Kanunu - Yargıtay Kanunu m.60 – Dava dosyalarının Yargıtaya gönderilmesi ve Hukuk İşbölümü İnceleme Kurulu: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2797-sayili-yargitay-kanunu/madde-60#f1): Yargıtay hukuk dairelerinin hangi uyuşmazlık konularına bakacağını gösteren, Yargıtay Kanunu m.14 uyarınca belirlenen dağılımdır. Temyiz dilekçesinde gösterilen daire ismine değil, bu dağılıma göre belirlenir. - Yargıtay Kanunu geç. m.13 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2797-sayili-yargitay-kanunu/gecici-madde-13#f2): Yargıtay'ın ceza ve hukuk dairelerinin sayısı ile bu daireler arasında hangi işlerin görüleceğinin dağılımıdır. Madde bu dağılımın yeniden yapılmasını düzenler. - Yargıtay Kanunu geç. m.14 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2797-sayili-yargitay-kanunu/gecici-madde-14#f4): Yargıtay dairelerinin hangi işlere bakacağını gösteren düzendir. Yeni iş bölümü, iş durumu ve daire ihtiyaçları dikkate alınarak yeniden belirlenir ve Resmî Gazete'de yayımlanır. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.189 – Birden çok Cumhuriyet savcısı ve avukatın duruşmaya katılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-189#f1): Birden çok savcı veya avukatın duruşmada görevleri aralarında paylaşmasıdır. Örneğin bir avukat tanık sorgusunu, diğeri savunma yazısını üstlenebilir. İş bölümü yapılması, katılımcıların hepsinin duruşmada hazır bulunmasına engel değildir. - CMK m.278 – Dosyanın bölge adliye mahkemesinde tevzii (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-278#f1): Bölge adliye mahkemesinin iç düzenlemesiyle hangi ceza dairesinin hangi dosyaya bakacağının belirlenmesidir. Madde, dosyanın hangi daireye verileceğini bu işbölümüne bağlar; dosya ilgili daireye doğrudan verilir. ### Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.9 – Ceza mahkemelerinin kuruluşu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-9#f5): Aynı ceza mahkemesinin daireleri arasında gelen işlerin dağılımıdır. Özel kanunda başka hüküm yoksa ihtisaslaşma amacıyla Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenebilir ve Resmî Gazete'de yayımlanır. - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.18 – Cumhuriyet başsavcısının görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-18#f1-2): Başsavcılıktaki savcılar arasında hangi işlerin hangi savcı tarafından görüleceğinin düzenlenmesidir. Başsavcı bu düzenlemeyi yetkisi içinde yapar. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.352 – Ön inceleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-352): Bölge adliye mahkemesi daireleri arasında hangi dairenin hangi dosyaya bakacağını belirleyen düzenlemedir. Dosyanın geldiği dairenin görevli olmaması hâlinde dosya ilgili daireye gönderilir. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.21 – Genel Kurul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-21#f2-d): Gelen işlerin iki bölüm arasında dağıtılmasıdır. Genel Kurul, bölümler arasında iş dengesizliği oluştuğunda bu dağıtımı değiştirebilir. ### Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun - Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun m.2 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2576-sayili-bolge-idare-mahkemeleri-idare-mahkemeleri-ve-vergi-mahkemelerinin-kurulusu-ve/madde-2#f1-4): Aynı yargı çevresinde birden fazla idare veya vergi mahkemesi bulunduğunda, ihtisaslaşmayı sağlamak amacıyla davaların mahkemeler arasında paylaştırılmasıdır. Yalnızca özel kanunda başka hüküm yoksa ve gelen işlerin yoğunluğu ile niteliği dikkate alınarak Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. ### Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu m.16 – Teftiş Kurulu Başkan ve başkan yardımcılarının görev ve yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6087-sayili-hakimler-ve-savcilar-kurulu-kanunu/madde-16#f1-b): Teftiş Kurulu Başkanının başkan yardımcıları arasında görev dağılımını yaptığı düzenlemedir; başkan yardımcılarının görev ve yetkileri bu işbölümüne göre belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Olağan iş bölümü / İş yükü dengesizliği hali** (2575 s. K. m.27): Normal iş yükünde işbölümü Başkanlık Kurulunca belirlenen esaslara göre sürer. İş yükü normal çalışmayla karşılanamayacak oranda artar ve daireler arasında dengesizlik oluşursa işlerin bir kısmı başka daireye verilebilir. Bu hâlde iş devri takvim yılı başında ve ikinci fıkradaki usule göre yapılır. - **Madde kapsamı / genel işbölümü** (2575 s. K. m.36): Madde, kaldırma ve yeniden vergi koyma hâlinde uyuşmazlığın dairesini doğrudan belirler. Genel işbölümü, Başkanlık Kurulunun kararına ve dairelerin görev dağılımına dayanır. Kaldırma ve yeniden vergi koyma hâlinde önceki verginin dairesi belirleyicidir; Başkanlık Kurulunun genel kararı bu özel durumu değiştirmez. - **Eski iş bölümü / yeni iş bölümü** (2575 s. K. geç. m.26): Yeni iş bölümü kararı uygulanmaya başlayıncaya kadar değişiklikten önceki iş bölümü hükümleri uygulanmaya devam eder. Yeni iş bölümü kararı yayımından on gün sonra uygulanmaya başlar. Geçiş sırasında hangi dairenin hangi işe bakacağı, uygulama anına göre belirlenir. - **Mahkemelerin kuruluş/yargı çevresi tespiti / iş bölümü** (2576 s. K. m.2): Kuruluş ve yargı çevresinin tespiti, mahkemenin varlığını ve sınırlarını belirler. İş bölümü, aynı yargı çevresinde birden fazla mahkeme bulunduğunda davaların mahkemeler arasındaki dağılımını düzenler ve fıkra 4 kapsamındadır. İş bölümü kararı mahkemenin kurulmasını ya da yargı çevresini değiştirmez; yalnızca hangi davanın hangi mahkemeye tevzi edileceğini belirler. Bu kararlar Resmî Gazete'de yayımlanır ve mahkemeler tevzi edilen davalara bakmak zorundadır. - **Yeni iş bölümü / Önceki iş bölümü** (2797 s. K. geç. m.13): Büyük Genel Kurul onay kararı uygulanmaya başlamadan önce yeni kanun hükümleri iş bölümünü henüz belirlememiştir. Onay kararı uygulanmaya başlayıncaya kadar değişiklik öncesi iş bölümü hükümleri uygulanmaya devam eder. Geçiş döneminde iş bölümü boşluğu oluşmaz; eski düzen onay kararının uygulanma tarihine kadar geçerlidir. - **Birinci Başkanlık Kurulunun yenilenmesi / iş bölümü kararının yayımı** (2797 s. K. geç. m.14): Kurul, daire başkanlığı seçiminin tamamlanmasından itibaren beş gün içinde yeniden belirlenir. Yeni kurul, iş bölümü kararını derhâl Resmî Gazete'de yayımlar ve bu karar yayım tarihinden on gün sonra uygulanır. Kurulun yenilenmesi, iş bölümü kararının yürürlüğe girmesinden önce tamamlanmış olmalıdır; kararın uygulanma tarihi yayımdan on gün sonradır. ## İlgili konular - Danıştay'ın, daire ve kurulların görevleri (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/danistay-in-daire-ve-kurullarin-gorevleri - Teşkilat yapısı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/teskilat-yapisi - Duruşmanın açıklığı (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/durusmanin-acikligi - İstinaf (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/istinaf - Kötüniyetle istinaf yoluna başvurma ve ön inceleme (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/kotuniyetle-istinaf-yoluna-basvurma-ve-on-inceleme ## Örnek kararlar - 2023/195 E., 2024/71 K., 07.03.2024 — ilgili: 5235 s. K. m.18 - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: AYMKYUHK m.21 - 2015/18 E., 2016/12 K., 10.02.2016 — ilgili: 2575 s. K. m.27 ## İlgili terimler [Birinci Başkanlık Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birinci-baskanlik-kurulu) · [Yargı çevresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargi-cevresi) · [Ön inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/on-inceleme) · [Teftiş Kurulu Başkanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teftis-kurulu-baskani) · [Merci tayini](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/merci-tayini) · [Asliye ceza mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asliye-ceza-mahkemesi) · [Ağır ceza mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agir-ceza-mahkemesi) · [Dava dairesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-dairesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.