--- title: "İşçi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isci" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İşçi **Kısaca:** Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir. Tüzel kişiler işçi olamaz; iş sözleşmesi dışındaki bir sözleşmeye (örneğin vekâlet) dayanan çalışma bu tanımın kapsamına girmez. (İş K. m.2) ## Kanunda nerede geçiyor ### İş Kanunu - İş K. m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-2#f1): Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir. Tüzel kişiler işçi olamaz; iş sözleşmesi dışındaki bir sözleşmeye (örneğin vekâlet) dayanan çalışma bu tanımın kapsamına girmez. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.4 – İstihdam şekilleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-4#f6): A, B ve C fıkralarındaki kapsam dışında kalan ve ilgili mevzuatına göre tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan sürekli işçilerle, mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde geçici iş pozisyonunda altı aydan az süreli iş sözleşmesiyle çalışan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Sözleşmeli personel / İşçi** (DMK m.4): Sözleşmeli personel, işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlisidir ve Kanunun disiplin hükümlerine tabidir. İşçi, ilgili mevzuata göre tahsis edilen kadrolarda iş sözleşmesiyle çalışır ve bu Kanunun hükümleri uygulanmaz. İşçilere disiplin ve memur hükümleri uygulanmaz; sözleşmeli personel için disiplin cezaları memur hükümlerine göre uygulanır. - **İşçi / Bağımsız çalışan (vekâlet, eser vb. sözleşmeyle çalışan)** (İş K. m.2): İş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçidir ve madde bu kişiye kanunun korumasını sağlar. Vekâlet ya da eser sözleşmesine dayanan çalışma m.2 kapsamındaki işçi tanımına girmez. Sözleşmenin niteliği belirleyicidir; aynı kişinin hukuki statüsü sözleşmeye göre değişir. Uygulamada bu ayrım bağımlılığın varlığına dayanır. - **Hasta işçi / kazazede işçi** (151 s. K. m.6): Hasta olan amele, hastalığı iş dışı nedenlerle ya da genel sağlık sorunu olarak ortaya çıkan işçidir. Kazazede amele, iş esnasında bir kazaya uğramış işçidir. Madde iki durumu da aynı yükümlülük altına alır; metinde ayrı bir rejim öngörülmemiştir. Kazanın iş kazası niteliği sosyal güvenlik hukukunda ayrıca değerlendirilir. - **Toplu sözleşme kapsamındaki işçi / toplu sözleşmeye paralel zam alan kapsam dışı personel** (GVK geç. m.14): Toplu iş sözleşmesine tabi işçiler, sözleşmenin doğrudan kapsamına girer. Kapsam dışı personel, sözleşmeye paralel olarak zam almaları nedeniyle maddenin kapsamına açıkça dahil edilmiştir. Her iki grup için de vergi değişikliğinden doğan net ücret artışı Merkez Bankasındaki hesaba aktarılır. - **Kendi personeli / işçi ve amele** (209 s. K. m.6): Müessese amirleri kadrolu personeli madde metnindeki usullere göre atar. İşçi ve amele istihdamı, işin gereğine göre yapılır ve mahallin en büyük sıhhi amirinin müsaadesine bağlıdır. Geçici ve işe bağlı istihdamda ek bir izin koşulu aranır; kadrolu atama usulü bu istihdamda uygulanmaz. - **Amme sektörü kurumu / İşçi Sigortaları Kurumu** (224 s. K. m.30): Genel amme sektörü kurumlarının sağlık teşekkülleri (a-c bentleri) devlet binası, iktisadi teşekkül veya karma müessese ayrımına göre devredilir. İşçi Sigortaları Kurumunun sağlık tesisleri, binaları, tıbbi malzeme, eşya ve ilaçları d bendine göre iktisap bedeli verilerek devredilir. Kurum, d bendi kapsamında ayrıca bir bedel karşılığında devreder; devir esasları Sağlık ve Sosyal Yardım ile Çalışma Bakanlıklarınca birlikte tespit edilir. ## İlgili konular - Genel hükümler (İş Kanunu) (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/genel-hukumler-is-kanunu ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2025/682 E., 2025/821 K., 17.12.2025 — ilgili: İş K. m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/4 E., 2025/412 K., 02.07.2025 — ilgili: İş K. m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/143 E., 2025/413 K., 02.07.2025 — ilgili: İş K. m.2 ## İlgili terimler [İş ilişkisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/is-iliskisi) · [Asıl işveren-alt işveren ilişkisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asil-isveren-alt-isveren-iliskisi) · [İşveren](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isveren) · [Memur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/memur) · [Kadro ihdası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kadro-ihdasi) · [İşveren Vekili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isveren-vekili) · [İşyeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isyeri) · [Sözleşmeli personel](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sozlesmeli-personel) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.